Zakopane uporządkowało reklamy. Dlaczego Warszawa wciąż czeka na uchwałę krajobrazową?

Spis treści:

1. Nawet Zakopane przyjęło uchwałę krajobrazową
2. Dlaczego Warszawa nadal nie ma uchwały krajobrazowej?
3. Na jakim etapie są obecnie prace?
4. Jak Warszawa chce uniknąć kolejnego unieważnienia?
5. Jakie są koszty dalszego braku uchwały?
6. Czym jest uchwała krajobrazowa?
7. Jak poradziły sobie inne miasta?
8. Kiedy Warszawa może doczekać się uchwały krajobrazowej?

Uchwała krajobrazowa w Warszawie ma pomóc w ograniczeniu chaosu reklamowego, poprawie jakości przestrzeni publicznej oraz skuteczniejszym egzekwowaniu zasad dotyczących nośników reklamowych. Podobne regulacje funkcjonują już w wielu polskich miastach, jednak stolica nadal znajduje się na etapie opracowywania nowej wersji projektu.

Nawet Zakopane przyjęło uchwałę krajobrazową

Jeszcze kilka lat temu Zakopane było jednym z najczęściej przywoływanych przykładów problemów związanych z nadmiarem reklam w przestrzeni publicznej. Banery, billboardy i szyldy były widoczne zarówno przy głównych drogach dojazdowych, jak i w wielu częściach miasta.

Po wieloletnich pracach, konsultacjach społecznych i kolejnych etapach procedury planistycznej miasto przyjęło jednak własną uchwałę krajobrazową. Jej celem jest uporządkowanie zasad sytuowania reklam, ochrona walorów krajobrazowych oraz poprawa jakości przestrzeni publicznej.

Przypadek Zakopanego pokazuje, że nawet miasta od lat zmagające się z intensywną obecnością reklam są w stanie doprowadzić procedurę do końca. Na tym tle Warszawa pozostaje jednym z największych polskich samorządów bez obowiązującej uchwały krajobrazowej, mimo że skala rynku reklamowego i liczba nośników w przestrzeni publicznej są znacznie większe niż w większości polskich miast.

Dlaczego Warszawa nadal nie ma uchwały krajobrazowej?

Prace nad warszawską uchwałą krajobrazową trwają od wielu lat. Przełom miał nastąpić w styczniu 2020 roku, kiedy dokument został przyjęty przez Radę m. st. Warszawy. Niedługo później jego zapisy zostały jednak uchylone przez Wojewodę Mazowieckiego w ramach rozstrzygnięcia nadzorczego.

Miasto rozpoczęło przygotowanie kolejnej wersji dokumentu. Projekt został wyłożony do publicznego wglądu w marcu 2023 roku, jednak w trakcie procedury doszło do istotnych zmian prawnych dotyczących funkcjonowania uchwał krajobrazowych w Polsce.

Jak wyjaśnia Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego m. st. Warszawy, szczególne znaczenie miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją część przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mających znaczenie dla wdrażania uchwał krajobrazowych.

W efekcie 10 lipca 2025 roku miejscy radni podjęli uchwałę o rozpoczęciu nowej procedury sporządzania dokumentu, a wcześniejsze postępowanie zostało wygaszone. Obecnie trwają prace nad nowym projektem.

Na jakim etapie są obecnie prace?

Według informacji przekazanych przez miasto projekt znajduje się obecnie na etapie uzgodnień wewnętrznych pomiędzy jednostkami miejskimi. Następnie dokument ma zostać skierowany do uzgodnień i opiniowania przez podmioty zewnętrzne wskazane w ustawie. Po zakończeniu tego etapu projekt zostanie poddany konsultacjom społecznym.

Warszawa deklaruje, że planuje przekazać projekt uchwały do Rady m.st. Warszawy jeszcze w 2026 roku. Miasto nie wskazuje jednak konkretnej daty przyjęcia dokumentu. Powodem jest trwająca procedura oraz zmieniające się otoczenie prawne dotyczące uchwał krajobrazowych.

Jak Warszawa chce uniknąć kolejnego unieważnienia?

Jednym z najważniejszych wyzwań jest przygotowanie dokumentu zgodnego z aktualnymi przepisami oraz najnowszym orzecznictwem.

Jak podkreślają urzędnicy, obecna procedura uwzględnia zmiany wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz doświadczenia samorządów, które wdrażały podobne regulacje. Miasto deklaruje, że prowadzi prace nad dokumentem dostosowanym do aktualnych uwarunkowań prawnych i stara się, aby nowa uchwała nie podzieliła losu tej uchylonej w 2020 roku.

Jednocześnie nie przedstawiono dodatkowych mechanizmów, które mogłyby całkowicie wyeliminować ryzyko kolejnych sporów prawnych. Ostateczna ocena zgodności uchwały z prawem będzie możliwa dopiero po zakończeniu procedury i jej przyjęciu.

Jakie są koszty dalszego braku uchwały?

Według władz miasta brak uchwały oznacza dalsze funkcjonowanie rynku reklamowego na dotychczasowych zasadach. Warszawa zwraca uwagę, że duża część nośników reklamowych powstaje na terenach niezarządzanych przez miasto. W wielu przypadkach są to inwestycje realizowane przez operatorów reklam bez wcześniejszych uzgodnień z samorządem.

Problem polega również na tym, że usuwanie takich konstrukcji jest procesem znacznie bardziej skomplikowanym niż ich budowa. Wynika to z przepisów Prawa budowlanego, które wymagają prowadzenia formalnych postępowań administracyjnych.

Jak wskazuje miasto, do kosztów przestrzennych braku uchwały należą:

• utrzymywanie się chaosu reklamowego,
• nadmierne zagęszczenie nośników reklamowych,
• dalsza eksploatacja przestrzeni publicznej przez reklamy,
• utrudnione egzekwowanie zasad dotyczących ładu przestrzennego.

Z kolei do kosztów społecznych zaliczane są dodatkowe bodźce wizualne obciążające uwagę mieszkańców oraz utrudniające korzystanie z przestrzeni publicznej o wysokim standardzie jakościowym.

Czym jest uchwała krajobrazowa?

Uchwała krajobrazowa to narzędzie wprowadzone do polskiego systemu prawnego przez tzw. ustawę krajobrazową z 2015 roku.

Pozwala gminom określać zasady sytuowania:

• tablic reklamowych,
• urządzeń reklamowych,
• ogrodzeń,
• obiektów małej architektury.

Samorządy mogą określać między innymi dopuszczalne formaty reklam, ich lokalizację, standardy estetyczne czy zasady umieszczania szyldów. Celem takich regulacji jest ochrona krajobrazu oraz poprawa jakości przestrzeni publicznej.

Jak poradziły sobie inne miasta?

Choć proces przygotowania uchwał krajobrazowych często trwał wiele lat i niejednokrotnie wiązał się ze sporami prawnymi, wiele dużych polskich miast zdołało wdrożyć własne regulacje.

Kraków

Kraków był jednym z pionierów wykorzystania przepisów ustawy krajobrazowej. Po kilkuletnich sporach prawnych miasto wprowadziło rozwiązania ograniczające wielkoformatowe reklamy i porządkujące sposób oznaczania działalności gospodarczej.

Gdańsk

Gdańsk przyjął własną uchwałę krajobrazową obejmującą całe miasto. Regulacje różnicują wymagania w zależności od charakteru poszczególnych części miasta i określają szczegółowe zasady dotyczące reklam oraz szyldów.

Łódź

W Łodzi uchwała krajobrazowa stała się jednym z elementów szerszego procesu rewitalizacji przestrzeni miejskiej. Regulacje pomogły ograniczyć liczbę wielkoformatowych reklam i uporządkować estetykę śródmieścia.

Poznań

Poznań również wdrożył przepisy ograniczające ekspansję reklam zewnętrznych. Samorząd wskazywał, że nowe regulacje mają służyć poprawie jakości krajobrazu miejskiego oraz ochronie przestrzeni publicznej.

Zakopane

Do grona miast posiadających własną uchwałę krajobrazową dołączyło także Zakopane. To szczególnie symboliczny przykład, ponieważ przez lata miasto było wskazywane jako jedno z najbardziej dotkniętych problemem reklamozy w Polsce.

Kiedy Warszawa może doczekać się uchwały krajobrazowej?

Na razie nie ma oficjalnie wskazanego terminu przyjęcia dokumentu. Warszawa deklaruje jednak, że chce skierować projekt pod obrady Rady m.st. Warszawy jeszcze w 2026 roku. Ostateczny harmonogram będzie zależał od przebiegu uzgodnień, konsultacji społecznych oraz ewentualnych zmian wynikających z opinii instytucji uczestniczących w procedurze.

Dopiero po zakończeniu tych etapów będzie można ocenić, czy stolica dołączy do grona polskich miast, które skutecznie wdrożyły własną uchwałę krajobrazową i zyskały dodatkowe narzędzia do walki z chaosem reklamowym.

Źródło: Urząd Miasta Zakopane; Urząd m. st. Warszawy

Nasz autor

Łukasz Załuski

Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.