Rekordowa liczba żubrów w Puszczy Białowieskiej. Znamy najnowszy stan populacji

Porównując tegoroczne dane z wynikami z poprzedniego roku, można odnieść wrażenie gwałtownego skoku populacyjnego. Wówczas doliczono się bowiem 870 osobników. Eksperci studzą jednak emocje, wskazując na złożone przyczyny tego zjawiska. Kluczowym czynnikiem okazały się migracje między dwoma ważnymi siedliskami.

Z puszczy do puszczy: jak migrują żubry?

Jak wyjaśnia w rozmowie z PAP Andrzej Karczewski, kierownik Ośrodka Hodowli Żubrów BPN, znaczna grupa ponad stu zwierząt, która w poprzednim sezonie przemieściła się do Puszczy Knyszyńskiej (w rejon nadleśnictwa Żednia), jesienią wróciła do macierzystej Puszczy Białowieskiej.

Oznacza to, że realny przyrost naturalny między 2024 a 2025 rokiem oscyluje wokół liczby urodzonych cieląt, a nie setek nowych osobników. Jednak powrót tych „emigrantów" jest niezwykle istotnym wyróżnikiem różnorodności genetycznej i stabilności stada.

Demografia białowieskiego stada

Tegoroczna aura wyjątkowo sprzyjała przyrodnikom. Sroga, mroźna zima zmusiła zwierzęta do częstszego korzystania z przygotowanych przez leśników punktów dokarmiania, więc łatwiej było je policzyć. Inwentaryzację przeprowadzono w dwa styczniowe dni. W procesie liczenia uczestniczyli: pracownicy BPN, naukowcy, wolontariusze oraz leśnicy z sześciu okolicznych nadleśnictw (Białowieża, Bielsk, Browsk, Hajnówka, Nurzec i Rudka).

A oto dokładne wyniki:

• łączna liczba żubrów: 1176 osobników
• samice: 505 krów
• samce: 248 byków
• cielęta: 176 młodych, urodzonych w ubiegłym roku
• pozostałe: osobniki o nieustalonej płci (głównie ze względu na dużą odległość podczas obserwacji).

Żubr na obrzeżach Puszczy: wyzwania i adaptacja

Wzrost liczebności oraz zmiany środowiskowe sprawiają, że zwierzęta coraz śmielej wychodzą poza gęste lasy. Obecnie duże grupy żubrów żerują na tzw. przedpolach puszczy – terenach otwartych i polach, gdzie korzystają z ozimin, rzepaku czy pozostałości po ubiegłorocznej kukurydzy. To zachowanie jest ściśle skorelowane z dostępnością naturalnego pokarmu w lesie. W latach „tłustych", obfitujących w żołędzie, żubry rzadziej opuszczają knieje, a w okresach suszy szukają pożywienia na polach uprawnych.

Aby lepiej poznać te mechanizmy, naukowcy zdecydowali się na nowoczesne metody monitoringu. Jednemu z osobników bytujących na łąkach założono obrożę telemetryczną. Dane z nadajnika pozwolą precyzyjniej poznać ich sezonowe wędrówki oraz to, jak dużą rolę w ich diecie odgrywają rośliny uprawne.

Znaczenie korytarzy ekologicznych

Swobodne przemieszczanie się zwierząt między Puszczą Białowieską a Knyszyńską potwierdza, jak ważna jest drożność korytarzy ekologicznych na Podlasiu. Wymiana osobników między stadami zapobiega ubożeniu puli genetycznej, co jest kluczowe dla przetrwania gatunku.

Choć lokalnie zagęszczenie żubrów w samej Puszczy jest już bardzo wysokie, ich naturalna ekspansja na sąsiednie tereny leśne jeszcze trwa i jest procesem pożądanym z punktu widzenia biologii.

Źródło: Nauka w Polsce, Białowieski Park Narodowy

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.