Caracas miało być wizytówką naftowego imperium. Dziś turyści powinni je omijać

Spis treści:

1. Położenie Caracas
2. Mieszanka kultur
3. Historia Caracas
4. Wokół placu Bolivara
5. Zwiedzanie czasowo ograniczone

Założone w XVI wieku Caracas jest stolicą i najludniejszym miastem Wenezueli. Miasto rozrosło się dzięki międzynarodowemu zapotrzebowaniu na ropę naftową, które sprawiło, że przez wiele lat Caracas było ważnym centrum finansowym światowego rynku ropy. Ten gwałtowny rozwój, połączony z brakiem scentralizowanego planowania oraz pogłębiającymi się nierównościami między bogatymi a biednymi, przysporzył miastu wielu problemów.

Położenie Caracas

Stolica Wenezueli leży w północno-centralnej części kraju, w rozległej kotlinie oddzielonej od linii brzegowej łańcuchem górskim Cerro El Ávila. Obszar metropolitalny otaczają strome góry, a wysokość terenu w samym mieście waha się między 843 a 1073 metrami n.p.m. Nad Caracas góruje szczyt Pico El Ávila, sięgający 2159 metrów.

Pierwsza osada stanowiąca podwaliny Caracas powstała na stosunkowo niskim terenie. Jednak w miarę wzrostu populacji zabudowa – w tym ubogie dzielnice zwane barrios oraz tereny podmiejskie – zaczęła wspinać się na okoliczne wzgórza. Wpływy z sektora naftowego umożliwiły władzom rozbudowę infrastruktury, w tym stworzenie rozgałęzionej sieci autostrad łączącej różne części miasta.

Caracas przecina rzeka Guaire, która za granicami miasta wpada do rzeki Tuy. Miejski system wodny zasilają liczne górskie potoki i cieki, natomiast zdecydowana większość wody pitnej dociera do miasta akweduktami z dwóch odległych zbiorników. Ze względu na wysokość, na jakiej leży miasto, średnia roczna temperatura oscyluje wokół 23,4 °C i pozostaje względnie stabilna przez cały rok. Opady mieszczą się w przedziale 835–916 mm rocznie, co przekłada się na łagodny klimat.

Mieszanka kultur

Należy jednak podkreślić, że Wenezuela coraz silniej odczuwa skutki zmian klimatycznych. Rosnące temperatury i malejące opady prowadzą do przedłużających się susz, które uderzają w rolnictwo i nadwyrężają zasoby wodne kraju. Do tego dochodzi wzrost poziomu mórz, powodujący częstsze powodzie i pogłębiający ogólny kryzys środowiskowy.

Według danych World Population Review i „CIA World Factbook”, w 2023 roku obszar metropolitalny Caracas zamieszkiwało około 2,97 mln osób. Pod koniec XX i na początku XXI wieku miasto odnotowało gwałtowny wzrost liczby ludności. W ubogich barrios i na przedmieściach otaczających miasto mieszkają tysiące Wenezuelczyków, którzy przybyli do Caracas ze wszystkich części kraju. W rezultacie ludność Caracas stanowi mieszankę różnych grup etnicznych. W stolicy żyją osoby pochodzenia afrykańskiego, rdzennego i europejskiego, a małżeństwa między przedstawicielami tych grup doprowadziły do powstania odrębnej kultury criollo, czyli ludności o mieszanym pochodzeniu.

Historia Caracas

Miasto założył w 1567 roku hiszpański konkwistador Diego de Losada jako miejsce produkcji i sprzedaży kakao. Produkcja opierała się na pracy niewolniczej.

Przełomowym momentem dla Caracas był rok 1811, gdy urodzeni w tym mieście Simón Bolívar i Francisco de Miranda doprowadzili do podpisania tam deklaracji niepodległości. Wojny wyzwoleńcze i trzęsienie ziemi z 1812 roku mocno zniszczyły miasto, które odżyło dopiero po zwycięstwie Bolívara w 1821 roku, stając się w 1830 roku stolicą niepodległej Wenezueli.

Przez XIX wiek miastem rządzili wojskowi kacykowie. 1914 rok przyniósł odkrycie tam zasobów ropy naftowej, co uczyniło Caracas ważnym ośrodkiem finansowym. Po 1958 roku demokratyczni prezydenci wspierali rozwój klasy średniej dzięki naftowemu boomowi. Jednak spadek cen ropy w latach 80. wywołał niepokoje, których szczytem były krwawe zamieszki z 1989 roku. Interwencja wojska kosztowała życie ponad 3 tysięcy osób.

Centrum rewolucji boliwarskiej

W 1992 roku doszło do nieudanego zamachu stanu. Mimo to sześć lat później jego lider Hugo Chávez został prezydentem kraju. Zdobył ogromne poparcie biednych mieszkańców obietnicą redystrybucji dochodów z ropy. Gdy w 2002 roku wojsko próbowało go obalić, mieszkańcy Caracas przywrócili go do władzy masowymi protestami. Miasto stało się centrum jego „rewolucji boliwariańskiej”.

W 2015 roku Caracas uznano za najniebezpieczniejsze miasto świata (blisko 120 zabójstw na 100 tys. mieszkańców). Jednak do 2019 roku kryzys gospodarczy paradoksalnie obniżył przestępczość wskutek masowej emigracji i zubożenia ludności.

Wokół placu Bolivara

Kulturalne i historyczne serce miasta znajduje się na Plaza Bolívar, w tym samym miejscu, w którym w 1567 roku założono Caracas. Przy placu mieszczą się najważniejsze budynki publiczne miasta, takie jak Catedral Metropolitana, czyli Katedra Metropolitalna, Capitolio Nacional, czyli Kapitol Narodowy oraz Palacio Municipal, czyli Pałac Miejski. Plaza Bolívar pełni także funkcję publicznego parku i targowiska pod gołym niebem.

Wiele starych kościołów katedralnych Caracas pełni funkcję muzeów historycznych lub muzeów sztuki. Do najbardziej znanych należą Catedral Metropolitana oraz Panteón Nacional, czyli Panteon Narodowy. La Galería de Arte Nacional, czyli Narodowa Galeria Sztuki, posiada kolekcję dzieł większości najważniejszych wenezuelskich artystów, a także wyrobów artystycznych i rzemieślniczych wykonanych przez prekolumbijskie ludy rdzenne. Jako miejsce narodzin południowoamerykańskiego rewolucjonisty Simóna Bolívara Caracas jest również siedzibą Museo Bolívar. Muzeum mieści się w domu, w którym człowiek nazywany przez Wenezuelczyków „Wyzwolicielem” spędził dzieciństwo.

Caracas jest nowoczesnym, kosmopolitycznym miastem. Zachowało się w nim niewiele architektury kolonialnej, a wieżowce stały się dominującym stylem architektonicznym rozwijającej się metropolii. W całym mieście powstaje również coraz więcej restauracji szybkiej obsługi oraz centrów handlowych.

Zwiedzanie czasowo ograniczone

Obecna sytuacja polityczna w Wenezueli nie sprzyja podróżom i zwiedzaniu miasta. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych stanowczo odradza wszelkie podróże do Wenezueli, z wyjątkiem zorganizowanych wyjazdów grupowych na wyspę Margarita. Wynika to zarówno z niestabilnej sytuacji politycznej po styczniowej operacji sił specjalnych USA i pojmaniu prezydenta Nicolása Maduro, jak i ze zniszczeń infrastruktury po czerwcowych trzęsieniach ziemi, które dotknęły region stołeczny. W praktyce oznacza to, że w razie problemów, zwłaszcza zatrzymania, pomoc konsularna w Caracas może być znacząco utrudniona lub wręcz niemożliwa.

Jeśli sytuacja się unormuje, to najlepszym okresem na zwiedzanie jest sezon suchy, trwający od grudnia do kwietnia. Wtedy opady są mniejsze, a poruszanie się po górskich drogach łatwiejsze.

Szukasz inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler.

Źródło: National Geographic Traveler

Nasza autorka

Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka

Dziennikarka i pisarka zajmującą się tematyką popularnonaukową, głównie kosmosem. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, przygodę z mediami rozpoczęła ponad 20 lat temu w redakcji „Życia Warszawy”. Poza pisaniem o polskiej i światowej nauce na łamach „National Geographic” współpracuje m.in. z „Wysokimi Obcasami” i kilkoma magazynami premium. Współautorka trzech bestsellerowych książek: „Człowiek – istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Pracuje w Centrum Badań Kosmicznych PAN i współpracuje z polskim Obserwatorium Cerro Murphy w Chile (OCM), którym zarządza CAMK PAN.