Grzyby zombie mają wroga. W dżungli Borneo odkryto niezwykłego hiperpasożyta

Nowo odkryty organizm, nazwany Pleurocordyceps cornusynnemata, jest tzw. hiperpasożytem – jego ofiarą pada inny pasożyt. W tym przypadku żywicielem dla nowo odkrytego gatunku jest niesławny „grzyb zombie” z rodzaju Ophiocordyceps, który zagnieżdża się w ciałach owadów. To niezwykłe odkrycie jest efektem licznych wypraw terenowych przeprowadzonych przez Instytut Biologii Tropikalnej i Konserwacji Uniwersytetu Malezji Sabah (UMS).

Nowy grzyb to hiperpasożyt z niezwykłymi rogami

Zjawisko hiperpasożytnictwa jest znane biologom, choć rzadkie. Polega na tym, że dany organizm pasożytuje bezpośrednio na innym pasożycie. W przypadku nowo odkrytego grzyba proces ten jest niezwykle złożony. Pierwotny pasożyt, czyli „grzyb zombie” (Ophiocordyceps), przejmuje kontrolę nad układem nerwowym mrówki, zmuszając ją do nienaturalnego zachowania. Następnie doprowadza do jej śmierci i wyrasta bezpośrednio z jej ciała.

Wtedy pojawia się Pleurocordyceps cornusynnemata. W przeciwieństwie do grzyba zombie, nowy gatunek nie manipuluje układem nerwowym mrówki, ale infiltruje tkanki Ophiocordyceps rozwijające się wewnątrz martwego owada i je zjada. Nazwa gatunkowa cornusynnemata nawiązuje do unikatowych struktur w kształcie gwiaździście rozgałęzionych rogów (tzw. synnemata), które wyróżniają ten organizm.

Seria odkryć wyjątkowych grzybów na Borneo

Jaya Seelan Sathiya Seelan z Instytutu Biologii Tropikalnej podkreślił, że choć hiperpasożyty są znane nauce, to jest to pierwszy znany przedstawiciel rodzaju Pleurocordyceps o tak charakterystycznej budowie. Okaz, który posłużył do opisu gatunku, został zebrany z martwej mrówki w Dolinie Danum – odległym i dzikim obszarze w południowej części stanu Sabah na Borneo.

Szczegółowy opis odkrycia został opublikowany w kwietniu 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma taksonomicznego „Phytotaxa”. Podczas tych samych ekspedycji naukowcy odkryli również inny nowy gatunek grzyba, Leptobacillium geminatum, który z kolei specjalizuje się w zabijaniu pająków poprzez rozprzestrzenianie zarodników w ich organizmach.

Nowe grzyby to coś więcej niż taksonomiczna ciekawostka

Znaczenie tych odkryć wykracza daleko poza systematykę i taksonomię. Nowe grzyby mają ogromny potencjał medyczny i gospodarczy. Dr Seelan wskazuje, że mogą one stać się cennym źródłem substancji do produkcji nowej generacji leków przeciwdrobnoustrojowych. Ponadto, ze względu na swój pasożytniczy tryb życia, mogą zostać wykorzystane jako wysoce skuteczne czynniki kontroli biologicznej w rolnictwie, stanowiąc ekologiczną alternatywę dla chemicznych pestycydów zwalczających szkodniki.

Odkrycie to rzuca nowe światło na skomplikowane i wielopoziomowe zależności panujące w ekosystemach lasów deszczowych Borneo. Pokazuje, że walka o przetrwanie w naturze odbywa się na wielu „piętrach” i nawet drapieżny patogen może stać się ofiarą innego, jeszcze bardziej wyspecjalizowanego organizmu.

Źródło: Science Alert

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.