W boliwijskiej części dorzecza Amazonki żyją dwie rdzenne społeczności: Tsimané oraz Mosetén. Mieszkańcy tych terenów funkcjonują z dala od zachodnich udogodnień, nie mając dostępu do sieci elektrycznej czy bieżącej wody. Zespół gerontologów i antropologów przez pięć lat dokładnie monitorował zdrowie 730 tamtejszych seniorów. Opublikowane na łamach czasopisma „Alzheimer's & Dementia” wyniki zaszokowały badaczy – odsetek nowych przypadków demencji był drastycznie niższy niż w krajach wysoko rozwiniętych.
WIDEO…
To ekstremalna aktywność chroni mózg
Naukowcy ustalili, że u mieszkańców Amazonii częstość występowania demencji jest od trzech do czterech razy niższa niż u Europejczyków czy Amerykanów. Główną przyczyną jest pierwotny styl życia.
Obie populacje polegają w dużej mierze na łowiectwie, rybołówstwie, zbieractwie i bardzo prostym rolnictwie. Taka egzystencja na łonie natury wymaga nieustannego i wyczerpującego wysiłku fizycznego – połączonego ze stałą aktywnością mózgu ukierunkowaną na przetrwanie. Dzięki temu członkowie plemion cieszą się znakomitym zdrowiem metabolicznym.
Ich dieta obfituje w błonnik z lokalnych roślin, ma niską zawartość tłuszczów i całkowicie pozbawiona jest rafinowanego cukru. W efekcie ryzyko odkładania się blaszek miażdżycowych w naczyniach wieńcowych – co często prowadzi do mikrouszkodzeń tkanki mózgowej – spada w tych społecznościach niemal do zera. Co ciekawe, w tych nielicznych uwiecznionych przypadkach utraty pamięci rzadziej pojawiał się typowy dla Zachodu wzorzec choroby Alzheimera, a znacznie częściej notowano powikłania naczyniowe lub objawy przypominające chorobę Parkinsona.
Diagnoza, która oznacza wyrok
Gerontolodzy zwracają jednak uwagę na brutalne prawa dżungli, które także wpływają na badane, optymistyczne statystyki. W surowym, bezkompromisowym środowisku demencja stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Postępujące zaburzenia funkcji poznawczych błyskawicznie odbierają niezależność. Jeśli człowiek funkcjonuje w warunkach, w których musi samodzielnie wyhodować, zebrać lub upolować niemal każdą kalorię, utrata sprawności umysłowej staje się wyrokiem.
Z medycznych rejestrów wynika, że po otrzymaniu diagnozy pacjenci w Boliwii żyli średnio dwa do trzech razy krócej niż pacjenci z otępieniem w Stanach Zjednoczonych. Szybka śmiertelność sprawia, że w plemionach po prostu brakuje sędziwych osób z zaawansowanym stadium choroby. Eksperci zaznaczają jednak, że to zjawisko nie tłumaczy wszystkiego, ponieważ sam wskaźnik pojawiania się nowych przypadków pozostaje u nich nieprawdopodobnie wręcz niski.
Czego możemy się nauczyć od ludów Amazonii?
To przekrojowe badanie udowadnia jedną rzecz: degeneracja mózgu nie jest z góry zapisanym, nieuniknionym skutkiem starzenia się organizmu. To zjawisko w dużej mierze napędzane przez nasze osiadłe, zbyt wygodne otoczenie.
Przypadek plemion Tsimané i Mosetén po raz kolejny dostarcza współczesnej medycynie gotowej recepty na profilaktykę. Udowadnia, że genetyka to nie wszystko. Jeśli zdołamy naśladować metaboliczne korzyści amazońskiego trybu życia – wprowadzając do codzienności rygorystyczny ruch i definitywnie odcinając wysokoprzetworzoną żywność (a także spożywając więcej błonnika pochodzącego z roślin, co dla niektórych zdaje się nie do pomyślenia) – możemy radykalnie uchronić starzejące się, zachodnie społeczeństwa przed narastającą epidemią chorób otępiennych.
Źródło: Alzheimer's & Dementia
Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
Nasz autor
Jonasz Przybył
Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
