Te gady przebyły ocean na pniach drzew. Sensacyjne odkrycie z udziałem polskich naukowców

Współczesna Anatolia, choć posiada w swoich granicach około 500 wysepek, kojarzona jest raczej z lądem kontynentalnym, na którym leżą największe miasta półwyspu Azja Mniejsza, a więc Turcji. Podobnie rzecz ma się z Półwyspem Bałkańskim, który na skutek procesów tektonicznych przyłączył się do kontynentu europejskiego. Gdy spojrzymy jednak kilkadziesiąt milionów lat wstecz, opisywane tereny przypominały raczej tropikalny archipelag Indonezji. To właśnie do tej wyspiarskiej krainy około 40 milionów lat temu przydryfowało tajemnicze zwierzę.

Gad z eocenu

W trakcie paleocenu i eocenu (od 66 do 34 milionów lat temu) dzisiejsza Anatolia i Półwysep Bałkański (razem zwane Bałkanatolią) składały się z wielu małych i dużych wysepek. Takie ukształtowanie terenu sprawiło, że rozwijały się tam endemiczne (występujące jedynie na danym obszarze) gatunki ssaków, których pozostałości na przestrzeni lat udało się odkryć. Do tej pory paleontolodzy nie mogli stwierdzić, czy na śródziemnomorskich wyspach żyły kiedyś także gady. Te wątpliwości rozwiało ostatnie odkrycie, w którym brał udział polski zespół badaczy.

W odkrytym materiale kopalnym odnaleziono fragmenty uzębienia należącego do iguany z okresu eocenu. Świadczą o tym charakterystyczne dla tego gatunku „guzki”.

Niespotykane guzki

Naukowcom początkowo trudno było przypisać znalezione skamieniałości do konkretnego gatunku zwierzęcia. Jak podaje jeden z autorów badań, dr hab. Georgios Georgalis z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, stało się to możliwe dzięki odnalezieniu tzw. guzków na uzębieniu. Te niewielkie wypustki pozwoliły potwierdzić, że odnalezione fragmenty zębów należą do przodków współczesnych iguan.

Co ważne, niewiele gadów z tej grupy posiada tę charakterystyczną cechę. Występuje ona jedynie u nielicznych iguan z Francji i obu Ameryk, co budzi kolejne pytania o ich ewolucyjne losy. Zagadką pozostaje skala występowania jaszczurów w dawnej Anatolii, ich pełna anatomia oraz dokładna taksonomia. Badacze mają jednak nadzieję, że kolejne wykopaliska pozwolą odnaleźć pełniejsze szczątki eoceńskiego gada.

Iguany migranci

Ciekawość naukowców wzbudził również sposób, w jaki prehistoryczny gad mógł dotrzeć na odległy archipelag. Na próżno szukać tych jaszczurek we współczesnej Anatolii czy Europie. A zatem: jak te zwierzęta przedostały się na wyspy Bałkanatolii?

Paleontolodzy twierdzą, że stało się to drogą morską – gady pokonały ocean, dryfując na pniach drzew powalonych prawdopodobnie przez tsunami. Co istotne, ten sam sposób migracji wykorzystują również współczesne iguany, przemieszczając się między wyspami Pacyfiku i Morza Karaibskiego.

Najnowsze odkrycie nie tylko potwierdza wyjątkowe zdolności kolonizatorskie tych gadów, ale pokazuje też, jak długą historię ma ten mechanizm. Okazuje się, że jaszczurki te już od dziesiątek milionów lat wykorzystują dryfujące obiekty, by zasiedlać lądy.

Źródło: Nauka w Polsce

Nasz autor

Olaf Kardaszewski

Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.