Między dwoma światami. Gdzie w Izraelu spotykają się Izraelczycy i Palestyńczycy?

Spis treści:

1. Domy kultury współtworzone przez Izraelczyków i Palestyńczyków – miejsca dialogu w Tel Awiwie i Jerozolimie
2. Kultura i edukacja w Izraelu – wspólna nauka języka i inicjatywy izraelsko-palestyńskie
3. Gdzie zjeść w Izraelu? Restauracje i miejsca, gdzie kuchnia łączy Izraelczyków i Palestyńczyków

Obywatele Izraela należący do społeczności arabskiej stanowią ok. 21% ludności kraju (w statystykach określani jako Arabowie; część z nich identyfikuje się jako Palestyńczycy). Relacje między żydowskimi i arabskimi obywatelami Izraela są zróżnicowane i zależą od kontekstu społecznego, politycznego i lokalnego. Choć w wielu miastach – zwłaszcza mieszanych, takich jak Hajfa czy Jafa – codzienne kontakty w pracy, edukacji i usługach są czymś naturalnym, stosunkowo rzadziej spotyka się przestrzenie świadomie i programowo tworzone wspólnie przez obie społeczności.

Dla turystów, którzy koncentrują się głównie na najpopularniejszych atrakcjach starożytnego Izraela, takie inicjatywy mogą pozostać mniej widoczne. Jednocześnie, mimo napięć i spolaryzowanego obrazu konfliktu w mediach, w Izraelu działają miejsca i organizacje, w których współpraca żydowsko-arabska jest praktykowana na co dzień.

Domy kultury współtworzone przez Izraelczyków i Palestyńczyków – miejsca dialogu w Tel Awiwie i Jerozolimie

Turystom odwiedzającym Izrael warto polecić kilka przestrzeni edukacyjnych, które pozwalają lepiej zrozumieć lokalną rzeczywistość i zobaczyć, jak wygląda koegzystencja Izraelczyków i Palestyńczyków w codziennym życiu. Na szczególną uwagę zasługuje Radykalny Dom w Tel Awiwie, organizujący wykłady, projekcje filmowe, panele dyskusyjne i warsztaty współtworzone przez izraelskich i palestyńskich aktywistów. To miejsce otwartego dialogu, w którym odbywają się zarówno wydarzenia edukacyjne, jak i inicjatywy kulturalne, np. izraelsko-palestyńskie karaoke czy pokazy filmów o tematyce społecznej.

Podobną rolę odgrywa Fioletowy Dom w Jerozolimie (oraz inne Fioletowe Domy działające w kraju), który pozwala spojrzeć na historię miasta z bardziej społecznej, mniej mainstreamowej perspektywy. Organizowane są tam spotkania autorskie, warsztaty pisarskie oraz wizyty studyjne we Wschodniej Jerozolimie, umożliwiające głębsze poznanie złożonej tożsamości regionu.

Szczególnym przykładem oddolnej współpracy jest także Dom Solidarności w Tel Awiwie. To przestrzeń celebrująca izraelsko-palestyńską kulturę, łącząca działalność edukacyjną, artystyczną i społeczną. Oprócz debat i wydarzeń kulturalnych organizuje on pomoc żywnościową dla uchodźców, osób starszych i palestyńskich rodzin. Wolontariat przy pakowaniu paczek staje się okazją do bezpośredniego spotkania z izraelskimi i palestyńskimi aktywistami. Dodatkowo inicjatywy takie jak Kino Oporu czy Biblioteka Solidarności wzmacniają wymianę kulturową i budują przestrzeń dialogu ponad podziałami.

Kultura i edukacja w Izraelu – wspólna nauka języka i inicjatywy izraelsko-palestyńskie

Osoby zainteresowane głębszym poznaniem regionu mogą wybrać kurs języka hebrajskiego lub arabskiego w szkole To Nie Jest Ulpan (TINAU). To współtworzona inicjatywa edukacyjna, która łączy naukę języka z refleksją nad historią Izraela i Palestyny, kulturą oraz tożsamością obu społeczności. Zajęcia i warsztaty tematyczne pokazują, jak język wpływa na postrzeganie historii przez Palestyńczyków oraz w jaki sposób Izraelczycy definiują swoją tożsamość poprzez hebrajskojęzyczną muzykę i kulturę popularną.

Dla osób myślących o większym zaangażowaniu ciekawą opcją będzie wolontariat w organizacji Achwat Amim, która umożliwia bezpośrednie poznanie realiów społecznych i politycznych regionu. Programy – trwające od kilku tygodni do kilku miesięcy – łączą edukację historyczną, działania pomocowe i codzienny kontakt z lokalnymi społecznościami.

Podczas pobytu w kraju warto rozważyć nocleg w Avraham Hostels w Tel Awiwie i Ejlacie – sieci stworzonej z inicjatywy aktywisty pokojowego Maoza Inona. Oprócz standardowej oferty noclegowej hostele organizują wymiany językowe, wycieczki tematyczne i wydarzenia kulturalne, które sprzyjają spotkaniom ponad podziałami. Jednym z najbardziej poruszających doświadczeń może być koncert Młodzieżowego Chóru Jerozolimy, w którym wspólnie występują młodzi Żydzi i Palestyńczycy – symbol praktycznej koegzystencji Izraelczyków i Palestyńczyków poprzez muzykę.

Gdzie zjeść w Izraelu? Restauracje i miejsca, gdzie kuchnia łączy Izraelczyków i Palestyńczyków

Bliski Wschód to region, w którym lokalna kuchnia jest nie tylko elementem tradycji, lecz także przestrzenią spotkania kultur. W Tel Awiwie warto odwiedzić Asif – Culinary Institute of Israel, łączący restaurację, kawiarnię i centrum edukacyjne. To miejsce poświęcone dziedzictwu kulinarnemu regionu, gdzie można poznać izraelską i palestyńską kulturę jedzenia, lokalne przyprawy oraz historię produktów charakterystycznych dla tego obszaru.

Podczas wizyty w Hajfie dobrym wyborem będzie restauracja Fattoush, od lat kojarzona z codzienną wielokulturowością miasta. To przestrzeń, w której spotykają się różne języki i tradycje, a menu łączy smaki obecne zarówno w kuchni arabskiej, jak i izraelskiej. Z kolei w Jafie warto zajrzeć do kawiarni Yaffa, będącej jednocześnie centrum kulturalnym. Oprócz kawy i lokalnych przysmaków można tam uczestniczyć w pokazach filmowych czy panelach dyskusyjnych, co czyni to miejsce przykładem żywej, miejskiej koegzystencji.

Nie wszystkie przestrzenie współtworzone przez obie społeczności powstały jako formalne inicjatywy dialogu. Często są efektem naturalnego, codziennego współistnienia. Bazar w Jafie, śródmieście Hajfy czy rynek w Jerozolimie to miejsca, gdzie Żydzi i Palestyńczycy pracują, robią zakupy i spotykają się bez oficjalnych deklaracji o współpracy. To właśnie tam, w zwykłej codzienności – przy wspólnym stole i wśród aromatu przypraw – najlepiej widać, jak w praktyce wygląda koegzystencja Izraelczyków i Palestyńczyków.

Źródło: National Geographic Polska

Nasz autor

Kacper Max Lubiewski

Dziennikarz, autor reportażu o izraelskich aktywistach i dysydentach, student historii i socjologii na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie; związany z ruchem pokojowym w Izraelu, pisze o historii i teraźniejszości konfliktu izraelsko-palestyńskiego, antysemityzmie oraz o lokalnych inicjatywach solidarnościowych i społeczeństwach Bliskiego Wschodu.