Codzienne picie kawy może chronić mózg przed demencją. Wyniki 43-letniego badania zaskakują

– Umiarkowane picie kawy lub herbaty może pomóc chronić mózg wraz z wiekiem, zmniejszając ryzyko demencji i spowalniając pogorszenie funkcji poznawczych – przekonują autorzy artykułu opublikowanego niedawno na łamach czasopisma „JAMA”. Dzięki dwóm wielowątkowym i trwającym ponad 40 lat badaniom, w których wzięło udział niemal 132 tys. uczestników, medycy z Harvardu oraz MIT byli w stanie realnie ocenić wpływ powszechnie spożywanej kofeiny na pracę ludzkich mózgów.

Analizy wykazały, że umiarkowane spożycie kawy zawierającej kofeinę (2–3 filiżanki dziennie) lub herbaty (1–2 filiżanki dziennie) wiąże się z niższym ryzykiem demencji i wolniejszym pogorszaniem się funkcji poznawczych. To bardzo dobra informacja dla miłośników kawy i herbaty, choć przyszły stan naszych mózgów nie zależy tylko od kofeiny.

Ochrona funkcji poznawczych

– Poszukiwaliśmy prostej metody zapobiegania demencji. Uznaliśmy, że coś tak powszechnego jak kawa może być obiecującą interwencją dietetyczną. Mając dostęp do wysokiej jakości danych z badań prowadzonych od ponad 40 lat, mogliśmy ten pomysł dokładnie sprawdzić – powiedział główny autor dr med. Daniel Wang, adiunkt w Harvard Medical School. – Chociaż nasze badanie sugeruje, że picie kawy lub herbaty z kofeiną może być jednym z elementów tej układanki, to należy pamiętać, że efekt jest stosunkowo niewielki i istnieje wiele innych ważnych sposobów ochrony funkcji poznawczych wraz z wiekiem – podkreśla naukowiec.

Temat jest ważny, bo według wyliczeń demencja potwierdzana jest u ok 10 milionów nowych osób rocznie. Oznacza to, że co trzy sekundy kolejna osoba dowiaduje się o schorzeniu. Ten problem jest wyjątkowo istotny w Europie. Starzejące się społeczeństwo Starego Kontynentu odpowiada za 25 proc. wszystkich zdiagnozowanych przypadków demencji na świecie.

Zapobieganie chorobie ważniejsze niż leczenie

W związku z tym, że obecne metody leczenia są ograniczone, wczesne zapobieganie chorobie jest szczególnie istotne. Kawa i herbata zawierają takie związki jak polifenole i kofeina, które wspierają zdrowie mózgu. Substancje te mogą pomagać w redukcji stanów zapalnych i ograniczaniu uszkodzeń komórek, które wiążą się z pogorszeniem funkcji poznawczych. Jednak wcześniejsze badania dotyczące kawy i demencji dawały mieszane wyniki, często ze względu na krótszy czas obserwacji lub ograniczone dane dotyczące długoterminowych wzorców spożycia i różnych rodzajów napojów.

I tutaj w sukurs przyszły potężne zbiory danych Nurses’ Health Study (NHS) oraz Health Professionals Follow-Up Study (HPFS). Uczestnicy wspomnianych badań byli obserwowani przez 43 lata. Wśród szeregu danych były również te o diecie, subiektywnych problemach poznawczych, wynikach testów i diagnozach demencji. Bazując na tym naukowcy analizowali, jak spożycie kawy z kofeiną, herbaty oraz kawy bezkofeinowej wiąże się z długoterminowymi wynikami zdrowia mózgu.

Kofeina wspiera mózg

Wyniki? Spośród ponad 130 000 uczestników u 11 033 rozwinęła się demencja w trakcie badania. Osoby spożywające większe ilości kawy zawierającej kofeinę miały o 18% niższe ryzyko rozwoju demencji w porównaniu z osobami, które rzadko lub nigdy jej nie piły. Zgłaszały także niższy poziom subiektywnego pogorszenia funkcji poznawczych (7,8% wobec 9,5%) oraz osiągały lepsze wyniki w niektórych obiektywnych testach poznawczych.

Podobne zależności zaobserwowano u osób pijących herbatę, podczas gdy kawa bezkofeinowa nie wykazywała takich samych powiązań. Sugeruje to, że kofeina może być istotnym czynnikiem stojącym za obserwowanymi korzyściami dla mózgu, choć potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić mechanizmy leżące u ich podstaw.

Najsilniejsze efekty obserwowano u uczestników spożywających 2–3 filiżanki kawy z kofeiną lub 1–2 filiżanki herbaty dziennie. Wyższe spożycie kofeiny nie wydawało się powodować szkód – wykazywało raczej podobne korzyści do zakresu umiarkowanego spożycia wskazanego w badaniu. Wygląda na to, że możemy śmiało pić kawę i herbatę nie tylko dla przyjemności, ale też dla zdrowia.

Źródło: JAMA

Nasza autorka

Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka

Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.