Naukowcy zweryfikowali mit na temat hien. „Czułam, że w tej historii kryje się coś więcej”

Hieny nie cieszą się dobrą sławą. W naszej estetyce nie są to zwierzęta ładne, a ich sposób zdobywania pożywienia wzbudza odrazę – bywają padlinożercami. Panował pogląd, że te zwierzęta wytrwale podążają tuż za lwami, bo uszczknąć od nich upolowanej zdobyczy. Teraz naukowcy zweryfikowali to powszechne założenie. I czekało ich niemałe zaskoczenie.

Obroże GPS w akcji. Nowatorska metoda badania ruchu

Międzynarodowy zespół badawczy pod kierunkiem dr Nancy A. Barker przeprowadził wieloletnie badania w Parku Narodowym Etoszy w Namibii oraz w ekosystemie Chobe-Linyanti w Botswanie. Naukowcy wyposażyli 17 lwów i 14 hien plamistych w zaawansowane obroże GPS z akcelerometrami. W ten sposób byli w stanie rejestrował pozycję zwierząt co 5 minut w okresach ich szczytowej aktywności.

Taka metoda była idealna, bo oba gatunki wędrują po rozległych terenach, gdzie naukowcom trudno jest je śledzić. Natomiast ich największa aktywność przypada na zmierzch i noc.

Uciekające hieny, goniące lwy

Wyniki badania obaliły dotychczasowy mit. Otóż to hieny plamiste oddalały się od zbliżających się lwów. Wskazywały na to również wcześniejsze obserwacje jednej z badaczek i jej intuicja. – Podczas studiów magisterskich mieszkałam w buszu, badałam hieny brunatne – powiedziała dr Nancy Barker z Uniwersytetu KwaZulu-Natal, główna autorka artykułu w „Frontiers in Ethology”.

– Wielokrotnie obserwowałam lwy aktywnie tropiące hieny. Kiedy podzieliłam się swoimi obserwacjami z innymi czołowymi badaczami, często słyszałam, że postrzegam tę relację na odwrót: że to hieny tropią lwy, głównie w poszukiwaniu okazji do padlinożerstwa, a to, co widziałam, było po prostu serią przypadkowych spotkań. Czułam, że w tej historii kryje się coś więcej – wspomina badaczka.

Kto kogo goni? Sekrety relacji międzygatunkowych

Z obserwacji badaczy poczynionych dzięki nadajnikom GPS wynika, że to samce lwów wykazują wyraźną tendencję do poruszania się w kierunku hien. Ale dlaczego? Oto ustalenia badaczy:

• poszukiwanie darmowego jedzenia – samce lwów traktują aktywność i hałas hien jako wskazówkę, że w pobliżu może znajdować się świeża zdobycz lub padlina. Bo wbrew stereotypom hieny same polują i w ten sposób pozyskują dużą część pożywienia;
• brak lęku przed rywalem – samce lwów nie postrzegają hien jako zagrożenia dla własnego bezpieczeństwa, dlatego nie mają powodu, by od nich uciekać.
• „nadzorowanie” terytorium – zbliżanie się lwów do hien pozwala samcom lwów kontrolować otoczenie i sprawdzać, jak daleko sięga konkurencja w postaci hien;
• celowe i aktywne tropienie – obserwacje terenowe i dane z obroży GPS potwierdzają, że samce lwów regularnie i z rozmysłem śledzą ruchy hien w buszu.

Koniec z mitem na temat hien

Badanie z użyciem obroży GPS obaliło utrwalony mit: hieny plamiste konsekwentnie uciekają przed lwami na odległość nawet do 10 km. Z kolei samce lwów świadomie zmierzają w stronę hien, traktując ich obecność jako sygnał do poszukiwania padliny.

Zdaniem badaczy dalsza, w miarę harmonijna, koegzystencja drapieżników zależy od zachowania dla nich otwartej przestrzeni. Dlatego tak ważne jest ograniczenie ingerencji człowieka na przykład w postaci budowy ogrodzeń.

Źródło: Frontiers in Ethology

Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.