Nowy raport o długości życia w Europie. Mieszkańcy Unii Europejskiej żyją coraz dłużej, ale Polska wypada słabo

Jeszcze pół wieku temu przeciętny Europejczyk miał nadzieję dożyć sześćdziesiątki. Dziś szczęśliwie świętuje 80. urodziny i planuje, co dalej. Wszystko dzięki postępowi medycyny, opiece geriatrycznej, większej jakości życia czy mniejszej śmiertelności dzieci i niemowląt. To nieprzerwany marsz ku długowieczności, przerwany tylko przez pandemię COVID-19, które na chwilę zatrzymała zwyżkowy trend. Długość życia w całej UE znowu wzrasta, ale nie wszędzie z tą samą dynamiką.

Kraje europejskie z najdłuższą i najkrótszą średnią długością życia

Gdzie Europejczycy żyją najdłużej? Liderem jest Lichtenstein (ze średnią długością życia wynoszącą 84,2 lata), a tuż za nim plasuje się Hiszpania (84) i Włochy (83,7), w których dieta śródziemnomorska i nieco wolniejszy styl życia naprawdę wpływają na zdrowie. Świetnie radzi sobie także Szwecja (83,8). Najdłużej żyje się w regionie Comunidad de Madrid (85,7 lat), Trentino i Sztokholmie.

Nie cała mapa jest jednak radośnie niebieska, a kontynent wyraźnie oznaczony jest bladością reminiscencji poprzedniego ustroju. Po drugiej stronie skali znajduje się Bułgaria (ze średnią wynoszącą 75,8 lat), Rumunia (76,5), Węgry (76,8) oraz Litwa (77,5). Ciekawym przypadkiem jest Francja, w której średnia długość życia wynosi 83 lata, ale w jednym jej regionie – Majottcie (wyspie w kanale mozambickim na Oceanie Indyjskim) – średnia wynosi zaledwie 74,5 lat.

Średnia długość życia w Polsce. Naprawdę jesteśmy w ogonie?

Polsce zdecydowanie bliżej do Węgier czy Litwy, niż do Hiszpanii, bo średnia długość życia w naszym kraju jest zdecydowanie niższa od średniej Unii Europejskiej. Przeciętny Polak dożyje 78 lat i 6 miesięcy – będzie żył niemal trzy lata krócej niż przeciętny obywatel Unii. Co ciekawe, przez lata skracaliśmy dystans do Europy Zachodniej, ale pandemia wyhamowała ten pościg. Nie pomagają anty-medyczne ruchy coraz bardziej popularne w naszym kraju.

Gdzie w Polsce żyje się najdłużej, a gdzie najkrócej?

Nie każdy Polak ma takie same szanse na długie życie. Najlepiej pod tym względem wypadają mieszkańcy Podlasia, Pomorza i Małopolski (nawet powyżej 79 lat). Najkrócej – mieszkańcy województwa łódzkiego (77,5), szczególnie w miejscowościach oddalonych od Łodzi. Dlaczego? To efekt kumulacji czynników: dostępności lekarzy, poziomu zanieczyszczeń, stylu życia i ekonomii.

Dlaczego Europejczycy żyją coraz dłużej?

Nie chodzi o to, że na zachodzie Europy jest „lepsze powietrze” – chociaż jego zanieczyszczenie też odgrywa pewną rolę, a spokojniejsze życia południa kontynentu przyczynia się do mniejszej ilości chorób układu krwionośnego. Za długowiecznością stoją przede wszystkim nowoczesna diagnostyka i profilaktyka. Ważna jest także rosnąca świadomość tego, jak dbać o zdrowie – potwierdzają to badania publiczne i naukowe. Nadużywanie alkoholu, poważny problem dotyczący Polski (i wielu krajów byłego „bloku wschodniego”), także zbiera swoje żniwo.

Różnice długości życia pomiędzy kobietami a mężczyznami

W Europie – i w Polsce – kobiety żyją znacznie dłużej. Średnio o 5 lat (w niektórych krajach nawet więcej!). To efekt biologii, ale też zachowania – mężczyźni częściej palą papierosy, gorzej się odżywiają i rzadziej korzystają z pomocy lekarza.

Co Polska może zrobić, by poprawić długość życia swoich obywateli?

Eksperci nie mają wątpliwości: inwestować w profilaktykę (badania, szczepienia), edukację zdrowotną i równy dostęp do medycyny. Promować ruch, zdrowe jedzenie, eliminować ubóstwo i zanieczyszczenia. Polska ma sporo do nadrobienia, ale nasze „nadganianie Europy” może przyspieszyć, jeśli wdrożymy skuteczne polityki społeczne. Przecież wszystkim nam zależy, żeby żyć jak najdłużej.

Dużym wyzwaniem jest długowieczność: potrzebujemy znacznie lepszej opieki geriatrycznej. W Polsce coraz więcej osób ma powyżej 65 lat. To już nie odległa przyszłość – to rzeczywistość, wystarczy rozejrzeć się na ulicach w naszym kraju. Odpowiedzią powinny być programy wsparcia dla seniorów i skuteczna polityka zdrowotna nakierowana właśnie na ich potrzeby.

Źródło: Eurostat, stat.gov.pl, European Commision, University of Oxford

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.