Największy aparat na świecie wykonał oszałamiające zdjęcia Wszechświata. Do wyświetlania tych fotografii potrzeba 400 telewizorów

Na otwarcie Obserwatorium Very C. Rubin czekaliśmy ponad dekadę. Na szczęście już pierwsze testowe zdjęcia pokazały nam piękno kosmosu w jego najdrobniejszych szczegółach.

Zainstalowany na wysokości 2647 m n.p.m. na Cerro Pachón w Chile teleskop ma średnicę 8,4 m i mieści trzytonową kamerę o wielkości małego samochodu. Co właściwie będzie fotografować? Co trzy noce teleskop skanuje całe południowe niebo, fotografując każdą widoczną galaktykę, gwiazdę i planetoidę. Dzięki dziesięciu latom planowanego przeglądu astronomowie stworzą najbardziej szczegółowy w historii zapis poklatkowy zmieniającego się Wszechświata.

Obserwatorium będzie gromadzić około 10 terabajtów danych każdej nocy. Pomoże to naukowcom mapować niewidoczny wpływ ciemnej materii, odkrywać nieznane wcześniej asteroidy oraz uchwycić odległe gwiazdy dokładnie w chwili, gdy eksplodują jako supernowe.

Oto przegląd tego, co udało się zarejestrować podczas pierwszego roku działalności.

Mgławice Trójlistna Koniczyna i Laguna

Wśród pierwszych obiektów sfotografowanych przez Obserwatorium Very C. Rubin znalazły się Mgławica Trójlistna Koniczyna oraz Mgławica Laguna. Obraz powstał poprzez połączenie aż 678 ekspozycji zarejestrowanych w ciągu zaledwie 7,2 godziny. Łącznie dostarczyły one około dwóch bilionów pikseli danych.

Gotowa fotografia ma rozdzielczość blisko 5 gigapikseli. Widać na niej rozległe, wirujące obłoki gazu i pyłu, będące miejscem narodzin nowych gwiazd. Obszar ten znajduje się w gwiazdozbiorze Strzelca, w odległości około 4–5 tys. lat świetlnych od Ziemi.

Charakterystyczne różowe i niebieskie obłoki Mgławicy Trójlistna Koniczyna rozciągają się nad Mgławicą Laguna. Zdjęcie doskonale pokazuje możliwości obserwatorium Rubin, które potrafi uchwycić ogromne obszary Drogi Mlecznej z wyjątkową szczegółowością i wyrazistością.

Zbliżenie Gromady w Pannie

To zdjęcie przedstawia przede wszystkim odległe galaktyki należące do Gromady w Pannie, znajdującej się około 55 milionów lat świetlnych od Ziemi. Ale uchwycono na nim również znacznie bliższych kosmicznych sąsiadów. Widoczne w różnych miejscach kolorowe smugi to przemieszczające się przez Układ Słoneczny planetoidy. Ich „ruchomy” wygląd wiąże się z wykonywaniem kolejnych ekspozycji przez różne filtry rejestrujące poszczególne zakresy światła. W czasie obserwacji planetoidy zdążyły również nieznacznie zmienić swoje położenie na tle praktycznie nieruchomych, odległych galaktyk. Po połączeniu zdjęć ich ruch uwidocznił się w postaci wielobarwnych śladów.

Zdjęcie przedstawia bardzo niewielki wycinek nieba, którego szerokość odpowiada mniej więcej połowie pozornej średnicy Księżyca w pełni. Obraz ma rozdzielczość 2380 × 1810 pikseli.

Choć fotografia sama w sobie jest niezwykle szczegółowa, przedstawia zaledwie maleńki fragment znacznie większego obrazu Gromady w Pannie zarejestrowanego przez obserwatorium Rubin. Pełny materiał ma imponujące rozmiary — oficjalna wersja całej mozaiki osiąga około 98 000 × 52 000 pikseli.

Messier 21 (M21, NGC 6531)

Messier 21 jest tzw. gromadą otwartą, czyli grupą gwiazd powstałych mniej więcej w tym samym miejscu i czasie z jednego obłoku materii. W przeciwieństwie do starych, bardzo zwartych gromad kulistych, takie obiekty są stosunkowo młode, a ich gwiazdy są znacznie luźniej związane grawitacyjnie.

M21 znajduje się w gwiazdozbiorze Strzelca, niedaleko Mgławicy Trójlistna Koniczyna (M20).

Co ciekawe, chociaż większość jej składników to słabsze gwiazdy, na fotografii wykonanej przez teleskop i kamerę Obserwatorium Rubin widać je bardzo wyraźnie. To dobry przykład ogromnej czułości aparatu LSST: jest on w stanie jednocześnie rejestrować jasne gwiazdy oraz ogromną liczbę znacznie słabszych punktów światła.

Bogactwo Wszechświata

Zdjęcie przedstawia niewielki fragment widoku Gromady w Pannie zarejestrowanego przez Obserwatorium Very C. Rubin i ukazuje niezwykłą różnorodność Wszechświata. Widoczne są dwie wyraźne galaktyki spiralne, trzy łączące się galaktyki, bliższe i dalsze grupy galaktyk, gwiazdy należące do naszej Drogi Mlecznej i wiele innych obiektów.

Ten obraz jest częścią znacznie większego obrazu „The Cosmic Treasure Chest” (Kosmiczna skrzynia skarbów), przedstawiającego południową część Gromady w Pannie. Sama Gromada w Pannie znajduje się około 55 mln lat świetlnych od Ziemi i jest najbliższym Drodze Mlecznej dużym skupiskiem galaktyk.

Źródło: Science Focus

Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Nasza autorka

Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka

Dziennikarka i pisarka zajmującą się tematyką popularnonaukową, głównie kosmosem. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, przygodę z mediami rozpoczęła ponad 20 lat temu w redakcji „Życia Warszawy”. Poza pisaniem o polskiej i światowej nauce na łamach „National Geographic” współpracuje m.in. z „Wysokimi Obcasami” i kilkoma magazynami premium. Współautorka trzech bestsellerowych książek: „Człowiek – istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Pracuje w Centrum Badań Kosmicznych PAN i współpracuje z polskim Obserwatorium Cerro Murphy w Chile (OCM), którym zarządza CAMK PAN.