W astronomii oznacza ono moment, w którym Słońce przecina równik niebieski, czyli linię będącą przedłużeniem ziemskiego równika. W 2026 roku nastąpi to 23 września około godz. 2:05 czasu polskiego. Na półkuli północnej będzie to początek astronomicznej jesieni.
WIDEO…
Dlaczego dzień nie równa się nocy
Na długość obserwowanego dnia wpływa już sam sposób wyznaczania wschodu i zachodu. Za początek dnia uznaje się moment, w którym nad horyzontem pojawia się górna krawędź tarczy Słońca, a nie jej środek. Wieczorem sytuacja wygląda odwrotnie: dzień kończy się dopiero wtedy, gdy ostatni fragment tarczy znika za linią widnokręgu.
Do tego dochodzi jeszcze atmosfera, która załamuje promienie światła, przez co tarcza słoneczna wydaje się znajdować nieco wyżej, niż jest w rzeczywistości. Dzięki temu możemy dostrzec Słońce jeszcze przez chwilę, gdy geometrycznie znajduje się już pod linią horyzontu.
Kilka minut, które zmieniają cały rachunek
W Polsce różnica jest niewielka, choć i tak dobrze pokazuje skalę tego efektu. 23 września 2026 roku dzień w Warszawie i Gdańsku potrwa około 12 godzin i 9 minut, a w Zakopanem około pół minuty krócej. Do pełnych dwunastu godzin zabraknie więc raptem kilku minut.
Na wyrównanie długości dnia i nocy trzeba poczekać jeszcze kilka dni. To efekt refrakcji atmosferycznej oraz sposobu, w jaki wyznaczamy wschód i zachód Słońca. Zjawisko to nazywamy equiluksem. W Warszawie w 2026 roku przypadnie on 25 września.
Wszystko zależy od szerokości geograficznej
To, jak wygląda długość dnia podczas równonocy, zależy od miejsca na Ziemi. W Polsce dzień jest jeszcze nieco dłuższy od nocy, jednak w pobliżu równika długość obu części doby przez cały rok pozostaje znacznie bardziej wyrównana.
Równonoc przypada w tej samej chwili na całej Ziemi, choć zegary w różnych miejscach pokazują wtedy różne godziny. Na półkuli północnej oznacza początek astronomicznej jesieni, a na południowej wiosny. W rejonie biegunów jest to moment przejścia między dniem a nocą polarną.
Czy Słońce wschodzi wtedy dokładnie na wschodzie?
Tego dnia Słońce znajduje się na równiku niebieskim, dlatego wschodzi bardzo blisko dokładnego wschodu, a zachodzi w pobliżu przeciwległego punktu. Dokładne miejsce zależy jednak między innymi od szerokości geograficznej, wysokości obserwatora i ukształtowania lokalnego horyzontu.
Sama data równonocy nie jest stała. Rok zwrotnikowy nie trwa dokładnie 365 dni, dlatego moment jej wystąpienia każdego roku przesuwa się o kilka godzin. Lata przestępne korygują tę różnicę, dzięki czemu równonoc nadal przypada w pobliżu tych samych dni.
Źródło: US Navy
Chcesz znaleźć więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.
