Rakieta wystrzelona z Europy osiągnęła orbitę! Czy to przełom w staraniach o naszą niezależność w wynoszeniu ładunków w kosmos?

Rakieta zaprojektowana i zbudowana przez inżynierów z Isar Aerospace, przy finansowym wsparciu Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w ramach programu Boost! potwierdziła zdolność operacyjną. Dwustopniowa rakieta Spectrum mierzy 28 metrów wysokości i 2 metry średnicy. Napędza ją dziesięć silników, które pozwalają wynieść na niską orbitę okołoziemską ładunki o łącznej masie do 1000 kilogramów. Nieco ponad siedem minut po starcie rakieta weszła na eliptyczną orbitę wokół Ziemi, zapisując się tym samym na kartach historii europejskiego przemysłu kosmicznego.

Europejski port kosmiczny

Testowy lot odbył się w sobotę 5 września, a start nastąpił o godz. 22.12 CEST. Rakieta została wystrzelona z kosmodromu Andøya, znajdującego się w północnej Norwegii. Nowa część kompleksu, Andøya Spaceport, przeznaczona do startów orbitalnych, została oficjalnie otwarta w listopadzie 2023 roku. Jest to pierwsze miejsce w kontynentalnej Europie przystosowane do tego typu startów. Wcześniej, od 1962 roku, miejsce to było poligonem rakietowym. Z Andøya wystrzelono łącznie około 1200 rakiet i balonów meteorologicznych oraz suborbitalnych, zanim przekształcono je w pełnoprawny kosmodrom orbitalny. Teraz miejsce to jest powiązane głównie z rozwojem rakiet Spectrum.

– Właśnie tworzymy historię: historię rakiety Spectrum, historię firmy Isar i historię Europy – powiedział po udanym starcie Nikolaos Perakis, główny inżynier Spectrum w Isar Aerospace, podczas transmisji przygotowanej przez firmę we współpracy z NASASpaceflight.

Stanąć na wysokości zadania

Sukces skomentował również dyrektor generalny Europejskiej Agencji Kosmicznej dr Josef Aschbacher. – Dzisiejszy historyczny start z kosmodromu Andøya w Norwegii to pierwszy przypadek, gdy uczestnik programu European Launcher Challenge osiągnął orbitę. Rakieta Spectrum dosłownie stanęła na wysokości zadania i umieściła przenoszone ładunki na niskiej orbicie okołoziemskiej. To zdumiewające osiągnięcie niemieckiej firmy Isar Aerospace, założonej zaledwie osiem lat temu i wspieranej przez Europejską Agencję Kosmiczną. Jest to również kolejny krok w kierunku bardziej zróżnicowanego i autonomicznego europejskiego sektora usług wynoszenia w przestrzeń kosmiczną. Z niecierpliwością czekam na to, co jeszcze przed nami! – podkreślił Aschbacher.

Naprzód i wzwyż!

Misja otrzymała wyjątkowo oczywistą nazwę: „Onward and Upward”, czyli „Naprzód i wzwyż”. Przypomnijmy, że była to druga próba lotu rakiety Spectrum. Pierwszy start odbył się w marcu 2025 roku z tego samego kosmodromu w ramach misji nazwanej „Going Full Spectrum”. Rakieta wzniosła się wówczas z platformy, ale po około 30 sekundach lotu utraciła kontrolę i spadła do morza w pobliżu kosmodromu. Chociaż nie osiągnęła orbity, pierwszy test dowiódł, że Spectrum potrafi pomyślnie wykonać jeden z najtrudniejszych etapów transportu kosmicznego, jakim jest oderwanie się od platformy startowej.

Po nieudanym debiucie Isar Aerospace przeprowadziła kompleksowe dochodzenie, które zakończyło się w ciągu dwóch miesięcy. Firma poinformowała, że przyczyną awarii było niezamierzone otwarcie zaworu odpowietrzającego oraz utrata kontroli orientacji na początku manewru obrotowego. Wnioski z dochodzenia wykorzystano podczas przygotowań do drugiego lotu.

Europejska suwerenność

W trakcie sobotniego startu Spectrum przenosiła już ładunki komercyjne, edukacyjne i naukowe. Według ESA na jej pokładzie znalazło się sześć komercyjnych i edukacyjnych satelitów CubeSat oraz eksperyment przeznaczony do przetestowania nowych technologii na orbicie i zapewnienia doświadczeń edukacyjnych europejskim studentom. Space.com podał natomiast, że rakieta wyniosła pięć CubeSatów oraz jeden niewypuszczany z górnego stopnia eksperyment naukowy.

Samo osiągnięcie początkowej orbity eliptycznej nie oznaczało jeszcze pełnego sukcesu misji. Jej najniższy punkt miał znajdować się na wysokości około 180 kilometrów, a najwyższy na około 500 kilometrów nad Ziemią. Górny stopień Spectrum musiał następnie wykonać manewr podniesienia i zaokrąglenia orbity, zanim możliwe było wypuszczenie satelitów. Rakieta zrealizowała wszystkie zaplanowane zadania i rozmieściła ładunki zgodnie z planem.

W obecnej sytuacji geopolitycznej współpraca z Rosją została zerwana, a partnerstwo z USA rodzi wiele niepewności. Rakiety Ariane startujące z Gujańskiego Centrum Kosmicznego to zdecydowanie za mało dla Europy. Udany start rakiety Spectrum z Norwegii jest sygnałem, że europejski program kosmiczny może w niedługim czasie zyskać większą samodzielność.

Źródła: ESA, Space.com

Chcesz znaleźć więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Nasza autorka

Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka

Dziennikarka i pisarka zajmującą się tematyką popularnonaukową, głównie kosmosem. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, przygodę z mediami rozpoczęła ponad 20 lat temu w redakcji „Życia Warszawy”. Poza pisaniem o polskiej i światowej nauce na łamach „National Geographic” współpracuje m.in. z „Wysokimi Obcasami” i kilkoma magazynami premium. Współautorka trzech bestsellerowych książek: „Człowiek – istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Pracuje w Centrum Badań Kosmicznych PAN i współpracuje z polskim Obserwatorium Cerro Murphy w Chile (OCM), którym zarządza CAMK PAN.