Nike na cenzurowanym. Muzułmańscy duchowni zakazują noszenia ubrań znanej marki

1 listopada libijska Dar al-Ifta – urząd zajmujący się odpowiadaniem na pytania wiernych dotyczące spraw osobistych, rodzinnych, społecznych i etycznych, czym kształtuje religijną normatywność narodu – wydał fatwę nr 6697 nawołującą muzułmanów zamieszkujących Libię do bojkotu odzieżowej firmy Nike.

WIDEO…

Fatwa to islamska opinia prawno-religijna, która wyznacza wyznawcom tej religii sposób postępowania w codziennych sytuacjach. Najnowsze orzeczenie zostało podpisane przez libijskiego Wielkiego Muftiego, Sadika al-Gharianiego, co potwierdza jego ważność. 

Propagandowe skrzydła Bogini Nike 

Muzułmańscy uczeni i prawnicy zwrócili uwagę na pochodzenie nazwy oraz loga odzieżowego giganta. Jak podkreślili, słowo „Nike" wywodzi się od greckiej bogini zwycięstwa o imieniu Nike. Panteon bóstw zasiadających na Olimpie był niezwykle rozległy, co czyniło z greckich wierzeń religie politeistyczną. Taki wariant wiary jest nie do przyjęcia w świetle monoteistycznej wiary muzułmańskiej, gdzie Allah podobnie jak np. w chrześcijaństwie Jeden Bóg w Trójcy Świętej, jest jedynym obiektem religijnego kultu. Członkowie Dar al-Ifta oprócz w nazwie, dopatrzyli się greckiej symboliki w logo międzynarodowej firmy. Zakrzywiona linia tzw. swoosh to nawiązanie do charaketystycznych skrzydeł bogini Nike. 

Zobacz także:

Rekonkwista w Hiszpanii trwała ponad 700 lat. To były długie wieki walk o religijną dominację

– Kupowanie odzieży opatrzonej tym logo w celu jej noszenia i publicznego eksponowania oznacza rozpowszechnianie symboli nawiązujących do politeizmu, czyli przypisywania Allahowi współtowarzyszy. Jest to niedozwolone – ogłosili w fatwie muzułmańscy teolodzy.

Bojkot za wsparcie

Członkowie Dar al-Ifta, podczas argumentacji bojkotu Nike'a, zwrócili uwagę na jeszcze jeden aspekt działalności odzieżowego giganta. Według muzułmańskich teologów firma ta od początku konfliktu z Palestyną wspiera rząd i wojsko Izraela. Nie robi tego jednak w sposób bezpośredni, dotując np. tamtejszą armię, tylko pośrednio, wpompowując finanse w izraelski budżet, m.in. za sprawą relacji biznesowych z izraelskimi przedsiębiorstwami. 

Firmy oraz państwa prowadzące jawną współpracę z Izraelem, w świetle oświadczenia z 5 listopada 2023 wydanego przez Radę ds. Badań Naukowych i Studiów nad Szariatem powinny zostać bezwzględnie zbojkotowane przez członków międzynarodowej społeczności muzułmańskiej. Do takich działań w najnowszej fatwie nawołuje właśnie Dar al-Ifta, która zakazała libijskim wiernym noszenia, kupowania oraz sprzedawania produktów z słynną „łyżwą". 

Opinia a nie fakt 

Należy pamiętać, że choć orzeczenia Dar al-Ifta mogą wywierać znaczący wpływ na społeczeństwo, nie muszą od razu oznaczać nowego prawa, którego nieprzestrzeganie jest karane przez służby. Najnowsza fatwa nie narzuca na obywateli Libii surowego zakazu korzystania z odzieży Nike, a osoby, które nadal będą nosić ubrania z „łyżwą”, nie powinny być z tego tytułu prawnie karane. W rzeczywistości pisma stosowane przez muzułmańskich uczonych w przeszłości nie odnosiły się jedynie do moralnego kodeksu wiernych wykorzystywanego w codziennym życiu. W szyickim nurcie islamu, gdzie fatwy wydawane są przez najwyższych przywódców duchowych, zdarzały się orzeczenia wzywające do zabicia postaci, które w ocenie ich autorów wyrządziły krzywdę muzułmańskim wierzeniom. Adresatem takiej fatwy stał się w 1989 roku autor kontrowersyjnej powieści „Szatańskie wersety”, Salman Rushdie.

W ostatnich latach libijskie władze i instytucje religijne podejmowały również inne kontrowersyjne decyzje dotyczące kultury i życia codziennego. W 2025 roku władze wschodniej Libii wprowadziły ograniczenia dotyczące muzyki rap, przedstawień teatralnych i występów tanecznych, argumentując, że mogą one naruszać moralność publiczną i wartości islamskie.

Z kolei Dar al-Ifta wydała fatwę przeciwko noszeniu biżuterii i zegarków francuskiej marki Van Cleef & Arpels. Zdaniem duchownych charakterystyczny motyw czterolistnej koniczyny nawiązuje do wierzeń chrześcijańskich oraz symboliki szczęścia, co według ich interpretacji pozostaje w sprzeczności z naukami islamu.

Więcej na temat historii, kultury i ekspansji islamu znajdziesz w pierwszym numerze magazynu National Geographic Historia.

Źródła: BBC, Dar al-Ifta w Libii