Te ptaki hoduje się nie dla jaj ani mięsa. Liczy się wygląd i rodowód

Spis treści:

1. Historia hodowli kur wystawowych
2. Od ras miniaturowych, po majestatyczne giganty
3. Rasy kur, czyli wachlarz różnorodności

Hodowla drobiu od wieków stanowiła fundament gospodarki rolnej. Jednak w pewnym momencie historycznym kura domowa przestała być zwierzęciem typowo gospodarskim i wkroczyła do świata czystej estetyki. Kury ozdobne przekształciły drób w obiekt hobbystyczny i wystawowy. Tym samym stały się żywym dowodem na potęgę selekcji genetycznej i pasji hodowlanej.

Historia hodowli kur wystawowych

Kura bankiwa udomowiono około 8000 lat p.n.e. w Azji Południowo-Wschodniej. Początkowo hodowla nie służyła zaspokojeniu celów spożywczych. Pierwotnie ptaki te utrzymywano ze względów religijnych i rytualnych i już wtedy doceniano ich wygląd jako zwierząt „świętych”.

Kury trafiły do Europy około 3 tys. lat p.n.e. Najpierw były hodowane na Półwyspie Bałkańskim, gdzie rozpoczęła się ich „wędrówka” na zachód. Ich utrzymywanie służyło zaspokojeniu zapotrzebowania na jaja i mięso, jednak z czasem, w niektórych krajach, tym wydawałoby się pospolitym ptakom nadano nowy status. Tak jak w Azji, w starożytnym Rzymie kury pełniły przede wszystkim funkcję religijną i ozdobną, nierzadko będąc symbolem statusu ich posiadaczy. Należy jednak podkreślić, że na Starym Kontynencie hodowla zaczęła nabierać charakteru ozdobnego i rasowego dopiero w XIX wieku.

Właśnie wtedy do Europy sprowadzono obficie opierzone ptaki, które znacząco różniły się od kur gospodarskich. Były to rasy znane wówczas jako „shanghai” lub „cochin-china”, które dziś identyfikujemy jako cochin i brahma. Egzotyczne zwierzęta wzbudziły niemałe zainteresowanie w krajach zachodnich. Hodowla przestała być jedynie elementem gospodarki, a stała się hobby i sportem wystawowym. Ten wzrost popularności doprowadził do formalizacji hodowli i ustanowienia pierwszych standardów rasowych. Już w 1865 roku w Wielkiej Brytanii przygotowano pierwszą edycję standardów wystawowych, co ostatecznie potwierdziło, że cel hodowlany przeniósł się z użytkowej wydajności na walory estetyczne i morfologiczne.

Od ras miniaturowych, po majestatyczne giganty

Dzięki zaawansowanej selekcji genetycznej i genetycznym mutacjom, udało się wyhodować wiele grup kur ozdobnych, skupiających poszczególne rasy. Do najefektowniejszych należą karły właściwe, które od początku swojego istnienia były hodowane w miniaturowej formie i nie mają dużego odpowiednika. Ich delikatna budowa i nietypowe cechy morfologiczne stawiają je na szczycie hierarchii kur ozdobnych.

Hodowla ozdobna z entuzjazmem wykorzystuje mutacje genetyczne wpływające na strukturę piór, pigmentację skóry czy liczbę palców. To tzw. kury zniekształcone, zaliczane do najbardziej unikatowych fenotypów.

Są też kury typu ciężkiego – wystawowi giganci, którzy w największej mierze odpowiadają za spopularyzowanie hodowli ozdobnej na starym kontynencie.

Rasy kur, czyli wachlarz różnorodności

Poniżej wymieniamy i opisujemy najpiękniejsze rasy kur.

Sebrytka

Sebrytka należy do najbardziej rozpoznawalnych ras karłów właściwych, uznawana za drugą najmniejszą kurę świata. W przypadku samic masa ciała tego ptaka wynosi zaledwie około 500 g. Koguty są cięższe o 100 g. Najbardziej charakterystyczną cechą tej rasy jest jej upierzenie. Ptak ten ma niezwykle dekoracyjny, „łuskowany” wzór, gdzie każde pióro jest otoczone wyraźnym czarnym obramowaniem. Najczęściej spotykane odmiany to srebrzysta i złocista, choć hodowcy stworzyli również warianty takie jak niebieski, cytrynowy czy lawendowy.

Fascynującym aspektem sebrytki jest brak typowego dymorfizmu płciowego w upierzeniu kogutów. Samce mają tzw. upierzenie samicze – nie występują u nich długie, ozdobne pióra na szyi, grzbiecie (siodle) i ogonie. W rezultacie osobniki obu płci wydają się upierzone identycznie.

Ta unikatowa cecha sprawia, że sebrytki są szeroko wykorzystywane w instytutach naukowych na całym świecie. Wynika to z faktu, że tkanka ich skóry wykazuje zdolność konwertowania wyjątkowo dużych ilości męskich hormonów płciowych w hormony żeńskie.

Serama

Serama z Malezji, także zaliczana do karłów właściwych, jest uznawana za najmniejszą rasę kur na świecie. Charakteryzuje się ona ekstremalnie pionową postawą i dumnie wypiętą piersią, co nadaje jej królewski, bojowy wygląd.

Chabo

Kury chabo, nazywane też karzełkami japońskimi, wyróżniają się skrajnie skróconymi nogami. Ptaki te sprawiają wrażenie przysadzistych, a ich skrzydła często opadają niemal do ziemi. Jest to rasa o wyjątkowo orientalnym i delikatnym wyglądzie, idealna do kontrolowanych, mniejszych wolier.

Silki

Silki, czyli kury jedwabiste, są klasyfikowane jako kury czubate. Swoją nazwę zawdzięcza nietypowemu upierzeniu, które jest puszyste i miękkie w dotyku, przypominające futro lub jedwab. Ten charakterystyczny wygląd wynika z braku haczyków na promieniach piór, co uniemożliwia ich wzajemne spięcie i utworzenie zwartej chorągiewki.

Poza wyjątkowym upierzeniem, kury jedwabiste mają także inne rzadkie cechy, które wyróżniają je spośród wszystkich ras drobiu. Należą do nich:

• czarna skóra i kości (zjawisko fibromelanozy),
• niebieskie płatki uszu,
• pięć palców u każdej stopy (w przeciwieństwie do większości ras, silki są polidaktyliczne).

Silki są znane z wyjątkowo łagodnego i przyjaznego usposobienia. Ich spokojny temperament sprawia, że nie wykazują dzikości, co czyni je łatwymi w utrzymaniu.

Należy jednak podkreślić, że ich kluczowa leży w niezwykłym instynkcie macierzyńskim. Kury jedwabiste są wyjątkowymi kwokami. Ich silny popęd do wysiadywania jaj i opieki nad młodymi kurczętami jest tak ceniony, że są wykorzystywane jako „nianie” do wylęgania jaj od innych, trudniejszych w wychowie ras, a nawet innych gatunków ptaków.

Gołoszyjka

Rasa gołoszyjka charakteryzuje się brakiem upierzenia na szyi i częściowo na wolu. Ta cecha nadaje jej niecodzienny, wręcz „prehistoryczny” wygląd. Mutacja odpowiedzialna za brak upierzenia, oznaczona genem Na, jest ceniona przede wszystkim za walory estetyczne. Należy jednak podkreślić, że pełni również ważną funkcję adaptacyjną.

Brak izolacyjnej warstwy piór na szyi znacznie zwiększa zdolność ptaka do rozpraszania ciepła. W rezultacie gołoszyjka jest rasą doskonale przystosowaną do środowisk o wysokich temperaturach, ponieważ termoregulacja przebiega u niej sprawniej niż u kur w pełni opierzonych.

Cochin

Cochin to rasa pochodząca z Chin, sprowadzana do Europy w latach 40. i 50. XIX wieku. Jest to duży ptak hodowany głównie w celach wystawowych.

Najbardziej charakterystyczną i cenioną cechą tych kur jest ich ekstensywne opierzenie, wyjątkowo gęste i obfite na całym ciele. Co najciekawsze, w całości upierzone są też pokrywa nogi i stopy ptaka. Ten pierzasty, zaokrąglony wygląd nadaje kurze cochin masywną sylwetkę, uwydatniając jej walory ozdobne. Rasa ta występuje w wielu odmianach barwnych, w tym czarnej, białej, kuropatwianej i płowej. Jej przedstawiciele występują zarówno w formie standardowej (kogut 3,6–5,9 kg; kura 3,2–5 kg), jak i w miniaturowej. Mimo imponującego rozmiaru, kura ta cechuje się niezwykle spokojnym, łagodnym i uległym usposobieniem.

Brahma

Brahma to kolejna rasa o azjatyckich korzeniach, sprowadzona w tym samym okresie, co cochin. Ze względu na swój masywny rozmiar i postawę, w obrębie ras typu ciężkiego jest klasyfikowana jako jeden z tzw. gigantów drobiu.

Morfologicznie brahma jest ptakiem potężnym, z masywnym korpusem i obfitym opierzeniem skoków, co jest typowe dla kur pochodzących z Chin. W odróżnieniu od cochin, ma niewielki, groszkowy grzebień, pozbawiony kolca. Oczy tej kury są pomarańczowe, a policzki – gładkie i czerwone. Najczęściej spotykane ubarwienia to biało-czarne, kuropatwiane z podwójną obwódką i srebrne z podwójną obwódką.

Choć brahma jest dziś rasą ozdobną, jej budowa ciała i wyjątkowe cechy morfologiczne są niezwykle korzystne z punktu widzenia zootechnicznego. W chłodniejszym klimacie mały grzebień groszkowy jest znacznie mniej podatny na odmrożenia niż duży grzebień pojedynczy. To w połączeniu z masywną budową i obfitym opierzeniem skoków sprawia, że brahma jest wyjątkowo odporna na niskie temperatury.

Źródło: National Geographic Polska

Nasz autor

Artur Białek

Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.