Polska: zamki i twierdze

Świetnie byłoby zacząć zgłębiać tematykę rodzimych budowli warownych od danych statystycznych. Niestety, brakuje wiarygodnych źródeł, które podałyby dokładną liczbę znajdujących się w naszym kraju zamków, jednak przybliżone dane mówią o ponad 380 budowlach w różnym stanie – począwszy od ruin w postaci kilku zaledwie ścian budowli, poprzez zachowane w dużo lepszym stanie, który nazwać by można surowym otwartym, po funkcjonujące do dziś, najczęściej jako hotele lub muzea.

Ważne zamki w Polsce – siedziby królewskich władców. Historycznie rzecz ujmując, ważne zamki w Polsce to z pewnością te, w których rezydowali na przestrzeni wieków nasi królowie, a więc Wawel oraz Zamek Królewski w Warszawie. Podobnie istotny niegdyś ze względów politycznych i militarnych, a obecnie z uwagi na wielkość i stan, w którym zachowała się budowla jest również Malbork.

Zamek Królewski na Wawelu wpisany został na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest jedną z najbardziej znanych i najważniejszych budowli w Polsce, miejscem symbolicznym, będącym kwintesencją naszych tradycji i tożsamości narodowej. Już w IX wieku mieścił się tu gród stanowiący ośrodek plemiennego państwa Wiślan. Był jedną z siedzib Mieszka I, a po przeniesieniu stolicy do Krakowa powstała na Wawelu rezydencja w stylu romańskim. Pożary, grabieże i fantazja kolejnych władców sprawiły, że był on wielokrotnie rozbudowywany i remontowany, a style architektoniczne zmieniały się w rytm panującej w Europie mody. Podczas II wojny światowej rezydował na Wawelu gubernator generalny Hans Frank, co najpewniej uchroniło zamek od zniszczeń. W roku 1945 Wawel został w całości przekazany na cele wystawiennicze.

Zamek Królewski w Warszawie również wpisany został na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jego początki stanowiła XIV-wieczna siedzibą książąt mazowieckich. Obiekt wielokrotnie rozbudowywany, charakterystyczny kształt pięcioboku i barokową bryłę zyskał za czasów króla Zygmunta III Wazy. Kilka razy podupadał, żeby podnieść się znowu w nowej odsłonie, przetrwał zawieruchy historii i od 1984 roku otwarty jest dla zwiedzających, choć jego renowacja trwa do dziś.

Malbork – największa ceglana twierdza Europy, to świadectwo kunsztu średniowiecznych budowniczych. Imponuje wielkością, budzi grozę i respekt. Zamek wznoszony był w kilku etapach od 1280 roku do połowy XV wieku przez Zakon Krzyżacki. W XIV wielu był siedzibą Wielkich Mistrzów krzyżackich oraz władz Prus Zakonnych. Kilkukrotnie rujnowany, po II wojnie światowej, wobec zniszczeń, planowano jego rozbiórkę, na szczęście odbudowano go i w 1997 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Największe zamki w Polsce. Wawel, Zamek Królewski w Warszawie oraz Malbork imponują nie tylko swoją historią, ale również wielkością. Okazuje się, że najważniejsze polskie zamki należą również do największych. Dość trudno ustalić kolejność, w jakiej malejąco powinny plasować się polskie zamki na liście największych, niełatwo również stwierdzić jej stuprocentową wiarygodność ze względu na brak jednoznacznych wytycznych odnośnie pomiaru powierzchni istniejących zabytków. Zamki znajdują się w różnym stanie – jedne stanowią ruiny, inne użytkowane do dziś budowle, z całą pewnością stwierdzić jednak można nie wartościując, że poza trzema już wymienionymi, do największych pod względem powierzchni należą również Krzyżtopór w Ujeździe, Kliczków, Kwidzyn i Książ.