Włodzimierz Puchalski

Włodzimierz Puchalski
Arktyka/Polska 1909 - 1978

Ten jeden z najsłynniejszych polskich przyrodników, a przy tym myśliwy, jako pierwszy fotografowanie zwierząt nazwał bezkrwawymi łowami. Kochał rodzimą przyrodę, ale fascynowały go też surowe polarne krajobrazy. Być może dlatego, że był daltonista i świat pozbawiony barw miał dlań szczególny urok.

Wspomnienia pełne wróbli

Jeden kalendarzyk na każdy rok. Malutkie książeczki pełne lakonicznych notatek.
21 marca 1937. Położyłem się na grypę.
23 stycznia 1938. I z powrotem mrozy do –30.
24 stycznia 1941. Pierwsze skowronki. Mróz bez śniegu (–4 stopnie)
– To zapiski jak współczesne SMS-y, króciutkie, informacyjne. Włodek był niesamowicie poukładanym facetem. Kiedy wybierał się na wyprawę, zaglądał do starych kalendarzyków i sprawdzał, co działo się w przyrodzie podczas poprzedniego wyjazdu. Dzięki temu mógł się dobrze przygotować – opowiada Wojciech Plewiński, znany polski fotograf.
Tylko na czas wojny lakoniczne notatki zmieniły charakter. Ptaki współodczuwają smutek świata, ich klekot nie jest taki wyraźny – napisał wtedy Włodzimierz Puchalski.

Z wykształcenia inżynier agronom, robił w życiu tak wiele, że zajęć tych wystarczyłoby dla kilku osób. W 1946 r. organizował krakowski Instytut Filmowy. W Łodzi pracował jako operator i reżyser. Utworzył dział dokumentacji fotofilmowej zwierząt na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zostawił po sobie prawie 60 filmów przyrodniczych, mnóstwo książek, ponad 100 tys. negatywów i kilka tysięcy fotogramów. Na jego zdjęciach wychowały się pokolenia przyrodników.

Włodzimierz Puchalski, jeden z najsławniejszych polskich przyrodników, urodził się 6 marca 1909 r. w Mostach Wielkich koło Lwowa. Jednym z moich pierwszych wrażeń, jakie potrafię sobie odtworzyć z taśmy mojej pamięci, z okresu, kiedy jeszcze niezbyt pewnie poruszałem się na nogach, są sceny z życia gołębi i wróbli, które imponowały mi swą ruchliwością i zgrabnością tak kontrastowo doskonałą, zwłaszcza na tle moich słabych umiejętności chodzenia – wspominał. Życie za pan brat z przyrodą musiał mieć zapisane w gwiazdach.
– Swą wielką wrażliwość szczególnie rezerwował dla ptaków. Nazywał je rozśpiewanymi klejnotami przyrody – mówi Marzena Wilczyńska z Muzeum Niepołomickiego, gdzie trafiły pamiątki po Włodzimierzu Puchalskim.
Na swe pierwsze polowanie wybrał się w wieku 13 lat. Jako 14-latek dostał od dziadka miechowy aparat. Od tej pory życie dzielił między myślistwo i fotografowanie.

– Ojciec polował do końca życia i wiele osób miało o to pretensje – opowiada Anna Puchalska, córka przyrodnika. – Bardzo lubił te polowania, traktował je raczej jako ruch i obcowanie z przyrodą. Nigdy potem nie jadłam takiej kiełbasy z dzika, bażantów czy zająca. W tamtych ciężkich, komunistycznych czasach być może czuł się jak wojownik, który wraca do rodziny z łupem. Jeszcze przed wojną, w 1936 r., ojciec zrobił pierwszą w Polsce wystawę o tematyce przyrodniczej i myśliwskiej. Rok później otrzymał złoty medal na Wielkiej Olimpiadzie Łowiectwa w Berlinie za zimowe zdjęcie dzika. Dwukrotnie wyjeżdżał do największej europejskiej stacji ornitologicznej w Rosji. Stawał się bardzo znany i w końcu został zaproszony przez prezydenta Mościckiego do dokumentowania urządzanych przez niego polowań. W 1938 r. robił zdjęcia podczas łowów z Hermannem Göringiem.

Uważam myśliwych za sojuszników sprawy ochrony przyrody. Dzięki ich fachowej wiedzy i wysiłkom ocalało na świecie wiele gatunków zwierząt. Jestem przekonany, że dopóki są fachowi i etyczni myśliwi, żaden więcej gatunek na świecie nie zginie – mówił sam Puchalski, który i tak kolejnym pokoleniom zapadł w pamięć jako ten, który pierwszy nazwał fotografowanie „bezkrwawymi łowami”.

Anioły z gęsich piór

Wstawał o piątej rano i wychodził na łowy. Choć nie był szczególnie muzykalny, potrafił świetnie naśladować dźwięki. Lisy wabił „na myszkę”, a gdy brakowało mu naturalnych dźwięków, sam robił podkład do swoich filmów. Bez problemu udawał pszczołę czy muchę. Zabierał ze sobą termos, jajka na twardo i sznycelki. Ale kiedy trzeba było, potrafił przez kilka dni bez jedzenia czatować w kryjówce na niewielkiego remiza. Albo w kompletnym bezruchu czekać godzinami na wylęg młodych. Nikt nie mógł do niego wtedy nawet podejść. Nie chciał straszyć ptaków. Pod tym względem był zacięty.