Jak moneta z antycznej Troi trafiła do Europy? Zagadkowe odkrycie 13-latka

Berlin kojarzy się nam jako atrakcyjne miejsce na weekendowy wypad. Stolica Niemiec ma do zaoferowania liczne atrakcje kulturalne. Raczej nie jest ona kojarzona jako lokalizacja, w której dokonuje się interesujących odkryć z czasów starożytnych.

Znaleziska z okresu klasycznego antyku są w Berlinie rzadkością. O ile obiekty rzymskie trafiają się sporadycznie, lecz regularnie, o tyle dotychczas całkowicie brakowało znalezisk greckich. Obecne odkrycie stanowi zatem naukową osobliwość.

Skarb z legendarnej Troi

Do odkrycia związanego z grecką cywilizacją doszło w Berlinie w kwietniu tego roku. Na niewielki metalowy przedmiot natknął się na polu w berlińskim Spandau nie zawodowy archeolog, ale 13-letni uczeń.

Była to brązowa moneta o średnicy zaledwie 12 milimetrów, czyli mniej niż nasza jednogroszówka. Eksperci z biura konserwacji zabytków szybko ustalili jej pochodzenie. Została ona wybita w mennicy Ilion – miejsce to znamy lepiej pod nazwą legendarnej Troi. Monetę wybito w latach 281–261 przed naszą erą. Jest to czas intensywnego rozwoju kultury hellenistycznej.

Atena na polu uprawnym

Mimo upływu wieków moneta zachowała się całkiem nieźle. Na jej przedniej stronie widnieje profil bogini Ateny, która ma na głowie charakterystyczny hełm koryncki.

Rewers monety jest jeszcze ciekawszy dla badaczy. Przedstawia on grecką boginię Atenę Ilias w ozdobnym nakryciu głowy zwanym kalathos. W prawej ręce bogini trzyma uniesioną włócznię, a w lewej dłoni dzierży natomiast wrzeciono.

Cmentarzysko z wielu epok

Wśród naukowców pojawiły się wątpliwości, co do autentyczności znaleziska. Eksperci zastanawiali się, czy monety nie zgubił na polu jakiś nowożytny kolekcjoner.

Szczegółowe analizy miejsca znalezienia artefaktu szybko wykluczyły tę teorię. Pole w Spandau okazało się terenem o niezwykle długiej historii. Naukowcy odkryli tam ślady dawnego cmentarzyska. Znaleziono skorupy po naczyniach ceramicznych oraz szczątki ludzkie złożone w epoce brązu i we wczesnej epoce żelaza.

Na tym samym obszarze natrafiono na przedmioty rzymskie oraz słowiańskie okucie pochwy noża. Pole to było zatem użytkowane przez ludzi przez wiele tysiącleci.

Jakie było znaczenie monety? Waży około siedmiu gramów i miała niską wartość. Sugeruje to, że mogła pełnić funkcję symboliczną w dawnych obrzędach pogrzebowych.

Dalekosiężna wymiana w pradziejach i w antyku

Zagadką pozostaje, w jaki sposób moneta z dzisiejszej Turcji trafiła aż nad Szprewę? Wiemy jednak, że już w pradziejach, a więc kilka tysięcy lat temu, prowadzono wymianę na duże odległości. Około 3500 lat temu znad Bałtyku importowano na przykład bursztyn.

Nowa mikroatrakcja Berlina

Wyniki najnowszych badań na polu w Spandau znacząco wzbogacają naszą wiedzę o najstarszych dziejach Berlina. Od połowy kwietnia wyjątkową monetę można ją podziwiać w muzeum PETRI Berlin. Prezentowana jest tam w specjalnej gablocie z najnowszymi znaleziskami archeologicznymi.

Źródło: Landesdenkmalamt Berlin

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.