Na świecie istnieje ponad 4000 gatunków pszczół, które nie są znane nauce. Skąd zatem o nich wiemy?
Chociaż liczba znanych gatunków pszczół sięga niemal 20 000, to naukowcy szacują, że nawet kilka tysięcy wciąż pozostaje nieznanych. Skąd ta liczba i w jaki sposób badacze są w stanie określić coś, czego jeszcze nie widzieli? Dzięki matematyce udowadniają, że globalna bioróżnorodność jest mocno niedoszacowana.
Entomolodzy zakładają, że na Ziemi żyje przynajmniej 1,5 mln gatunków owadów, chociaż ich rzeczywista ilość jest prawdopodobnie znacznie wyższa i pozostaje nieznana. Pszczoły stanowią około 25 000 z nich, a nawet kilka tysięcy może być wciąż nieopisane.
Dlaczego tak dużo? Liczba nieopisanych gatunków pszczół jest szacowana na podstawie analiz baz danych, obserwacji terenowych oraz zaawansowanych modeli statystycznych. Nie znamy ich przez brak badań w odległych rejonach, niewystarczającą liczbę specjalistów i trudności w identyfikacji. Ale dzięki nowym technologiom to się zmienia.
Jak naukowcy szacują liczbę nieznanych gatunków pszczół?
Badacze wykorzystują modele matematyczne i analizy takich baz jak Global Biodiveristy Information Facility (BGIF) i porównują tempo odkryć nowych gatunków z lukami w rejestracjach terenowych. Dzięki temu prognozują liczbę nieopisanych pszczół.
Najważniejsze w tym procesie są jednak obserwacje terenowe – bez monitoringu „w terenie” niemożliwe byłoby tworzenie baz danych, na podstawie których dokonuje się estymacji. To dzięki niemu dokumentuje się obecność nowych gatunków i to dzięki próbkom „z terenu” możliwe jest przeprowadzanie skomplikowanych analiz DNA, które wychwytują różnice niewidoczne dla oka. Nie wszystko jeszcze jest w stanie zrobić komputer.
Gdzie znajduje się najwięcej nieznanych pszczół?
Globalne mapy rozmieszczenia pszczół (opracowane m.in. przez Uniwersytet w Singapurze i Chinese Academy of Sciences) pokazują w których występuje najwięcej niewykrytych jeszcze gatunków. Międzynarodowa współpraca oparta na wymianie danych naukowych pozwoliła wyznaczyć regiony o największym potencjale odkryć – to przede wszystkim Azja, Afryka i Ameryka Południowa.
Dlaczego odkrywanie nowych gatunków pszczół jest tak ważne?
Każdy nowy gatunek pszczoły to potencjalny zapylacz o wyjątkowych cechach, który wpływa na bioróżnorodność i nasze bezpieczeństwo żywnościowe. Pszczoły dzikie odpowiadają za zapylanie większości roślin – ich zanikanie może mieć poważne konsekwencje dla ekosystemów i upraw. Ochrona i dalsze badania nad pszczołami pozwalają chronić zarówno środowisko, jak i przyszłość rolnictwa.
Badacze podkreślają konieczność inwestowania w badania terenowe, nowoczesne narzędzia genetyczne i międzynarodową współpracę, by nieznane dziś gatunki nie zniknęły, zanim zostaną opisane i zbadane. Kiedyś mogą stać się kluczem do uratowania pozostałych pszczół, a braki w wiedzy mogą mieć katastrofalne skutki. To ostatnie dotyczy akurat nie tylko świata owadów.
Źródło: State Museum of Natural History Stuttgart, Nature Communications
Nasz autor
Jonasz Przybył
Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.