Mamy kolejnego noblistę. Amerykański naukowiec dostał polskie obywatelstwo

Prof. Victor Ambros jest wybitnym amerykańskim biologiem molekularnym, ma też polskie korzenie. Aby do nich wrócić, zdecydował się na formalne wytąpienie o polskie obywatelstwo. Poza tym chce też zaangażować się w działania wzmacniające polską naukę i pozycję Polski w świecie.

Kim jest Victor Ambros?

Urodził się 1 grudnia 1953 roku w Hanover, w stanie New Hampshire (USA). Jego ojciec, Longin Ambros, był Polakiem, urodzonym w Dorgiszkach, w dawnym województwie wileńskim. Dziś to terytorium Białorusi. W czasie drugiej wojny światowej został deportowany do III Rzeszy i pracował jako robotnik przymusowy.

Ambros zaczynał karierę akademicką na Uniwersytecie Harvarda, by następnie przenieść się do Dartmouth College. Od 2008 roku związany jest z University of Massachusetts Medical School, gdzie zajmuje stanowisko Silverman Professor of Natural Sciences oraz współdyrektora RNA Therapeutic Institute.

W 2024 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Nagrodzono go za odkrycie tzw. mikroRNA i jego roli w regulacji działania genów w komórce.

Osobisty gest wobec rodziny

Wątek przywrócenia obywatelstwa ma dla Ambrosa wymiar prywatny. Podkreśla, że traktuje to jako sposób uhonorowania ojca, ciotki i całej rodziny.

– Moim jedynym łącznikiem z Polską był ojciec: to on pochodził z Polski. Trzeba jednak pamiętać o realiach tamtych czasów: były to lata 50-te XX wieku i nie wszyscy dziś zdają sobie sprawę, że w Stanach Zjednoczonych wielu imigrantów nie przekazywało swojego języka dzieciom [...]. Ożenił się z Amerykanką i zamieszkał w Vermont, w miejscu, gdzie nie było żadnej polskiej społeczności. Z jakiegoś powodu doszedł do przekonania, że nie powinien mówić po polsku do swoich dzieci, a była to jedyna okazja, by ten język nam przekazać – powiedział naukowiec w wywiadzie dla PAP.

Plan dla polskiej nauki

Victor Ambros chce także współpracować z polskim środowiskiem naukowym i ściągać do Polski najzdolniejszych młodych naukowców. Ambros chce wykorzystać rozgłos po otrzymaniu Nagrody Nobla i wzmocnić atrakcyjność Polski jako miejsca do pracy badawczej.

Nagroda Nobla dla Vitora Ambrosa

Nagroda Nobla, którą prof. Victor Ambros otrzymał w 2024 roku wspólnie z Garym Ruvkunem, dotyczy odkryć związanych z mikroRNA i mechanizmami regulującymi aktywność genów. Ten kierunek badań jest opisywany jako przełomowy dla biologii molekularnej, a jego znaczenie łączone jest także z nowymi możliwościami w diagnostyce i leczeniu chorób rzadkich.

Wizyta w Warszawie

W czwartek 12 marca 2026 uczony spotkał się w premierem Donaldem Tuskiem. Polityk potwierdził wówczas, że Ambros spełnił już wszystkie formalne wymogi i wkrótce zostanie mu nadane polskie obywatelstwo.

Noblista spotkał się też z młodzieżą z XXVII Liceum Ogólnokształcącego im. T. Czackiego w Warszawie, by edukować o chorobach rzadkich; spotkanie organizuje Fundacja AGO Alliance Poland, współpracująca z nim przy poszukiwaniu terapii dla pacjentów z ultrarzadką chorobą, czyli syndromem AGO. Tego samego dnia wziął udział w konferencji na Uczelni Łazarskiego w Warszawie

W piątek 13 marca 2026 noblista był gościem całodniowej konferencji organizowanej w ramach obchodów w Polsce Dnia Chorób Rzadkich przez AGO Alliance Poland, Warszawski Uniwersytet Medyczny oraz IMol (Międzynarodowy Instytut Mechanizmów i Maszyn Molekularnych Polskiej Akademii Nauk). W wydarzeniu udział wzięli nie tylko naukowcy, ale też pacjenci z chorobami rzadkimi. Noblista jest jest przewodniczącym Rady Naukowej IMol.

Odzyskanie obywatelstwa

Victor Ambros oficjalnie ponownie otrzymał polskie obywatelstwo 17 września 2026 r. – Mam dla ciebie świetną wiadomość: jesteś Polakiem z polskim paszportem. Jesteś obywatelem kraju, który jest najlepszym miejscem na Ziemi, a przynajmniej tak uważam – powiedział Donald Tusk w nagraniu opublikowanym w serwisie X.

Źródła: Nauka w Polsce, Interia, Dziennik, Polityka Zdrowotna

Chcesz znaleźć więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.