Anatolij Michajłowicz Kaszpirowski, radziecki psychiatra i telewizyjny „uzdrowiciel”, którego hipnotyczne seanse śledziły w latach 90. miliony Polaków, zmarł 3 października 2026 roku w Moskwie w wieku 87 lat. Jako bezpośrednią przyczynę śmierci wskazano zatrzymanie akcji serca, choć wcześniej media informowały, że zmagał się ze złośliwym nowotworem, którego nie leczył konwencjonalnie. Przypominamy jego niezwykłą karierę i opisujemy mało znane fakty z jej początków.
WIDEO…
Anatolij Kaszpirowski zmarł w Moskwie w wieku 87 lat
Informację o śmierci przekazał rosyjski serwis Meduza, powołując się na doniesienia prezentera Andrieja Małachowa; o zgonie mówił również współpracownik hipnotyzera. Media podawały, że zdiagnozowano u niego złośliwy nowotwór, jednak do końca pozostawał wierny autohipnozie i własnym technikom terapeutycznym, odmawiając konwencjonalnego leczenia.
Młodość Kaszpirowskiego: sport, studia medyczne i praca w szpitalach
Urodził się 11 sierpnia 1939 roku w Płoskirowie (dziś Chmielnicki) na terenie ówczesnej Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W młodości z sukcesami uprawiał boks i podnoszenie ciężarów, zdobywając tytuł Mistrza Sportu ZSRR. W 1962 roku ukończył Państwowy Instytut Medyczny w Winnicy ze specjalizacjami „lekarz psychiatra” i „lekarz psychoterapeuta”, a następnie przez 25 lat pracował w szpitalach psychiatrycznych. W 1987 roku został psychoterapeutą radzieckiej kadry narodowej w podnoszeniu ciężarów, łącząc tym samym dwie pasje swojego życia – sport i psychiatrię.
Wykształcenie oraz wiele lat pracy wskazują, że Kaszpirowski nie był, a przynajmniej nie od początku, nastawiony sceptycznie do wiedzy naukowej i medycznej. Jednak dopiero odwrót od niej doprowadził go do międzynarodowej sławy.
Sława i zakaz występowania w telewizji ZSRR
Powszechną sławę zdobył w 1989 roku, gdy państwowa telewizja zaczęła emitować jego seanse hipnozy. Pierwszy pokazano 9 października 1989 roku na centralnym kanale ZSRR. Transmisje gromadziły przed odbiornikami dziesiątki milionów widzów, a część z nich przypisywała seansom właściwości uzdrowicielskie. Miały rzekomo leczyć szeroką gamę dolegliwości, od raka po alkoholizm i wypadanie włosów.
Ministerstwo Zdrowia ZSRR nazwało to zjawisko „zbiorową psychozą”, ponieważ część rzekomo uzdrowionych trafiała do szpitali z objawami chorób psychicznych; po szóstym seansie program zdjęto z anteny. Kaszpirowski umiejętnie wykorzystał zapotrzebowanie radzieckich obywateli na cuda, choć nie trwało to długo.
Kaszpirowski podbił Polskę, od telewizji po występy w kościołach
Sława Kaszpirowskiego wkrótce wykroczyła daleko poza granice ZSRR – jego seanse emitowano w Polsce przez TVP, a także w Niemczech, Czechach, na Węgrzech i w Izraelu. W Polsce jego popularność osiągnęła szczyt na przełomie lat 1989 i 1990, gdy telewizyjne seanse oglądało nawet 60 procent widzów, a charakterystyczne liczenie „adin, dwa, tri…” i przenikliwy wzrok stały się symbolem epoki transformacji. W 1990 roku, na zaproszenie impresaria Mirosława Kulisia, hipnotyzer przyjechał na tournée po naszym kraju. Widzowie tłumnie ustawiali szklanki z wodą przed odbiornikami, wierząc w ich uzdrawiającą moc. Tego samego roku zdobył przyznawaną w głosowaniu telewidzów statuetkę Wiktora dla osobowości telewizyjnej roku.
Skala fascynacji Kaszpirowskim w Polsce była wyjątkowa. Jesienią 1990 roku rozmawiał w siedzibie „Solidarności” z Lechem Wałęsą, 19 października przyjechał na Jasną Górę, gdzie ojcowie paulini oddali mu do dyspozycji celę, w której dotąd zatrzymywał się Jan Paweł II. Kaszpirowski wspomina ten fakt na swojej oficjalnej stronie internetowej. Pisze też, że były plany znieczulenia na odległość (z Częstochowy do Warszawy) operacji chirurgicznych, do czego jednak lekarze nie dopuścili. Na odbudowę spalonej części klasztoru przekazał wówczas 4 tysiące dolarów.
Występował też przy ołtarzu Bazyliki Mariackiej w Gdańsku, a tłumy były tak wielkie, że służby musiały kierować ruchem wokół miejsc jego spotkań. Lata później, gdy w Rosji nazywano go sługą Szatana, bronił się słowami: „występowałem we wszystkich kościołach Polski”.
Kaszpirowski wszedł do polityki i wyemigrował do USA
Po upadku ZSRR Kaszpirowski przyjął obywatelstwo Federacji Rosyjskiej i zaangażował się w politykę. W 1993 roku został wybrany deputowanym do Dumy Państwowej z ramienia skrajnie nacjonalistycznej Liberalno-Demokratycznej Partii Rosji Władimira Żyrinowskiego. W 1995 roku popadł w konflikt z liderem partii i wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie przez lata działał w społeczności rosyjskich imigrantów, między innymi lecząc otyłość.
Chwalił Władimira Putina, uznając go za najlepszego polityka, jakiego miała Rosja. W połowie lat 2010. wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne w związku z nielegalnym praktykowaniem medycyny alternatywnej, jednak sąd go uniewinnił.
Kaszpirowski wrócił na YouTube i planował występy w Polsce w 2025 roku
U schyłku życia Kaszpirowski odzyskał część dawnej popularności dzięki internetowi. Na kanale YouTube, który obecnie liczy około 473 tysięcy subskrybentów, prowadził sesje „uzdrawiające” i publikował relacje ze spotkań z fanami i seansów hipnotycznych, które wciąż prowadził. W czasie pandemii oferował seanse jako rzekomą metodę leczenia COVID-19, a niektóre transmisje oglądało nawet ćwierć miliona osób.
Według analizującej jego działalność ukraińskiej badaczki Iryny Woloszyny jego oficjalna strona kashpirovskiy.com deklarowała możliwość leczenia około 500 różnych chorób – od korekty nosa po samoistne powstawanie plomb w zębach. W 2024 roku wrócił do Moskwy, by znów prowadzić seanse. Prowadził też drugi kanał na YouTube, Anatoly Kashpirovskiy_Life.
Jesienią 2025 roku zapowiedziano powrót Kaszpirowskiego do Polski w ramach prac do filmu dokumentalnego przygotowywanego dla HBO Max. Według informacji OKO Press, spotkania planowano na 30 i 31 października w Centrum Kultury i Sportu w Pruszkowie oraz 3 i 4 listopada w warszawskim Teatrze Rampa. Zapowiedzi wywołały falę krytyki, a Naczelna Izba Lekarska z niepokojem przyjęła informację o występach osoby kojarzonej z promowaniem pseudonauki. Po publikacjach medialnych zarówno warszawskie, jak i pruszkowskie wydarzenia zostały odwołane.
Hipnotyzer doczekał się w Polsce też książki „Kaszpirowski. Sen o wszechmocy” autorstwa Gabriela Michalika. Jego fenomen badali też socjolodzy Włodzimierz Piątkowski, Jagoda Jezior, and Rafał Ohme, którzy wydali książkę pt. „Listy do Kaszpirowskiego: spojrzenie socjologiczne”.
Źródła: Gabriel Michalik, „Kaszpirowski. Sen o wszechmocy”, OKO Press, Onet
