Król Władysław zgadzał się na wszystko. W jego czasach Jagiellonowie zasiadali na 4 europejskich tronach
W nowym odcinku podcastu National Geographic Polska prof. Bożena Czwojdrak przybliża postać jednego z najmniej znanych Jagiellonów. Władysław Jagiellończyk, król Czech i Węgier, bywa zapamiętany jako władca słaby – ten, który na wszystko się zgadzał. To jednak za jego czasów Jagiellonowie stworzyli coś na kształt środkowoeuropejskiej wspólnoty politycznej, obejmującej kilka tronów i utrzymywanej dzięki rodzinnej współpracy.
Spis treści:
- Najlepiej wykształcony z synów Kazimierza
- Jagiellonowie na czterech tronach
- Bracia, którzy współpracowali
- Posłuchaj całej rozmowy o Jagiellonach
W historii Jagiellonów łatwo skupić się na wielkich królach zasiadających na tronie w Krakowie – a pominąć tych, którzy budowali potęgę dynastii poza jego granicami. Władysław Jagiellończyk, władca Czech i Węgier, przez lata pozostawał w cieniu bardziej znanych braci. Tymczasem to właśnie on odegrał kluczową rolę w stworzeniu jagiellońskiej dominacji w Europie Środkowej – choć jego sposób rządzenia do dziś budzi pytania i kontrowersje. O tym mniej znanym w Polsce władcy z dynastii Jagiellonów opowiada prof. Bożena Czwojdrak, mediewistka z Uniwersytetu Śląskiego.
Najlepiej wykształcony z synów Kazimierza
Władysław był uczniem Jana Długosza i – jak podkreśla prof. Czwojdrak – wyróżniał się na tle rodzeństwa. Odebrał staranne wykształcenie, mówił płynnie kilkoma językami i swobodnie poruszał się w świecie dyplomacji. W historii zapisała się sytuacja, gdy młody królewicz przywitał włoskiego posła w jego ojczystym języku – ku jego autentycznemu zachwytowi. Kompetencje dyplomatyczne Władysława nie budziły wątpliwości.
A jednak historia zapamiętała go inaczej. Przydomek „król bene” (od łacińskiego „dobrze”) nie był komplementem – odnosił się do jego skłonności do zgadzania się na postulaty możnych. Czy rzeczywiście brakowało mu ambicji? A może była to świadoma strategia rządzenia w skomplikowanej rzeczywistości politycznej Czech i Węgier? W państwach tych silna pozycja elit ograniczała władzę monarchy, a kompromis często okazywał się jedyną drogą do utrzymania stabilności.
Jagiellonowie na czterech tronach
– Droga Władysława do władzy nie była przypadkowa. Tron czeski objął dzięki porozumieniu swojego ojca, Kazimierza Jagiellończyka, z Jerzym z Podiebradów. Niedługo później został również królem Węgier. Choć sam nie wykazywał szczególnej ekspansywności, znalazł się w centrum jednego z najważniejszych projektów politycznych epoki – rozszerzenia wpływów Jagiellonów w Europie Środkowej. – opowiada prof. Bożena Czwojdrak w podcaście National Geographic Polska.
W tym samym czasie jego bracia obejmowali kolejne władze: Jan Olbracht, Aleksander Jagiellończyk i Zygmunt Stary zasiadali na tronie w Krakowie. W efekcie dynastia kontrolowała równocześnie kilka kluczowych państw regionu. Jak zauważa prof. Czwojdrak, była to sytuacja niemal bez precedensu – rodzinna sieć władzy, oparta nie tylko na polityce, ale też na relacjach osobistych.
Bracia, którzy współpracowali
Jagiellonowie utrzymywali ze sobą bliskie kontakty, korespondowali i wspierali się politycznie. Zygmunt Stary jeszcze jako młody książę spędził wiele czasu na dworze węgierskim Władysława, ucząc się realiów rządzenia poza Polską. Ta współpraca sprawiała, że mimo podziału na różne państwa dynastia działała w pewnym sensie wspólnie.
Postać Władysława Jagiellończyka wymyka się prostym ocenom. Z jednej strony – władca ustępliwy, z drugiej – człowiek dobrze wykształcony i sprawny dyplomata, który potrafił utrzymać władzę w trudnych warunkach politycznych. Być może jego rządy najlepiej opisuje napięcie między ambicją a kompromisem – napięcie, które definiowało całą epokę Jagiellonów w Europie Środkowej.
Posłuchaj całej rozmowy o Jagiellonach
Rozmowę z prof. Bożeną Czwojdrak poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć poniżej, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify.
Źródło: National Geographic Polska
Nasz ekspert
Łukasz Załuski
Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
