Najbardziej odległa wyspa Chorwacji – to tu kręcono sceny do filmu „Mamma Mia”

Spis treści:

1. Gdzie leży wyspa Vis i jak tam dotrzeć?
2. Krótka historia wyspy Vis – od Issy po niepodległą Chorwację
3. Najpiękniejsze plaże na wyspie Vis
4. Atrakcje turystyczne i miejsca, które warto zobaczyć
5. Aktywności na Vis – co robić na miejscu?
6. Gdzie spać i co zjeść na wyspie Vis?
7. Czy warto jechać na wyspę Vis? Opinie i praktyczne porady

Wyspa Vis to jedno z najbardziej fascynujących i najmniej komercyjnych miejsc na mapie Chorwacji. Położona na ciepłym Adriatyku, przez lata pozostawała zamknięta dla turystów, co pozwoliło wyspie zachować naturalne piękno, dzikie plaże i autentyczny dalmatyński klimat. Dziś przyciąga podróżników spragnionych spokoju, historii i bliskości przyrody. To miejsce, gdzie czas płynie wolniej – idealne zarówno na romantyczny wyjazd we dwoje, rodzinne wakacje, jak i aktywny wypoczynek z dala od zatłoczonych kurortów.

Gdzie leży wyspa Vis i jak tam dotrzeć?

Wyspa Vis leży w południowej Dalmacji na Morzu Adriatyckim, około 60 km na południowy zachód od Splitu. Jest częścią Chorwacji, ale przez dziesięciolecia była miejscem niedostępnym dla turystów z powodu strategicznego znaczenia – w czasach Jugosławii znajdowała się tu baza wojskowa, co przyczyniło się do zachowania jej dziewiczego charakteru. Dopiero po 1989 roku otwarto ją ponownie dla odwiedzających, dzięki czemu Vis zachowała swój autentyczny urok oraz wyjątkowy klimat mało uczęszczanej wyspy.

Położenie geograficzne

Vis to wyspa wulkanicznego pochodzenia, mająca powierzchnię około 90 km². Wyróżnia się górzystym terenem, bogatą roślinnością śródziemnomorską i licznymi zatokami o krystalicznie czystej wodzie. Jej najwyższy punkt to Hum – wzgórze o wysokości 587 m n.p.m., z którego roztacza się panoramiczny widok na całą wyspę oraz sąsiednie wyspy archipelagu. Wybrzeże Vis charakteryzuje się malowniczymi klifami, ukrytymi plażami i naturalnymi jaskiniami, w tym słynną Błękitną Grotą (Modra špilja) na pobliskiej wysepce Biševo.

Dojazd na wyspę Vis

Na Vis nie dotrzesz bezpośrednio samolotem – najpierw trzeba dostać się do Splitu, największego miasta środkowej Dalmacji, które dysponuje międzynarodowym lotniskiem oraz dobrze rozwiniętą infrastrukturą promową.

Ze Splitu na Vis można dotrzeć na kilka sposobów:

• promem pasażersko-samochodowym Jadrolinija – kursy odbywają się codziennie, a rejs trwa około 2,5 godziny. To najlepsza opcja dla osób podróżujących z samochodem lub rowerem;
• katamaranem Krilo lub Jadrolinija – szybsze połączenie dla samych pasażerów, z czasem podróży około 1,5 godziny. Kursy są wygodne i oferują widoki na inne wyspy dalmatyńskie;
• w sezonie letnim (od czerwca do września) połączenia są bardzo częste, zarówno rano, jak i wieczorem. Warto jednak rezerwować bilety z wyprzedzeniem, szczególnie w weekendy oraz w okresach świątecznych, gdy zainteresowanie jest największe.

Dodatkowo na wyspę kursują prywatne łodzie zorganizowane przez biura podróży i właścicieli apartamentów, oferując indywidualne transfery z lądu. Na Vis można również dopłynąć jachtem – wyspa posiada przystanie i mariny, m.in. w miejscowościach Vis i Komiža, co czyni ją popularnym przystankiem na żeglarskim szlaku Dalmacji.

Krótka historia wyspy Vis – od Issy po niepodległą Chorwację

Grecka kolonia Issa

Wyspa Vis była pierwszą grecką kolonią na terenie dzisiejszej Chorwacji. Około 397 r. p.n.e. osadnicy z Syrakuz na Sycylii, pod wodzą Dionizjusza Starszego, założyli tu miasto Issa. Była to samodzielna polis, która z czasem rozwinęła własną sieć handlową i kolonie na sąsiednich wyspach, takich jak Hvar (Pharos) czy Korčula. Do dziś w mieście Vis można oglądać pozostałości greckiego portu, fragmenty fortyfikacji miejskich oraz ceramiczne znaleziska archeologiczne, które potwierdzają wysoki poziom cywilizacyjny tamtej osady.

Czasy rzymskie i średniowieczne

Po upadku greckiej Issy wyspa dostała się pod panowanie Rzymian, którzy zachowali strategiczne znaczenie Vis w handlu morskim. Ślady ich obecności są widoczne w postaci rzymskich willi, mozaik podłogowych, łaźni oraz cystern na wodę. Rzymska Issa była znana również z produkcji wina i oliwy z oliwek, co czyniło ją ważnym punktem eksportowym.

W średniowieczu Vis przechodziła z rąk do rąk – najpierw znalazła się pod wpływem Bizancjum, później przeszła pod kontrolę Republiki Weneckiej, co miało ogromny wpływ na architekturę i kulturę wyspy. Po upadku Wenecji, na mocy decyzji Kongresu Wiedeńskiego w 1815 roku, Vis została włączona do monarchii Habsburgów, w której pozostawała aż do końca I wojny światowej. W tym okresie budowano tu fortyfikacje, m.in. Fort George (znany dziś jako miejsce koncertów i wydarzeń kulturalnych).

XX wiek – baza wojskowa

W XX wieku losy Vis były silnie związane z historią Bałkanów. Po krótkim epizodzie włoskiego panowania w czasie II wojny światowej, wyspa stała się siedzibą sił partyzanckich Josipa Broz Tito. W 1944 roku to właśnie tutaj zorganizowano sztab główny jego oddziałów. Jednym z najważniejszych punktów tego okresu jest Tito’s Cave (Titova spilja) – jaskinia, w której przywódca ukrywał się i prowadził działania wojenne.

Po wojnie Vis została przekształcona w zamkniętą strefę wojskową przez jugosłowiańską armię. Wstęp dla cywilów, a tym bardziej turystów, był zabroniony aż do 1989 roku. W tym czasie powstała tu rozbudowana sieć tuneli, bunkrów i instalacji wojskowych, z których wiele można dziś zwiedzać. Pozostałości te nadają Vis niezwykły, historyczno-militarny charakter, który wyróżnia ją spośród innych chorwackich wysp.

Najpiękniejsze plaże na wyspie Vis

Plaża Stiniva

To najbardziej znana plaża na Vis i jedna z najczęściej fotografowanych i najpiękniejszych plaż w całej Chorwacji. Położona jest w zamkniętej zatoce, otoczonej stromymi klifami, które tworzą naturalną bramę do wąskiego odcinka wybrzeża. Plaża Stiniva słynie z białych kamieni i krystalicznie czystej wody, która przyciąga miłośników nurkowania z maską. Można się tu dostać stromą ścieżką z lądu lub – wygodniej – łodzią od strony morza. W 2016 roku została uznana za najpiękniejszą plażę Europy przez European Best Destinations, co tylko zwiększyło jej popularność wśród turystów z całego świata.

Srebrna Plaża

Plaża Srebrna, położona na południowym wybrzeżu wyspy, zawdzięcza swoją nazwę jasnym, dużym kamieniom, które w pełnym słońcu połyskują jak srebro. Jest to jedna z ulubionych plaż rodzin z dziećmi – oferuje łagodne zejście do morza, spokojne fale oraz dużo cienia dzięki otaczającym ją sosnom i piniom. Miejsce jest również dobrze przygotowane – znajdują się tu ławki, toalety i ścieżki spacerowe, co czyni ją jedną z najlepiej zagospodarowanych plaż na Vis.

Stončica – plaża z piaskiem

To wyjątkowa, piaszczysta plaża, co stanowi rzadkość w skalistej Chorwacji. Położona w szerokiej zatoce Stončica, na wschodnim krańcu wyspy, plaża ta ma bardzo płytkie dno, które ciągnie się daleko w głąb morza – idealne warunki dla małych dzieci i osób nieumiejących pływać. W pobliżu działa znana restauracja rybna, serwująca lokalne specjały – w tym świeże owoce morza i wino z Vis. Plaża jest również często wybierana przez żeglarzy, którzy cumują w zatoce.

Ukryte zatoczki i plaże tylko dla wtajemniczonych

Wyspa Vis kryje dziesiątki mniejszych, często dzikich plaż, dostępnych jedynie łodzią lub pieszo przez wąskie ścieżki. Wśród nich warto wyróżnić:

• Mala Travna – malownicza zatoczka z kameralną atmosferą i lokalną konobą serwującą owoce morza,
• Rogačić – spokojna plaża w pobliżu dawnych fortyfikacji, idealna do nurkowania,
• Milna – przyjazna dla rodzin, z szerokim zejściem do morza i drobnym żwirkiem,
• Svitnja – cicha, niemal prywatna plaża, idealna na romantyczne kąpiele o zachodzie słońca.

Większość tych miejsc charakteryzuje się brakiem tłumów, dziewiczą przyrodą i możliwością obcowania z naturą bez infrastruktury turystycznej. To idealna opcja dla tych, którzy szukają ciszy, prywatności i spokoju z dala od głównych szlaków turystycznych.

Atrakcje turystyczne i miejsca, które warto zobaczyć

Miasto Vis – starożytna Issa

Miasto Vis, położone na wschodnim wybrzeżu wyspy, to główne miasto Vis, pełniące rolę portu i centrum administracyjnego. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych – to właśnie tutaj znajdowała się grecka kolonia Issa, co czyni Vis jednym z najstarszych miast na chorwackim wybrzeżu. Pozostałości greckich murów, ruiny rzymskich willi oraz ceramiczne znaleziska stanowią świadectwo dawnej świetności miasta.

Warto odwiedzić Archeologiczne Muzeum Vis, mieszczące się w dawnym klasztorze franciszkanów. Znajdują się tam unikatowe eksponaty z czasów greckich, rzymskich i średniowiecznych, w tym słynna głowa Apolla – jedno z najcenniejszych znalezisk starożytności na terenie Chorwacji. Miasto oferuje również klimatyczną promenadę nadmorską, liczne lokalne restauracje i kawiarnie, a także tradycyjne targowiska z regionalnymi produktami.

Komiža – rybacka perełka

Położona na zachodnim wybrzeżu wyspy Komiža to malownicze miasteczko rybackie, słynące z tradycyjnych domów z kamienia, wąskich uliczek i urokliwej zatoki z krystalicznie czystą wodą. Znajduje się tu port rybacki z długimi tradycjami oraz muzeum rybołówstwa, mieszczące się w byłej wieży obronnej z XVI wieku – jedyne takie muzeum w Chorwacji.

W Komižy nakręcono sceny do filmu „Mamma Mia! Here We Go Again”, co przyczyniło się do wzrostu jej popularności. Mimo to miasteczko zachowało swój autentyczny, lokalny charakter. Restauracje oferują świeże owoce morza, ryby z porannego połowu i lokalne wino Vugava, produkowane tylko na Vis. Komiža to również idealna baza wypadowa na wyspę Biševo i Błękitną Grotę.

Jaskinie – Błękitna i Zielona

Błękitna Jaskinia (Modra špilja) to jedna z najbardziej spektakularnych atrakcji regionu, położona na wyspie Biševo, niedaleko Vis. W pogodny dzień, między godziną 10:00 a 14:00, słońce przenika przez podwodne wejście do groty, powodując, że wnętrze jaskini świeci intensywnym, niebieskim światłem. Efekt ten powstaje dzięki odbiciu promieni przez wapienne dno i jest absolutnie wyjątkowy – można go porównać do słynnej Lazurowej Groty na Capri.

Zielona Jaskinia (Zelena špilja) znajduje się na wysepce Ravnik, niedaleko zatoki Rukavac. W odróżnieniu od Błękitnej, do jej wnętrza można wpłynąć wpław lub kajakiem, co sprawia, że jest bardziej dostępna dla aktywnych turystów. Charakterystyczna zielona poświata wewnątrz jaskini powstaje przez światło słoneczne odbijające się od wody i porastających skały glonów.

Fort George

Fort George, znany również jako Fortica, to brytyjska twierdza z XIX wieku, zbudowana w 1813 roku podczas wojen napoleońskich. Usytuowana na wzgórzu nad miastem Vis, pełniła funkcję strategicznego punktu obronnego. Dziś fort został odrestaurowany i przekształcony w kulturalne i eventowe centrum wyspy.

Na terenie twierdzy odbywają się koncerty, kolacje przy zachodzie słońca, wesela oraz wystawy sztuki. Z murów roztacza się spektakularny widok na zatokę, a stylowo urządzony bar i tarasy przyciągają zarówno turystów, jak i mieszkańców. Fort George jest idealnym miejscem, by połączyć historię z nowoczesną atmosferą i niezapomnianymi widokami Adriatyku.

Aktywności na Vis – co robić na miejscu?

Nurkowanie

Wyspa Vis uznawana jest za jedno z najlepszych miejsc do nurkowania w Chorwacji. Tutejsze wody skrywają bogaty podwodny świat, w tym wraki statków z okresu II wojny światowej, np. słynny wrak B-17 „Flying Fortress” czy włoski transportowiec broni. Oprócz historycznych atrakcji, nurków przyciągają malownicze rafy, jaskinie, tunele skalne oraz bogata fauna morska, w tym ośmiornice, mureny i gorgonie.

Na wyspie działa kilka profesjonalnych centrów nurkowych, oferujących kursy PADI, wyprawy techniczne i nocne nurkowania. Dla początkujących dostępne są intro dive’y – bezpieczne zanurzenia pod okiem instruktora.

Wędrówki i trekking

Vis to raj dla miłośników pieszych wędrówek. Wyspa oferuje liczne, dobrze oznaczone szlaki trekkingowe, które prowadzą przez sosnowe lasy, winnice, gaje oliwne oraz opuszczone wojskowe punkty obserwacyjne. Najbardziej popularna trasa prowadzi na Hum (587 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Vis, z którego rozpościera się szeroka panorama wyspy i Adriatyku.

Inne ciekawe trasy to m.in.:

• szlak z Komiža do Tito’s Cave,
• trasa wzdłuż południowego wybrzeża do zatok i ukrytych plaż,
• ścieżki wokół Fort George i przylądka Prirovo.

Wędrówki można łączyć z obserwacją przyrody, zwłaszcza endemicznych gatunków roślin i ptaków.

Rowerem po wyspie

Rower to idealny sposób na zwiedzanie Vis, choć warto pamiętać, że teren jest górzysty, a trasy bywają wymagające. Na szczęście sieć dróg jest dobrze utrzymana, a ruch samochodowy niewielki, co sprzyja bezpiecznemu podróżowaniu. Wypożyczalnie rowerów (klasycznych i elektrycznych) znajdziesz w mieście Vis i Komiža, a także w większych hotelach i ośrodkach agroturystycznych.

Popularne trasy rowerowe prowadzą:

• z Vis do Komiža przez widokową drogę górską,
• do zatoki Stiniva i Rukavac,
• przez centralną część wyspy z przystankiem w miejscowości Podšpilje.

Warto zabrać ze sobą wodę, nakrycie głowy i krem z filtrem – latem słońce potrafi być bardzo intensywne.

Degustacja win

Vis słynie z długoletniej tradycji winiarskiej – to właśnie tu produkowano wino już w czasach greckiej Issy. Dziś na wyspie działa wiele rodzinnych winnic, które oferują degustacje lokalnych win, często w połączeniu z regionalnymi przekąskami.

Najbardziej znane szczepy to:

• Vugava – białe wino o intensywnym aromacie, charakterystyczne dla Vis i uprawiane wyłącznie tutaj,
• Plavac Mali – czerwone wino o mocnym, pełnym smaku, blisko spokrewnione z kalifornijskim Zinfandelem.

Degustacje odbywają się najczęściej w piwniczkach winnych w centralnej części wyspy, np. w miejscowościach Podšpilje, Plisko Polje czy Dračevo Polje. Część winnic umożliwia również zakup win na miejscu i oferuje krótkie prezentacje na temat procesu produkcji i historii wina na Vis. To nie tylko smakowa uczta, ale również ciekawa lekcja lokalnej kultury.

Gdzie spać i co zjeść na wyspie Vis?

Noclegi

Wyspa Vis oferuje szeroki wachlarz opcji noclegowych, dostosowanych do różnych potrzeb i budżetów. Najwięcej możliwości znajdziesz w dwóch głównych miejscowościach:

• Miasto Vis – idealny wybór dla osób, które cenią bliskość promu, restauracji, sklepów i atrakcji historycznych. Znajdziesz tu hotele butikowe, komfortowe apartamenty z widokiem na morze, a także domy gościnne prowadzone przez lokalne rodziny;
• Komiža – bardziej kameralne, artystyczne miasteczko, doskonałe dla tych, którzy szukają spokojnego wypoczynku, malowniczych plaż i romantycznego klimatu. Noclegi obejmują stylowe pensjonaty, studia w starych domach rybackich oraz wille z prywatnymi ogrodami i tarasami.

Dla bardziej niezależnych turystów i rodzin z dziećmi dostępne są również:

• wille z basenami i widokiem na Adriatyk,
• agroturystyka w głębi wyspy, otoczona winnicami i gajami oliwnymi – idealna dla miłośników ciszy i lokalnego klimatu,
• glamping i małe pola namiotowe dla podróżników szukających bliskości natury.

W sezonie letnim warto rezerwować noclegi z dużym wyprzedzeniem, szczególnie w lipcu i sierpniu.

Restauracje i kuchnia

Kuchnia Vis to esencja dalmatyńskich smaków – świeże, proste dania, bazujące na lokalnych składnikach: rybach, oliwie z oliwek, ziołach i winie. Restauracje i konoby (lokalne tawerny) serwują dania przygotowywane według tradycyjnych receptur, często przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Warto spróbować:

• peki – jedno z najbardziej charakterystycznych dań Dalmacji. Składa się z mięsa (najczęściej jagnięciny lub cielęciny), ziemniaków i warzyw, pieczonych powoli pod żeliwną pokrywą zasypaną żarem. Danie trzeba zwykle zamówić z wyprzedzeniem;
• lignje na žaru – grillowane kalmary, podawane z oliwą, czosnkiem i natką pietruszki. Proste, aromatyczne i zawsze świeże;
• pašticada – klasyczne danie kuchni dalmatyńskiej, czyli wołowina duszona w czerwonym winie z dodatkiem śliwek, warzyw i przypraw. Serwowana z domowymi kopytkami lub makaronem;
• owoce morza – Vis słynie z świeżych ryb, małży, langust i ośmiornic, które trafiają na talerze prosto z porannego połowu. Lokalne specjalności to również czarna risotto z mątwy (crni rižot) oraz sałatka z ośmiornicy.

Warto odwiedzić:

• konoby rybackie w Komiži – serwujące dania prosto z łodzi rybackiej,
• restauracje z widokiem na zatokę w mieście Vis – idealne na romantyczną kolację,
• winnice i gospodarstwa agroturystyczne, oferujące domowe przetwory i lokalne wino.

Nie zapomnij spróbować regionalnych win – białej vugavy i czerwonego plavac mali, które idealnie komponują się z kuchnią wyspy.

Czy warto jechać na wyspę Vis? Opinie i praktyczne porady

Dla kogo jest Vis?

Wyspa Vis to miejsce o wyjątkowym klimacie – spokojne, autentyczne i dalekie od masowej turystyki. Świetnie odnajdą się tu:

• pary szukające romantycznych zakątków – malownicze zatoki, kolacje przy świecach nad brzegiem morza i zachody słońca nad Adriatykiem tworzą idealne warunki na wyjazd we dwoje;
• rodziny z dziećmi – łagodne zejścia do wody, bezpieczne plaże (np. Stončica czy Srebrna), spokojna atmosfera i bliskość natury sprawiają, że Vis jest świetnym miejscem na rodzinne wakacje bez zgiełku;
• miłośnicy historii, przyrody i aktywnego wypoczynku – zwiedzanie jaskiń, wędrówki po szlakach górskich, rowerowe wycieczki, nurkowanie wśród wraków i odkrywanie śladów antycznej Issy to tylko niektóre z możliwości;
• żeglarze – Vis to popularny cel rejsów żeglarskich po Dalmacji. Wyspa oferuje dobrze wyposażone mariny (Vis, Komiža), zatoki idealne do cumowania oraz dostęp do pobliskich wysp, takich jak Biševo, Ravnik czy Palagruža.

Dzięki niewielkiej liczbie turystów i ograniczonej zabudowie, wyspa zachowała swój autentyczny charakter, co szczególnie docenią osoby szukające wypoczynku w zgodzie z naturą i z dala od tłumów.

Kiedy jechać?

Najlepszy czas na wizytę na Vis to okres od czerwca do września, kiedy warunki pogodowe są najbardziej sprzyjające.

• Czerwiec i wrzesień to idealne miesiące – jest już (lub jeszcze) ciepło, a jednocześnie mniej tłoczno niż w szczycie sezonu.
• Lipiec i sierpień oferują najwyższe temperatury i największą liczbę atrakcji sezonowych, ale są też czasem największego ruchu turystycznego i wyższych cen.
• Dla miłośników aktywnego wypoczynku (rowery, trekking) oraz osób chcących uniknąć upałów, dobrym terminem będzie także maj lub początek października.

Ceny i koszty

W porównaniu z bardziej popularnymi wyspami, Vis jest nieco droższy, co wynika z ograniczonej dostępności i ekskluzywnego charakteru wyspy.

• Ceny noclegów w sezonie letnim są wyższe, szczególnie w Komiži i miasto Vis. Jednak można znaleźć budżetowe apartamenty i pokoje gościnne, zwłaszcza poza głównymi miejscowościami.
• Wyżywienie w restauracjach nie odbiega od standardów dalmatyńskich – ceny dań głównych wahają się od 10 do 20 euro, a świeże owoce morza mogą kosztować więcej, zależnie od sezonu.
• Wypożyczenie roweru lub skutera, bilety na prom czy wycieczki do jaskiń również są dostępne w różnych wariantach cenowych – warto porównywać oferty na miejscu.

Mimo wyższych kosztów, wiele osób uznaje, że Vis oferuje wyjątkowy stosunek jakości do ceny, ponieważ zamiast zatłoczonych plaż i głośnych kurortów, otrzymują ciszę, autentyczność i niezapomniane krajobrazy.

Źródło: National Geographic Traveler

Nasz ekspert

Łukasz Załuski

Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.