Wargacze garbogłowe to duże ryby występujące w morzach tropikalnych. Żyją na rafach koralowych Morza Czerwonego oraz w Oceanie Indyjskim wzdłuż wschodnich wybrzeży Afryki. Ponieważ występują na niewielkich głębokościach – do 60 m – można spotkać je podczas nurkowania.

Wargacz garbogłowy – systematyka

Jak sama nazwa wskazuje, wargacz garbogłowy należy do rodziny wargaczowatych. Ta z kolei należy do rzędu okoniokształtnych, zaliczanego do ryb promieniopłetwych. Najwięcej wargaczowatych występuje w morzach tropikalnych, zwłaszcza w sąsiedztwie raf koralowych.

Wargaczowate to jedna z najbardziej zróżnicowanych rodzin ryb. Charakterystyczny dla nich jest nieduży otwór gębowy, zakończony wyraźnie zaznaczonymi, grubymi wargami. To od tego szczegółu budowy pochodzi nazwa całej rodziny.

Wargacz garbogłowy – wygląd i zachowanie

Największe wargacze garbogłowe osiągają 2 m długości i wagę 190 kg. Średnia długość ciała to metr. Samce są większe od samic. Jest to największy przedstawiciel rodziny wargaczowatych.

Poza grubymi wargami wargacza garbogłowego wyróżnia garb tłuszczowy zlokalizowany na głowie. A także ciemne linie za oczami. Kolor jego ciała waha się od niebiesko-zielonego, przez odcienie zieleni, po purpurowo-niebieski. Ubarwienie zmienia się wraz z wiekiem ryby. Jej ciało jest pokryte dużymi łuskami.

Wargacze pływają najczęściej samotnie. Czasami można je spotkać w parach. Są aktywne w ciągu dnia, nocą odpoczywają w jaskiniach. Wargacze to drapieżniki. Żywią się głównie mięczakami, które rozgniatają silnymi zębami szczękowymi i gardłowymi. Zjadają również inne ryby, jeżowce i skorupiaki. Potrafią wypłoszyć zdobycz z piasku, wypuszczając w jej kierunku strumień wody z otworu gębowego. Jeżowce rozbijają o kamienie, by dostać się do ich wnętrza.

Wargacz garbogłowy żyje długo, bo do 30 lat, lecz rozmnaża się bardzo powoli. Dojrzałość płciową osiąga po co najmniej 5 latach. Wargacze są hermafrodytami. W trakcie życia ryby te mogą zmieniać płeć na męską. Przyczyna tego procesu nie jest jeszcze znana.

Wargacz garbogłowy – nazwa

Inne nazwy wargacza garbogłowego to napoleon lub chelin napoleoński. Nawiązanie do Napoleona Bonaparte zawdzięczamy Europejczykom. Gdy zobaczyli tę egzotyczną rybę, skojarzyła się im ona z francuskim cesarzem. Garb tłuszczowy na jej głowie przypomina bowiem bikorn. To nakrycie głowy, zwane też dwurogiem lub kapeluszem stosowanym, było popularne w XVIII i XIX wieku, szczególnie we Francji pod rządami Napoleona. Bikorn często nazywany jest potocznie czapką napoleońską.

Po łacinie wargacz garbogłowy to Cheilinus undulatus. Nazwy angielskie to:

  • humphead wrasse,
  • Māori wrasse,
  • Napoleon wrasse,
  • Napoleon fish,
  • Napoleonfish.

Wargacz garbogłowy – cena

Choć wargacz garbogłowy jest ceniony przez wędkarzy, kucharzy i miłośników akwarystyki, nie można go kupić. Jego naturalne środowisko – rafy koralowe – jest niszczone na większości obszarów występowania tej ryby. Szkodzi mu też intensywne rybołówstwo i kłusownictwo.

Dlatego wargacz garbogłowy został objęty ścisłą ochroną. Znalazł się w czerwonej księdze gatunków zagrożonych, opublikowanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Od 2004 roku wargacz jest uważany za gatunek zagrożony wyginięciem. Jest też objęty całkowitym zakazem handlu na terenie Unii Europejskiej.

Wargacz garbogłowy – środowisko

Wargacze żyją w ekosystemach raf koralowych. Te wyjątkowo piękne i bioróżnorodne siedliska są, niestety, coraz częściej niszczone.

Z najnowszych badań wynika m.in., że rafy koralowe w zachodniej części Oceanu Indyjskiego są zagrożone wyginięciem. Eksperci przekonują, że może dojść do tego już w ciągu najbliższych 50 lat. Badacze ocenili, że największe zagrożenie dla raf koralowych stanowi ocieplenie klimatu oraz przełowienie ryb.

Ze względu na wzrost temperatury wody dochodzi do tzw. blaknięcia koralowców. To bardzo niebezpieczne zjawisko, które powoduje nawet 100% śmiertelność kolonii.

Koralowce są domem dla setek tysięcy organizmów podwodnych. Pełnią również funkcję naturalnych falochronów i oczywiście regulują klimat. Ich brak odczuje cała Ziemia.