Szum rzeki nie cichnie tu nawet na chwilę. Wypełnia zakamarki ulic i miesza się z żywicznym zapachem świerkowych lasów, nieomylnie określając charakter tego miejsca. Karpacz to urokliwy górski kurort rozciągający się u stóp Karkonoszy, w wąskiej dolinie Łomnicy i jej dopływów. Tutejsza zabudowa pnie się w górę – od około 480 m n.p.m. w dolnych partiach miasta do około 885 m n.p.m. w Karpaczu Górnym, pod czujnym okiem Śnieżki.
WIDEO…
Dziś Karpacz to jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Sudetów, gdzie zabytkowa architektura, norweski kościółek Wang i karkonoskie legendy spotykają się z gęstą siecią szlaków pieszych, trasami narciarskimi i nowoczesną bazą wypoczynkową.
W królestwie Ducha Gór
Współczesny Karpacz kusi gwarem deptaka, dziesiątkami sklepików z lokalnym rękodziełem i restauracjami serwującymi świeżego pstrąga. Tłumy turystów przyjeżdżają tu przede wszystkim dla widoków, czystego powietrza i wędrówek po szlakach. Mało kto jednak pamięta, że kilkaset lat temu w te same doliny ciągnęli inni przybysze – zwabieni nie chęcią odpoczynku, lecz obietnicą złota, minerałów i uzdrawiającej mocy ziół.
O tej magicznej przeszłości najlepiej opowiada tutejsze muzeum Karkonoskich Tajemnic, zbudowane w miejscu odkrycia legendarnego Kostura Ducha Gór. Już od XVI wieku Karpacz przyciągał poszukiwaczy skarbów, alchemików i zielarzy zwanych laborantami, którzy prowadzili tu swoje eksperymenty. Z czasem było ich w okolicy tak wielu, że zdominowali codzienne życie osady. W XVIII wieku ówczesny Krummhübel stał się jednym z najważniejszych ośrodków ziołolecznictwa w regionie. Wykorzystując unikalną florę Karkonoszy, laboranci tworzyli wywary, maści i tajemnicze eliksiry. Ich specyfiki na choroby płuc, dolegliwości żołądkowe czy migreny cieszyły się sławą daleko poza granicami Śląska, trafiając na rynki w Pradze czy Wiedniu.
Z historią Karpacza nierozerwalnie wiąże się także postać Liczyrzepy. Według dawnych wierzeń ten mityczny Duch Gór był nieprzewidywalnym władcą karkonoskiej przyrody: potrafił sprowadzić mgłę i lawinę na nieostrożnych wędrowców, ale też hojnie nagradzał tych o czystym sercu. Najczęściej wyobrażano go sobie jako starca z siwą brodą, w płaszczu i szerokim kapeluszu, z sękatym kosturem w dłoni. To właśnie wizerunek Liczyrzepy z przedwojennej niemieckiej pocztówki miał zainspirować J.R.R. Tolkiena do stworzenia postaci Gandalfa, znanej z „Władcy Pierścieni”.
Świątynia z krainy fiordów
Wspinając się wyżej, do Karpacza Górnego, można natrafić na widok zupełnie nieoczekiwany w śląskim krajobrazie. Wśród karkonoskich świerków, na wysokości 885 m n.p.m., wznosi się budowla wyjęta wprost ze skandynawskiej sagi. To Świątynia Wang, ozdobiona charakterystycznymi rzeźbieniami przedstawiającymi m.in. smoki i węże. Ten niezwykły zabytek architektury drewnianej powstał na przełomie XII i XIII wieku w Norwegii, w miejscowości Vang.
Świątynię wzniesiono w tradycyjnej skandynawskiej technice stavkirke, bez użycia gwoździ. Poszczególne elementy drewnianej konstrukcji połączono za pomocą złączy ciesielskich. Do budowy wykorzystano nasycone żywicą drewno sosny norweskiej, które przez stulecia zachowało niezwykłą trwałość. Z jego odpornością wiąże się również pewna legenda. Według niej drewno pochodziło z magicznego lasu, poświęconego przez miejscowych kapłanów. Miało dzięki temu zyskać wyjątkową moc i stać się odporne na niszczycielskie działanie burz oraz ognia.
Jak to się stało, że nordycki kościół znalazł się w sercu Karkonoszy? W XIX stuleciu budynek okazał się zbyt ciasny dla norweskich parafian i wymagał kosztownego remontu. Przeznaczoną do rozbiórki świątynią zainteresował się malarz Johan Christian Dahl, który przyczynił się do jej zakupu przez pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV. Kościół rozebrano na części i w 1841 roku przewieziono drogą morską do Szczecina, a następnie do Berlina. Początkowo miał stanąć w pobliżu pruskiej stolicy, jednak dzięki staraniom hrabiny Fryderyki von Reden z Bukowca zdecydowano o przeniesieniu go w Karkonosze. W 1842 roku rozpoczęto jego ponowne wznoszenie u stóp Śnieżki, a dwa lata później świątynię uroczyście poświęcono. Do dziś służy miejscowej parafii ewangelicko-augsburskiej.
Warto się tu wybrać nie tylko ze względu na niezwykłą historię świątyni i panujący wokół niej spokój, ale również dla widoków. Z okolic kościoła roztacza się wspaniała panorama Kotliny Jeleniogórskiej. To zresztą jeden z najpopularniejszych punktów wyjścia na szlaki prowadzące w stronę Śnieżki i Małego Stawu.
Alpejski sznyt pod Śnieżką
W architekturze kurortu od XIX wieku pojawiały się inspiracje alpejskie – do dziś widać tu charakterystyczne wille z kamiennymi podmurówkami i drewnianymi, rzeźbionymi werandami. Tę tradycję w nowoczesnym wydaniu można poczuć także w standardzie tutejszych obiektów wypoczynkowych.
Moją bazą po zejściu z gór był Mövenpick Resort & Spa Karpacz, pierwszy hotel tej znanej szwajcarskiej marki w Polsce, otwarty w lutym 2025 roku.
Po całym dniu na wietrznych szlakach najlepszym sposobem na regenerację zmęczonych mięśni jest wizyta w strefie wellness. Kąpiel w podgrzewanym basenie zewnętrznym to czysta przyjemność – chłodne górskie powietrze miesza się z obłokami pary nad taflą wody, a dopełnieniem całości staje się kojący widok na las. Na gości czekają również sauny i gabinety spa oferujące autorskie rytuały relaksacyjne. Nie zabrakło wśród nich szwajcarskiego akcentu – zabiegów inspirowanych aromatyczną czekoladą. Do słodkich tradycji nawiązuje także popołudniowe Chocolate Hour, podczas którego goście mogą delektować się kunsztownie przygotowanymi czekoladowymi deserami.
Źródło: National Geographic Polska
