Triumfuje w plebiscycie, ale znika z natury. Czy Zwierzę Roku 2026 przetrwa na polskich łąkach i polach?

Wyniki ogólnopolskiego plebiscytu Ministerstwa Klimatu i Środowiska na Zwierzę Roku są tym razem bardzo ciekawe – chomik europejski zdeklasował rywali, zdobywając 10621 z 33379 głosów. To 32% wszystkich oddanych głosów. Wyniki ogłoszono 13 lutego 2026 roku, a bohater plebiscytu zostanie wkrótce główną postacią ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej. Chomik europejski, uważany dotąd za niemal zapomnianego mieszkańca polskich pól, teraz trafia „na świecznik", jako symbol walki o bioróżnorodność i alarm dla polskiej przyrody.

Spadek liczebności i dramatyczne prognozy dla chomika europejskiego

Chomik europejski, (Cricetus cricetus), jest dziś krytycznie zagrożony wyginięciem. Jeszcze w latach 70. XX wieku jego zasięg obejmował niemal całą centralną i południową Polskę. Weryfikacja z lat 2000-2007 wykazała jednak, że w ciągu 30 lat obszar ten zmniejszył się do zaledwie 25% pierwotnej powierzchni. Aktualnie chomik najliczniej występuje w województwach lubelskim, podkarpackim, świętokrzyskim i małopolskim. Izolowane populacje utrzymały się w kilku miastach – m.in. w Lublinie. Eksperci alarmują, że chomik europejski może wyginąć w ciągu najbliższych 10 lat, mimo objęcia ścisłą ochroną gatunkową i koniecznością prowadzenia czynnej ochrony.

Ginący klejnot pól: fakty i liczby, które zasmucają

Do dramatycznego zaniku chomika przyczynia się wiele zjawisk. Najważniejsze to: wciąż traktowanie tego barwnego gryzonia jako szkodnika, stosowanie pestycydów i rodentycydów, zalewanie nor, mechanizacja rolnictwa, masowe zalesianie i zanikanie miedz. Monokulturowe uprawy, rozbudowa dróg, fragmentacja siedlisk, presja drapieżników (także domowych psów i kotów) oraz urbanizacja i sztuczne oświetlenie także mają niszczycielski wpływ na populację. Zmiany klimatyczne pogarszają sprawę, skracając okresy hibernacji.

Kluczowa rola chomika europejskiego

Chomik europejski to nie tylko jedno z najbardziej barwnych zwierząt Europy. Jego obecność decyduje o równowadze w ekosystemie rolniczym – mieszając glebę podczas budowy nor, zwiększa ilość próchnicy i napowietrza ziemię, zjada szkodliwe dla upraw chrząszcze i ślimaki, a także jest cennym pokarmem dla drapieżnych ptaków i ssaków. Brak chomika może uruchomić efekt domina – spadek liczebności drapieżników, zubożenie fauny pól i załamanie bioróżnorodności.

Chomik uznany jest za gatunek parasolowy, a jego ochrona oznacza wsparcie dla całego szeregu innych zagrożonych organizmów zamieszkujących te same siedliska.

Jak wybierano Zwierzę Roku 2026?

Ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska ogłosiła start Plebiscytu na początku grudnia 2025. Głosować można było do końca stycznia 2026, na 12 gatunków zwierzą, wyłonionych spośród propozycji zgłoszonych przez parki narodowe, Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska oraz Departament Edukacji i Komunikacji w MKiŚ.

A były to: żółw błotny, żuraw, ryś euroazajtycki, wilk szary, bóbr europejski, chomik europejski, łoś euroazjatycki, zimorodek, niedźwiedź brunatny, nadobnica alpejska, węgorz europejski czy wodniczka – najrzadszy ptak śpiewający Europy

Źródło: >Ministerstwo Klimatu i Środowiska

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.