Dziś Krasnosielc to niewielka miejscowość licząca około tysiąca mieszkańców, ale jej historia ma zaskakujący związek z Hollywood. To właśnie tutaj żył Benjamin Warner, ojciec przyszłych założycieli Warner Bros., który według źródeł nosił wcześniej nazwisko Wonsal lub Wrona.
WIDEO…
Z Krasnosielca wywodziła się też część jego synów – późniejszych twórców słynnej wytwórni. Jak rodzina z małej mazowieckiej miejscowości trafiła do Stanów Zjednoczonych i co dziś warto zobaczyć w samym Krasnosielcu?
Krasnosielc i bracia Warner. Jak rodzina Wonsalów trafiła do Ameryki?
Historia Krasnosielca sięga średniowiecza – najstarsza znana wzmianka o miejscowości, występującej wówczas jako Sielc, pochodzi z 1374 roku. Szczególnie intensywnie zaczęła rozwijać się jednak w XVIII wieku, kiedy znalazła się w rękach Krasińskich.
W 1781 roku król Stanisław August Poniatowski zezwolił na organizowanie tu cotygodniowych targów i kilku jarmarków rocznie. W 1824 roku osada otrzymała nawet prawa miejskie i stała się lokalnym ośrodkiem handlu oraz rzemiosła. Działały tu warsztaty krawieckie, garncarskie i sukiennicze, a w połowie XIX wieku uruchomiono również fabrykę sukna zatrudniającą 34 osoby.
Rozwój nie oznaczał jednak powszechnego dobrobytu. Drobne warsztaty i niewielkie gospodarstwa nie zawsze zapewniały wystarczające dochody, a pod koniec XIX wieku trudną sytuację pogłębiały epidemie i klęski żywiołowe. Coraz więcej mieszkańców północnego Mazowsza zaczęło więc szukać lepszych warunków życia za oceanem, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. Wśród nich znalazła się żydowska rodzina Wonsalów.
Benjamin Wonsal, ojciec przyszłych twórców Warner Bros., pracował w Krasnosielcu jako szewc, ale miał trudności z utrzymaniem licznej rodziny. Zachęcony wiadomościami od znajomego, który wcześniej wyemigrował do Ameryki, w 1888 roku wyjechał wraz ze szwagrem do Baltimore.
Około półtora roku później dołączyła do niego żona Perła Leja z dziećmi. Trzej przyszli współzałożyciele wytwórni (czyli Hirsz, Aaron i Szmul, później znani jako Harry, Albert i Sam Warner) urodzili się właśnie w Krasnosielcu. Najmłodszy z czwórki, Jack, przyszedł już na świat w Kanadzie. Po emigracji rodzina przyjęła nazwisko Warner, a droga rozpoczęta w niewielkiej mazowieckiej miejscowości ostatecznie zaprowadziła braci do Hollywood.
Co zobaczyć w Krasnosielcu? Ślady braci Warner i najważniejsze zabytki
Związek Krasnosielca z historią światowego kina przez lata pozostawał mało widoczny w przestrzeni miejscowości, ale zmieniło się to w 2023 roku, gdy Warner Bros. obchodziło stulecie istnienia. Park znajdujący się przy Urzędzie Gminy otrzymał wówczas imię Braci Warner, a na jego terenie odsłonięto tablice przypominające historię rodziny, która właśnie stąd wyruszyła za ocean.
Na bocznej ścianie urzędu pojawił się również mural nawiązujący do wytwórni i jej założycieli, z charakterystycznym Królikiem Bugsem. W ten sposób niewielka mazowiecka miejscowość zaczęła wyraźniej zaznaczać swój związek z jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek w historii kina.
Filmowe pamiątki są jednak tylko częścią tego, co można dziś zobaczyć w Krasnosielcu. Najważniejszym zabytkiem wsi pozostaje klasycystyczny kościół św. Jana Kantego, wzniesiony pod koniec XVIII wieku według projektu Hilarego Szpilowskiego. Świątynię konsekrowano w 1799 roku, a jej wnętrze zdobią obrazy przypisywane Franciszkowi Smuglewiczowi.
Zespół kościelny obejmuje również dzwonnicę, kaplicę przedpogrzebową i bramę. Niedaleko znajduje się także pochodząca z końca XVIII wieku kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena. Jej lokalizacja nie była przypadkowa – według lokalnych przekazów figura miała wskazywać podróżnym dogodne miejsce przeprawy przez rzekę Orzyc.
Ślady dawnego Krasnosielca można odnaleźć również na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim, którego najstarsza część objęta jest ochroną konserwatorską. Zachował się ponadto przebudowany budynek dawnej synagogi przy ul. Przechodniej, związanej niegdyś z liczną społecznością żydowską miejscowości.
To właśnie do niej należała także rodzina Warnerów. Choć obiekt pełni dziś inną funkcję, pozostaje jednym z nielicznych materialnych śladów po świecie, z którego wywodzili się późniejsi twórcy hollywoodzkiego imperium. Dzięki temu spacer po Krasnosielcu pozwala zobaczyć nie tylko miejsca upamiętniające braci Warner, ale także fragmenty znacznie starszej historii miejscowości, sięgającej czasów, gdy była lokalnym ośrodkiem handlu, rzemiosła i życia wielu kultur.
Źródła: Gmina Krasnosielc, Culture
