Ani krzyżówki, ani sudoku. Wiemy, jaki trening mózgu realnie zmniejsza ryzyko choroby Alzheimera

Medycyna wciąż poszukuje skutecznych metod walki z chorobą Alzheimera i innymi formami otępienia związanymi z wiekiem. Choć leki mogą spowalniać pogarszanie się funkcji poznawczych na wczesnych etapach choroby, nie są rozwiązaniem idealnym.

Nauka bada też inne, niefarmakologiczne metody. Wyniki przełomowego, trwającego aż 20 lat badania klinicznego sugerują, że kluczem do ochrony mózgu jest specyficzny rodzaj ćwiczeń oparty na szybkości przetwarzania informacji. Badanie wykazało, że zaledwie kilka tygodni intensywnego treningu może przynieść korzyści utrzymujące się wiele lat. Wyniki badania właśnie ogłoszono w artykule naukowym w czasopiśmie „Alzheimer’s Association”.

Jak badano skuteczność łamigłówek w walce z Alzheimerem?

W eksperymencie, rozpoczętym pod koniec lat 90. XX wieku, wzięło udział 2021 uczestników w wieku co najmniej 65 lat. Uczestników losowo podzielono na cztery grupy:

• pierwsza trenowała szybkość przetwarzania informacji przez zadania wymagające podzielności uwagi;
• druga ćwiczyła pamięć, wykorzystując techniki mnemotechniczne;
• trzecia skupiała się na rozumowaniu, wykrywaniu wzorców i rozwiązywaniu problemów;
• czwarta była grupą kontrolną.

Program składał się z 10 sesji trwających od 60 do 75 minut, przez pięciu lub sześć tygodni. Wybrani uczestnicy przeszli też dodatkowe sesje przypominające, 1–3 lata później.

Najlepsza metoda: adaptacyjny trening szybkościowy:

Analiza wykazała, że jedynie trening szybkościowy był powiązany ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia choroby Alzheimera i demencji. Efekt był najbardziej spektakularny u osób, które uczestniczyły w sesjach przypominających – u nich ryzyko zachorowania było aż o 25% niższe niż w pozostałych grupach. Ćwiczenia oparte na treningu pamięci i rozumowania nie wykazały żadnych właściwości ochronnych, a wyniki tych grup były porównywalne z grupą kontrolną.

Marilyn Albert, neurobiolożka z Johns Hopkins University (USA) i współautorka badania, wskazuje że sukces treningu szybkościowego wynikał z jego adaptacyjnego charakteru – czyli ze wzrostu poziomu trudności. Zadania polegały na identyfikacji obiektów w centrum i na brzegach ekranu komputera. W miarę jak uczestnik radził sobie coraz lepiej, system wyświetlał nowe elementy szybciej i w większej liczbie. Takiej dynamiki brakowało w innych ćwiczeniach.

Czy przyszłością profilaktyki Alzheimera są gry komputerowe?

Te wyniki skłaniają do prób wykorzystania komercyjnych gier wideo i aplikacji do poprawy zdrowia mózgu. Eksperci, m.in. psycholog Art Kramer zauważają, że choć rynek obfituje w tego typu produkty, ich skuteczność nie jest poparta danymi. Jednak teoretycznie możliwe jest zaprojektowanie gier opartych na „szybkościowym treningu” mózgu.

Kolejnym krokiem naukowców będą badania fizycznych zmian w mózgu za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI) oraz badania na modelach zwierzęcych, aby zrozumieć genetyczne i anatomiczne mechanizmy opóźniania neurodegeneracji. Przy okazji badacze przypominają, że oprócz treningu mózgu kluczowe w profilaktyce są też regularna aktywność fizyczna i utrzymywanie ciśnienia tętniczego w normie. Wiemy na pewno, że są to sprawdzone metody obniżania ryzyka demencji.

Źródło: Alzheimer’s Association

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.