Grenlandia to skarbiec rzadkich surowców. Geolog tłumaczy, dlaczego może być kluczowa dla Europy

Prof. Krzysztof Szamałek jest dyrektorem Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIG-PIB) oraz szefem Państwowej Służby Geologicznej. W rozmowie z Polską Agencja Prasową wskazał, że aż 25 spośród 34 surowców uznanych przez UE za krytyczne występuje na Grenlandii. Choć nie jest to unikatowe w skali globalnej, ich lokalizacja oraz obfitość są niezwykle atrakcyjne z punktu widzenia bezpieczeństwa surowcowego Europy i USA. Zainteresowanie USA wyspą wynika m.in. z chęci zyskania dostępu do rzadkich minerałów, niezbędnych w produkcji zaawansowanych technologii.

Skarby Grenlandii: jakie surowce kryje największa wyspa świata?

Wśród bogactw Grenlandii prof. Szamałek wymienia m.in. grafit, molibden, niob, tantal, tytan, hafn, cyrkon, stront, metale z grupy platyny i metale szlachetne, które mają szerokie zastosowanie np. w przemyśle elektronicznym. Szczególnie istotne są pierwiastki ziem rzadkich – zarówno lekkie, jak i ciężkie – które mają kluczowe znaczenie dla nowoczesnych sektorów gospodarki, w tym technologii cyfrowych i ekologicznych.

Ekspert podkreśla, że surowce krytyczne to materiały, od których zależy funkcjonowanie całych gałęzi przemysłu. Ich ewentualny brak mógłby sparaliżować lub znacząco ograniczyć produkcję w wielu sektorach. Porównując te zasoby do polskiego potencjału, dyrektor PIG-PIB zauważa, że Polska posiada zaledwie 4 lub 5 potencjalnych złóż takich surowców, co uzmysławia skalę bogactw naturalnych Grenlandii.

Ile surowców jest na Grenlandii? Niełatwo to zbadać

Światowy rynek surowców strategicznych jest zdominowany przez Chiny. Większość znanych zasobów Grenlandii zlokalizowana jest w pasie wybrzeża lub na obszarach morskich, czyli 20% powierzchni wyspy. Pozostałe 80% skrywa potencjalnie równie interesujące zasoby, ale jest pokryte lądolodem. Wydobycia spod tej ogromnej masy lodu jak dotychczas się nie prowadzi.

Prof. Szamałek opowiada, że ilość bogactw pod grenlandzkim lądolodem jest tak naprawdę nieznana i oparta na szacunkach. – Potrzebne są dodatkowe badania, wiercenia i obliczenia. Natomiast, jeśli przyjąć uproszczone szacunki, to skoro niepokryta lądolodem część lądu kryje zasobne złoża, a zajmuje około 20 proc. całej wyspy, to należy domniemywać, że wnętrze wyspy – znajdujące się pod lądolodem – przyniesie równie interesujące odkrycia – mówi geolog.

Teoretyczna wartość zasobów Grenlandii, obejmująca również ropę naftową, jest szacowana na 4,4 biliona dolarów.

Surowce strategiczne i krytyczne – najnowsza lista UE

Komisja Europejska regularnie aktualizuje listę materiałów strategicznych. Najnowsza pochodzi z 2023 roku i liczy 34 pozycje. Są to m.in.: miedź, nikiel, lit, boksyt, kobalt, mangan, węgiel koksowy, antymon, beryl, bizmut, bor, fluoryt, gal, german, magnez, fosfor, skand, krzem, stront, wolfram, wanad, baryt, arsen oraz skalenie.

UE jest silnie uzależniona od importu, np. 100% ciężkich pierwiastków ziem rzadkich pochodzi z Chin, a 99% boru z Turcji. Wspólnota próbuje więc zwiększyć odporność łańcuchów dostaw poprzez np. wspieranie krajowego wydobycia, innowacyjny recykling oraz budowanie sojuszy przemysłowych, takich jak European Raw Materials Alliance.

Źródło: Nauka w Polsce, Komisja Europejska

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.