Szympansy przyłapane. Spożywają alkohol tak, jak ludzie – naukowcy udowadniają hipotezę „pijanej małpy”
Szympansy to nasi najbliżsi krewni i naukowcy po raz kolejny to potwierdzają. Okazuje się, że tak jak i ludzie, mają słabość do alkoholu. Badania moczu udowodniły, że specjalnie szukają sfermentowanych owoców i dostarczają sobie dziennie równowartość „dwóch drinków”.
Najnowsze odkrycia naukowe potwierdzają regularny kontakt szympansów z etanolem. Testy moczu wykazały obecność metabolitów alkoholu, co potwierdza kontrowersyjną hipotezę o „pijanych małpach” zapoczątkowaną już przez inne badania.
Czy małpy naprawdę spożywają alkohol?
Spożywanie alkoholu nie jest jedynie domeną ludzi. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley udowadniają, że dzikie szympansy spożywają etanol obecny w fermentujących owocach w ilościach zbliżonych do niejednego człowieka.
Analiza próbek moczu pobranych od szympansów żyjących w Ugandzie wykazała wysoką zawartość metabolitu alkoholu – glukuronidu etylu. Według jej wyników przeciętny osobnik może dziennie spożywać nawet równowartość dwóch standardowych „drinków”. Szympansy jedzą bowiem cały dzień, nieustannie dostarczając sobie mikrodawek alkoholu.
Jakie owoce wybierają szympansy i ile alkoholu faktycznie spożywają?
Szympansy jedzą owoce w różnych fazach dojrzewania, ale naukowcy udowodnili, że chętnie wybierają naturalnie fermentujące owoce: np. afrykańskie gwiezdne jabłko. W warunkach naturalnych ich dieta może przekładać się na spożycie kilkunastu gramów czystego alkoholu dziennie. Jego zawartość może sygnalizować małpom, że owoc ma dużo cukru, ale niewykluczone, że to po prostu sam alkohol jest dla nich atrakcyjny.
Czy alkohol wpływa na zachowanie zwierząt?
Obserwacje sugerują, że zarówno samce, jak i samice dzielą się sfermentowanymi owocami, co może odgrywać rolę w budowaniu więzi społecznych. Jednak pełny wpływ alkoholu na relacje w stadzie i zachowania szympansów wymaga dalszych badań.
Jak przebierało pobieranie próbek od szympansów?
Aby uniknąć stresowania zwierząt, badacze wykorzystywali proste narzędzia do zbierania moczu spod drzew, na których żerowały szympansy. Testy paskowe, powszechnie używane także u ludzi, pozwoliły potwierdzić obecność etanolu w 85% próbek.
Hipoteza „pijanej małpy” i jej znaczenie dla ludzi
Dlaczego nasi przodkowie mieliby wybierać sfermentowane owoce?
Hipoteza „pijanej małpy” jest pomysłem opracowanym przez Roberta Dudleya, który sugeruje, że naturalna predyspozycja do spożycia alkoholu jest dziedzictwem ewolucyjnym, wynikającym z adaptacji do diety bogatej w fermentujące owoce. Ułatwiało to wykrywanie dojrzałych owoców i szybkie pozyskiwanie energii.
Dieta naszych przodków a dzisiejsze upodobanie do alkoholu
Umiejętność niezwykle skutecznego metabolizowania etanolu pojawiła się stosunkowo wcześnie w ewolucji naczelnych i – według niektórych naukowców – może leżeć u podstaw współczesnych nawyków ludzi. Enzym z tym związany działa u ludzi, szympansów i goryli nawet 40 razy szybciej niż u innych naczelnych. Możemy więc przyswoić dużo, dużo więcej alkoholu, zanim trafi on do krwi.
Czy tylko my trawimy alkohol?
Nie. Spożycie sfermentowanych owoców nie jest rzadkością także wśród innych zwierząt: świetnie radzą sobie z nim nietoperze czy ptaki, które chętnie sięgają po fermentujące pokarmy. Trawią alkohol jeszcze lepiej niż my.
Czy szympansy ponoszą konsekwencje spożywania alkoholu? To jeszcze niejasne
Nowe testy z moczu po raz pierwszy pozwoliły udowodnić, ile gramów czystego alkoholu tak naprawdę spożywają szympansy. Długotrwałe skutki pozostają jednak niejasne, ale zdolność do rozkładu etanolu mogła stanowić przewagę adaptacyjną – mogły jeść te owoce, które dla innych gatunków nie nadawały się do spożycia.
Obecnie badacze przyglądają się wpływowi alkoholu na zdrowie szympansów, agresję i płodność. To nasi bliscy kuzyni, więc wiele danych dotyczących szkodliwości etanolu może przełożyć się również na nich.
Co to mówi o człowieku?
Możemy się jednak nauczyć sporo także o nas. Kluczowe będzie ustalenie, czy szympansy preferują owoce o wyższej zawartości etanolu oraz jak spożycie alkoholu wpływa na ich zachowanie społeczne i organizmy. To otwiera nowe możliwości badawcze w kontekście zrozumienia ewolucji nawyków żywieniowych człowieka.
Źródło: University of California, Scientific American, gov.pl
Nasz autor
Jonasz Przybył
Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.