Rusałka admirał – wędrowny motyl, który potrafi pokonać tysiące kilometrów

Spis treści:

1. Jak wygląda rusałka admirał?
2. Gdzie występuje rusałka admirał?
3. Gody i cykl życia
4. Wędrówki dłuższe niż u wielu ptaków
5. Czym żywi się dorosła rusałka admirał?
6. Rusałka admirał – ciekawostki
7. Czy rusałka admirał wymaga ochrony w Polsce?

Choć można ją spotkać w ogrodach, parkach i na leśnych ścieżkach, wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że obserwowane latem osobniki często przyleciały do Polski z miejsc oddalonych o setki, a nawet tysiące kilometrów. To niezwykłe połączenie efektownego wyglądu, zdolności migracyjnych i interesującego cyklu życia sprawia, że rusałka admirał od lat fascynuje naukowców i miłośników przyrody.

Jak wygląda rusałka admirał?

Rusałka admirał (Vanessa atalanta) to średniej wielkości motyl dzienny z rodziny rusałkowatych. Rozpiętość jego skrzydeł wynosi zwykle od około 5,8 do 6,4 cm. Na przednich skrzydłach widoczny jest ukośny czerwony pas oraz kilka wyraźnych białych plamek przy wierzchołku. Tylne skrzydła zdobi szeroki czerwony pas biegnący wzdłuż ich zewnętrznej krawędzi. Spodnia strona skrzydeł jest znacznie mniej kontrastowa i przypomina mozaikę odcieni brązu, szarości i beżu, dzięki czemu motyl staje się niemal niewidoczny podczas odpoczynku.

Gdzie występuje rusałka admirał?

Zasięg występowania tego motyla jest wyjątkowo rozległy. Spotykany jest w Europie, północnej Afryce, dużej części Azji oraz Ameryce Północnej. Występuje także na niektórych wyspach karaibskich i oceanicznych.

Rusałka admirał to motyl występujący w Polsce i można go obserwować praktycznie na terenie całego kraju. Najchętniej zasiedla:

• skraje lasów,
• polany i leśne drogi,
• ogrody przydomowe,
• sady,
• tereny ruderalne,
• wilgotne zarośla i doliny rzeczne.

Jest gatunkiem dobrze przystosowanym do życia w pobliżu człowieka, dlatego często odwiedza miejskie parki oraz działki ogrodowe.

Gody i cykl życia

U populacji migrujących okres godowy przypada zwykle na późną jesień i początek zimy, po dotarciu do cieplejszych regionów Europy. Poprzedzają go długie zaloty, które mogą trwać nawet kilka godzin. Samice wybierają przede wszystkim samce broniące własnego terytorium, dlatego o sukcesie rozrodczym często decydują zdolności lotnicze i umiejętność odpędzania rywali.

Przed złożeniem jaj samica wybiera odpowiednią roślinę żywicielską. Jaja składane są pojedynczo na liściach, co zwiększa szanse larw na dostęp do pokarmu po wykluciu.

Jak wygląda gąsienica i czym się żywi?

Dla wielu osób zaskoczeniem może być fakt, że larwy tego motyla rozwijają się na roślinie uznawanej często za chwast. Żerują one bowiem przede wszystkim na pokrzywie zwyczajnej.

Gąsienice mogą mieć bardzo zróżnicowane ubarwienie, ale najczęściej są brunatne, a nawet niemal czarne. Charakterystyczne są jasne plamki i kolce. Larwy prowadzą skryty tryb życia. Zwijają liście pokrzyw, tworząc naturalne schronienia, w których żerują i chronią się przed drapieżnikami.

Wędrówki dłuższe niż u wielu ptaków

Jedną z najbardziej niezwykłych cech gatunku jest jego migracyjny tryb życia. Rusałka admirał należy do nielicznej grupy motyli regularnie przemieszczających się na ogromne odległości.

Wiosną osobniki zimujące w cieplejszych regionach Europy i północnej Afryki przemieszczają się na północ. Dzięki temu już w maju można obserwować pierwsze motyle pojawiające się między innymi w Polsce. Jesienią część populacji podejmuje lot powrotny na południe.

Badania prowadzone w Europie wykazały, że migracje te mają charakter cykliczny i obejmują wiele pokoleń. Rusałka admirał wykorzystuje prądy powietrzne na znacznych wysokościach, co pozwala jej ograniczyć zużycie energii podczas lotu.

Czym żywi się dorosła rusałka admirał?

Dorosłe osobniki są bardzo aktywne i potrzebują dużych ilości energii. Głównym źródłem pożywienia jest nektar kwiatów. Szczególnie chętnie odwiedzają budleje, astry, aksamitki, nawłocie, ostrożenie i sadźce.

W przeciwieństwie do wielu innych motyli rusałka admirał często korzysta również z fermentujących owoców. Można ją zobaczyć na spadających jabłkach, gruszkach czy śliwkach. Chętnie pobiera także soki wypływające z uszkodzonych drzew i to właśnie dlatego późnym latem i jesienią motyle te często pojawiają się w sadach.

Rusałka admirał – ciekawostki

Ten gatunek kryje sporo interesujących cech, które wyróżniają go spośród innych europejskich motyli. Po pierwsze, samce są terytorialne. Wybierają określone fragmenty terenu i aktywnie przepędzają konkurentów. Sukces rozrodczy zależy w dużej mierze od zdolności do obrony tego obszaru.

Po drugie, motyl ten często wykazuje wyjątkowo mały lęk przed człowiekiem. Niejednokrotnie pozwala podejść na bardzo niewielką odległość, a czasem nawet siada na ubraniu lub dłoni obserwatora.

Wreszcie, rusałka admirał znalazła miejsce w kulturze. Pojawia się między innymi w twórczości Vladimira Nabokova, który oprócz działalności literackiej zajmował się również badaniami nad motylami.

Czy rusałka admirał wymaga ochrony w Polsce?

Obecnie rusałka admirał nie jest uznawana w Polsce za gatunek zagrożony. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje ją jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern).

Nie oznacza to jednak, że motyl jest całkowicie odporny na zmiany zachodzące w środowisku. Intensywne rolnictwo, ograniczanie liczby naturalnych siedlisk oraz usuwanie pokrzyw mogą lokalnie wpływać na liczebność populacji.

Duże znaczenie mają także zmiany klimatyczne. Z jednej strony, cieplejsze warunki mogą sprzyjać rozszerzaniu zasięgu występowania i wcześniejszemu pojawianiu się motyli wiosną. Z drugiej, długotrwałe susze mogą ograniczać dostępność roślin żywicielskich i obniżać przeżywalność młodych stadiów rozwojowych. Dlatego nawet pospolite gatunki warto wspierać poprzez zachowanie różnorodnych siedlisk oraz sadzenie roślin nektarodajnych w ogrodach i parkach.

Nasza autorka

Marzena Wardyn-Kobus

Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.