Na niezwykle cenne znalezisko pod Olsztynem, dzięki wykrywaczowi metalu natrafił pasjonat archeologii - Aleksander Miedwiediew. Kiedy zaczął kopać we wskazanym przez urządzenie miejscu, odkrył średniowieczny miecz. Obok metalowych pozostałości pochwy od miecza, znalazł także pasek i dwa noże, które byłyby przyczepione do pasa – ujawnia Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Miedwiediew sam poinformował o odkryciu i zdecydował się przekazać miecz jako darowiznę dla Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku. Zdecydowano, że średniowieczna broń trafi właśnie tam, bowiem datowanie znaleziska i kontekst historyczny ówczesnych terenów Warmii i Mazur pozwala przypuszczać, że odkryty miecz mógł należeć do jednego z ok. 66 000 rycerzy walczących w 1410 roku pod Grunwaldem w jednej z największych bitew średniowiecznej Europy.

– Jak wiemy, działania militarne bitwy pod Grunwaldem wykraczają przecież poza teren pól pod Stębarkiem i poza połowę lipca 1410 roku, dlatego znalezisko podbudza wyobraźnię. Atrakcyjnością stanu zachowania automatycznie „przenosi” w czasy grunwaldzkiego rycerstwa – powiedział marszałek warmińsko-mazurski, Gustaw Marek Brzezin. 

Archeolodzy z Muzeum Bitwy pod Grunwaldem podkreślają, że tego typu znalezisko trafia się raz na kilkadziesiąt lat. Gdy miecz trafi w ręce ekspertów i muzealników, zostanie poddany czynnościom konserwacyjnym i badaniom. 

– Mamy pewne podejrzenia, co do statusu społecznego średniowiecznego właściciela miecza i jesteśmy ciekawi, co kryje się pod warstwą rdzy. Głębiej zbadamy również samo miejsce wydobycia zabytku, by poznać kontekst sytuacyjny jego pochodzenia. Tak drogocenne przedmioty w średniowieczu rzadko kiedy zostawały w ziemi – wyjaśnia Szymon Drej, dyrektor Muzeum Bitwy pod Grunwaldem.

Warmińscy archeolodzy mają też zamiar dokładniej przyjrzeć się miejscu, w którym znaleziono miecz. - Liczymy na to, że zostały tam dalsze zabytki, a być może znajdziemy tam szczątki samego rycerza. To znalezisko jest niezwykle dziwne dlatego, że nikt nie zabrał tak cennego miecza, a po prostu przeleżał on 600 lat w ziemi – dodał Drej. 

W średniowieczu wartość takiego miecza była naprawdę wysoka, a Miedwiediew porównał go do dzisiejszego samochodu osobowego. 

Największa bitwa średniowiecznej Europy

Bitwa pod Grunwaldem została stoczona 15 lipca 1410 r. w pobliżu polskich wsi Grunwald i Stębark. W języku niemieckim nazywana jest bitwą pod Tannenbergiem, gdzie Tannenberg jest niemieckojęzyczną nazwą dzisiejszego Stębarka. Pod względem biorących w niej udział rycerzy, była jedną z największych bitew w historii średniowiecznej Europy. 

Bitwa była zwieńczeniem wielkiej wojny między siłami zakonu krzyżackiego pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły i wielkiego księcia litewskiego Witolda. Mistrz von Jungingen zginął w walce, a jego wojska zaczęły się wycofywać. Ogółem z 39 000 żołnierzy polsko-litewskich zginęło około 5 000, a z około 27 000 wojsk krzyżackich 14 000 zostało schwytanych, a 8 000 zginęło. 

Bitwa pod Grunwaldem zakończyła się zwycięstwem wojsk polsko-litewskich i pogromem sił krzyżackich, nie została jednak wykorzystana do zniszczenia zakonu. Nie zdobyto Malborka – stolicy Zakonu – ponieważ wygasał rozejm Witolda z inflancką gałęzią Zakonu na północy (korzystny w czasie bitwy) i wojska litewskie rozpoczęły odwrót. Tymczasem marsz wojska dowodzonego przez Jagiełłę na Malbork był powolny, a 22 lipca 1410 roku, kiedy pod Malbork dotarły pierwsze oddziały armii polsko-litewskiej, zamek był już gotowy do obrony, a jego oblężenie okazało się nieskuteczne. 

Okres ten kończy zwycięska bitwa rycerstwa polskiego pod Koronowem i I pokój toruński.