Wyglądają jak pradawny fenomen geologiczny. Powstały stosunkowo niedawno pod Skarżyskiem-Kamieną

Spis treści:

1. Niezwykłe miejsce między dwoma miastami
2. Atrakcja, która powstała dzięki niszczycielskiej działalności
3. Tajemnica „oczu”
4. Walory Oczu Ziemi
5. Oczy Ziemi jako nowoczesna atrakcja turystyczna
6. Jak dotrzeć do Oczu Ziemi?

Turystyka coraz częściej ewoluuje w kierunku poszukiwania miejsc nieoczywistych, a co za tym idzie – niezbyt zatłoczonych. Doskonałą propozycją na jednodniową wycieczkę są Oczy Ziemi. Miejsce to, choć bywa tak opisywane, nie jest rezerwatem geologicznym pod względem formalno-prawnym. Mówimy tu raczej o udostępnionym turystycznie stanowisku. Nic nie szkodzi, bo walory krajobrazowe Oczu Ziemi są ogromne, bez względu na to, jak klasyfikowana jest ta atrakcja.

Niezwykłe miejsce między dwoma miastami

Oczy Ziemi znajdują się w północnej części województwa świętokrzyskiego, między Suchedniowem a Skarżyskiem-Kamienną. Pod względem administracyjnym obiekt ten leży w granicach powiatu skarżyskiego, w gminie Suchedniów.

W kontekście geograficznym, ta wyjątkowa atrakcja wpisuje się w mezoregion Wyżyny Kieleckiej, będącej częścią Wyżyny Małopolskiej. Teren ten charakteryzuje się specyficzną rzeźbą terenu, ukształtowaną przez ruchy górotwórcze oraz procesy erozyjne, które odsłoniły starożytne warstwy skalne.

Pod względem przyrodniczym obiekt znajduje się w otoczeniu Lasów Suchedniowskich, które są częścią dawnej Puszczy Świętokrzyskiej. Dominują tam drzewostany jodłowo-bukowe z domieszką sosny, co nadaje okolicy walory estetyczne typowe dla regla dolnego. Otoczenie z licznymi wzniesieniami i dolinami potoków sprzyja różnorodności biologicznej, a co za tym idzie – także atrakcyjności pieszych wędrówek.

Atrakcja, która powstała dzięki niszczycielskiej działalności

Miejsce, które dziś zachwyca swoją estetyką, przez dziesięciolecia było polem intensywnej działalności przemysłowej. Oczy Ziemi powstały na obszarze, gdzie wcześniej funkcjonował kamieniołom Gębury. Historia eksploatacji surowca w tym miejscu jest nierozerwalnie związana z rozwojem infrastruktury komunikacyjnej Polski w XX wieku.

Wydobycie piaskowca w kamieniołomie Gębury rozpoczęło się na większą skalę prawdopodobnie w okresie międzywojennym, jednak to lata II wojny światowej stanowiły czas najbardziej intensywnej i dramatycznej eksploatacji. Wówczas to niemieckie władze okupacyjne wykorzystywały zasoby kamieniołomu do budowy strategicznych dróg i linii kolejowych.

Po zakończeniu działań wojennych, kamieniołom nadal pełnił funkcję źródła surowca skalnego. Piaskowiec z Gębur, ze względu na swoje właściwości techniczne, był idealnym materiałem do tworzenia nasypów kolejowych i podbudowy dróg. Eksploatacja prowadzona była metodami odkrywkowymi, co doprowadziło do powstania głębokiego wyrobiska z wysokimi ścianami skalnymi. Po zaprzestaniu wydobycia, co nastąpiło w drugiej połowie XX wieku, obiekt został pozostawiony naturze.

Nowy pomysł na nieczynny kamieniołom

W 2019 roku Nadleśnictwo Suchedniów postanowiło uporządkować i zagospodarować ten obszar. W ramach prac wybudowano drewnianą bramę, altanę ze stołami, pomost nad zbiornikiem wodnym oraz wytyczono ścieżki dojściowe. To właśnie wtedy nazwa „Oczy Ziemi”, wcześniej funkcjonująca raczej w obiegu lokalnym i nawiązująca do specyficznych otworów w ścianie skalnej, stała się oficjalną marką turystyczną.

Tajemnica „oczu”

Ludzki mózg wykazuje skłonność do rozpoznawania znajomych kształtów w przypadkowych strukturach. To właśnie to zjawisko sprawia, że w owalnych otworach w pionowej ścianie skalnej widzimy ludzkie oczy. Te są rezultatem działania naturalnych procesów geologicznych i eksploatacji mechanicznej.

Piaskowiec nie jest skałą jednorodną. W toku osadzania piasku powstają w nim strefy o mniejszej odporności mechanicznej. Pod wpływem działania wiatru, wody i zmian temperatury, słabsze partie skały uległy szybszemu wykruszeniu, pozostawiając charakterystyczne zagłębienia, a prace strzałowe i wydobywcze w kamieniołomie odsłoniły przekrój pionowy warstw.

Walory Oczu Ziemi

Słynne oczy w pionowej skale są największą atrakcją tego miejsca. Największą, ale nie jedyną. Dawny kamieniołom urzeka kontrastem między surowością skalnych ścian a taflą jeziora powstałego na dnie wyrobiska. Zbiornik ten jest efektem przecięcia zwierciadła wód podziemnych w trakcie prac wydobywczych.

Woda w jeziorze charakteryzuje się niezwykłą przejrzystością oraz specyficznym, turkusowym odcieniem. Za ten efekt odpowiada fizyka rozpraszania światła i chemia roztworów wodnych. Wody nasycone krzemionką lub drobnymi cząstkami węglanu wapnia selektywnie rozpraszają krótkie fale światła (niebieskie i zielone), pochłaniając jednocześnie fale długie (czerwone). Dodatkowo brak intensywnego falowania oraz osłonięcie zbiornika przez ściany kamieniołomu sprzyja sedymentacji drobnych zawiesin, co potęguje wrażenie krystalicznej czystości.

Na brzegach zbiornika i w skalnych szczelinach pojawia się roślinność pionierska. Można tam zaobserwować różne gatunki mchów, porostów i krzewów, które powoli „odzyskują” teren dla natury. Las otaczający wyrobisko stanowi naturalną barierę biologiczną, chroniącą czystość wody i zapewniającą spokój bytującym tam zwierzętom.

Oczy Ziemi jako nowoczesna atrakcja turystyczna

Obiekt ten jest doskonałym przykładem przemyślanego zagospodarowania terenów leśnych. Na całą infrastrukturę składają się obiekty takie jak:

• brama wejściowa – wykonana z masywnych bali drewnianych, stanowi wyraźny sygnał początku ścieżki dydaktycznej i turystycznej;
• wiata turystyczna – duża, zadaszona konstrukcja z ławami i stołami, idealna na odpoczynek nawet podczas niepogody;
• palenisko – wyznaczone miejsce na ognisko, które pozwala na bezpieczną integrację;
• pomost i kładka – drewniana konstrukcja wchodząca w głąb zbiornika wodnego, umożliwiająca bliski kontakt z taflą wody bez niszczenia brzegów;
• oznakowanie – tabliczki kierunkowe oraz tablice informacyjne przybliżające historię „Oczu Ziemi” oraz projektu „Okoliczne Skały”.

Projekt „Okoliczne Skały”

Interesującą ciekawostką jest projekt turystyczny o nazwie „Suchedniów – Okoliczne Skały”. To forma gry terenowej o prostych zasadach. W czterech wyznaczonych miejscach znajdują się skrzynki z pieczątkami. Turyści zbierają je na specjalnych kartach lub w notesach. Po zebraniu kompletu czterech pieczątek można odebrać pamiątkową odznakę.

W skład projektu wchodzą cztery lokalizacje:

• Oczy Ziemi,
• Brama Piekielna,
• Piekło Dalejowskie,
• Kamień Michniowski.

Jak dotrzeć do Oczu Ziemi?

Dojazd do Oczu Ziemi i samo dojście na miejsce nie stanowią większego problemu. Żeby dotrzeć na miejsce, trzeba odbyć niezbyt długi spacer leśnymi szlakami.

Trasa z Suchedniowa

Ścieżka rozpoczyna się na ulicy Szerokiej, gdzie można zostawić samochód na leśnym parkingu. Stamtąd do przejścia pozostaje około 3 km malowniczej, płaskiej drogi leśnej, co zajmie około 45 minut.

Szlak zielony (Skarżysko-Wykus)

Trasa rozpoczyna się przy stacji kolejowej Suchedniów Północny. Mierzy około 2,5 km. Odbicie od głównego szlaku do kamieniołomu jest wyraźnie oznakowane.

Trasa z Mostek

Droga mierząca około 4 km prowadzi przez głębokie lasy. To idealna propozycja dla wszystkich, którzy chcą rozkoszować się pięknem natury i absolutną ciszą.

Źródło: National Geographic Traveler

Nasz autor

Artur Białek

Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.