Post przerywany jest modny, ale nieskuteczny. Naukowcy zwracają uwagę na ryzyko

Niepokojące dane płyną z najnowszego przeglądu Cochrane, który objął łącznie 1995 dorosłych z nadwagą lub otyłością. Naukowcy przeanalizowali 22 randomizowane badania kliniczne dotyczące różnych form postu przerywanego. Okazuje się, że ten system dietetyczny – promowany w internecie jako cudowny sposób na szybkie i zdrowe odchudzanie – wcale nie daje lepszych efektów niż tradycyjna dieta czy nawet brak jakiejkolwiek interwencji! Cochrane to niezależna międzynarodowa organizacja typu non-profit, która zajmuje się analizami badań naukowych z obszaru medycyny.

Wyniki badań: żadnej przewagi postu przerywanego

Badania prowadzone przez zespoły z różnych kontynentów wykazały, że post przerywany nie wpływa istotnie na utratę masy ciała w porównaniu ze standardowymi zaleceniami dietetycznymi. Efekt odchudzający był zbliżony do tego, jaki obserwowano przy typowych poradach żywieniowych, a także wtedy, gdy nie wprowadzano żadnej interwencji. Analizowane badania objęły osoby głównie pochodzenia europejskiego z krajów o wysokich dochodach, co dodatkowo wzbudza niepokój o uniwersalność tych wyników dla innych grup.

Raportowanie skutków ubocznych było w analizowanych badaniach niespójne, co uniemożliwia jednoznaczne wnioski dotyczące bezpieczeństwa postu przerywanego. Warto jednak pamiętać, że w 2024 r. opublikowano badanie wskazujące, że ta metoda odchudzania zwiększa ryzyko chorób serca. Liczba analizowanych badań jest nadal ograniczona, a ich czas trwania – w większości przypadków – nie przekraczał 12 miesięcy. Eksperci alarmują, że nie ma podstaw do generalizowania wyników na całą populację, ponieważ rezultaty mogą się różnić w zależności od płci, wieku, pochodzenia etnicznego czy obecności chorób współistniejących i zaburzeń odżywiania.

Braki w badaniach i pilna potrzeba dalszych analiz

Luis Garegnani z Universidad Hospital Italiano de Buenos Aires, główny autor przeglądu, wprost mówi: „Być może u niektórych osób ta metoda się sprawdza. Jednak generalnie post przerywany po prostu nie działa u dorosłych z nadwagą lub otyłością, którzy chcą schudnąć”. Dodaje przy tym, że internetowe doniesienia i medialny entuzjazm wokół tej metody zdecydowanie nie są zgodne z obecną wiedzą naukową. Eva Madrid z Cochrane Evidence Synthesis Unit Iberoamerica przypomina natomiast, że lekarze powinni indywidualnie rozważać zalecenia dla osób z nadwagą.

Większość dotychczasowych badań dotyczyła społeczeństw o wysokich dochodach i osób rasy białej. Tymczasem globalna epidemia otyłości narasta również w krajach o niskich i średnich dochodach, gdzie sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej. Autorzy przeglądu podkreślają, że konieczne są dalsze, długoterminowe badania obejmujące bardziej zróżnicowane grupy.

Na czym polega post przerywany?

Post przerywany (ang. Intermittent Fasting, w skrócie IF) ma wielu zwolenników. Jego podstawą jest tzw. okno żywieniowe. Osoba, która stosuje ten system żywienia określa sobie czas w ciągu doby, w którym spożywa posiłki. Między nimi zazwyczaj nie sięga już po nic oprócz płynów.

Najpopularniejsze odmiany postu przerywanego:

• metoda 16/8 – okno żywieniowe trwa 8 godzin. Najczęściej stosowaną godziną rozpoczęcia jedzenia jest 12:00. Ostatni posiłek jemy najpóźniej o godzinie 20:00;
• metoda 5:2 – polega na przyjmowaniu normalnej ilości kalorii przez 5 dni w tygodniu. Przez pozostałe 2 dni ograniczamy spożycie do 500–600 kalorii dziennie;
• metoda „Eat Stop Eat” – polega na 24-godzinej głodówce 1–2 razy w tygodniu;
• metoda jednego posiłku – w ciągu dnia spożywamy tylko jedną główną, zdrową i pełnowartościową potrawę. Pozostałe posiłki pomijamy.

Źródła: Cochrane Library, National Geographic