To nie jest zwykły dodatek do kanapki. Okazuje się, że czerwony barwnik z pomidorów spektakularnie chroni mózg

Mowa o likopenie – naturalnym, czerwonym pigmencie, który nadaje barwę pomidorom, różowym grejpfrutom oraz arbuzom. Zespół badaczy postanowił sprawdzić jego działanie na organizmach myszy, u których sztucznie wywołano objawy uszkodzenia mózgu przypominające chorobę Parkinsona. Przez trzy tygodnie część zwierząt otrzymywała z pokarmem określoną dawkę likopenu, podczas gdy grupa kontrolna jadła standardową paszę. Ich mózgi pracowały zupełnie inaczej.

Jak działają mózgowe „śmieciarki”? Recykling w naszej głowie

Kluczem do zrozumienia tego zjawiska jest dopamina – neuroprzekaźnik, którego dramatycznie brakuje w mózgach pacjentów z Parkinsonem. Naukowcy skupili się na specjalnym białku zwanym transporterem dopaminy (DAT). Można je przyrównać do miniaturowej śmieciarki, która krąży na zewnętrznej powierzchni neuronów i wychwytuje zużytą dopaminę, wciągając ją z powrotem do komórki, by mogła zostać wykorzystana ponownie. Wraz z obumieraniem neuronów i postępem choroby, liczba tych ważnych transporterów drastycznie spada.

Okazuje się, że likopen może je uratować. Złożone testy biochemiczne oraz symulacje komputerowe wykazały, że czerwony barwnik bezpośrednio wiąże się z białkiem DAT/SLC6A3, stymulując jego wytwarzanie. Dzięki temu naturalny system recyklingu działa znacznie wydajniej. Likopen obecny w pomidorach działa jak tarcza – w śródmózgowiu leczonych nim myszy przetrwało znacznie więcej neuronów, a stężenie dopaminy utrzymało się na niemal normalnym poziomie.

Co zyskały myszy leczone barwnikiem z pomidorów?

Ochrona na poziomie komórkowym błyskawicznie przełożyła się na realne, widoczne zmiany w zachowaniu myszy. Podczas testów motorycznych, przeprowadzanych na specjalnych równoważniach i w otwartych labiryntach, grupa karmiona likopenem zdeklasowała grupę kontrolną.

Gryzonie stawiały pewniejsze kroki, miały znacznie lepszą koordynację i zdolności motoryczne. Co ciekawe, korzyści dotyczyły także sfery psychicznej. Myszy spożywające likopen chętniej eksplorowały nowe otoczenie i rzadziej przejawiały zachowania lękowe, które u ludzi często towarzyszą spadkowi nastroju wywołanemu przez Parkinsona.

Ketchup zamiast leków? Lekarze studzą emocje

Czy to oznacza, że powinniśmy natychmiast odstawić leki i zastąpić je sokiem pomidorowym? Absolutnie nie. Naukowcy przestrzegają przed medycznym hurraoptymizmem. Przede wszystkim droga od obiecującego eksperymentu na gryzoniach do sprawdzonej terapii dla ludzi jest niezwykle długa. Zastosowana w badaniu toksyna symulująca schorzenie wywołuje u zwierząt objawy niemal natychmiast, podczas gdy u człowieka choroba Parkinsona rozwija się latami.

Ponadto badacze muszą jeszcze sprawdzić kluczową kwestię – jak duża część likopenu z posiłku jest w stanie fizycznie przeniknąć do ludzkiego mózgu. Nie wiadomo też, czy długotrwałe przyjmowanie określonych dawek nie wywołałoby skutków ubocznych. Na ten moment zyskaliśmy jednak fascynujący dowód na to, że przeciwutleniacze pochodzące z naszej diety kryją w sobie ogromny potencjał. Likopen stał się właśnie jednym z najbardziej obiecujących kandydatów do walki z neurodegeneracją.

Źródło: Nutrients

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.