Spiaggia Rosa zachwyca mimo zakazów. Natura powoli odbudowuje równowagę tego miejsca

Spis treści:

1. Gdzie znajduje się różowa plaża?
2. Dziedzictwo Mauro Morandiego
3. Skąd wziął się różowy piasek?
4. Ochrona środowiska i ewolucja przepisów prawnych
5. Jak podziwiać różową plażę?

Spiaggia Rosa pozostaje „zakazanym owocem”, jednak to właśnie ta niedostępność sprawia, że każda minuta spędzona na obserwowaniu jej z dystansu staje się niezapomnianym przeżyciem. Tamtejszy różowy piasek stanowi dowód potęgi i niezwykłej finezji procesów biologicznych, które trwają niezmiennie od tysięcy lat.

Gdzie znajduje się różowa plaża?

Spiaggia Rosa znajduje się w Cala di Roto, w południowo-wschodniej części wyspy Budelli, będącej jedną z pereł archipelagu La Maddalena. Grupa ta znajduje się w obszarze cieśniny Bonifacio, oddzielającej Sardynię od francuskiej Korsyki.

Struktura administracyjna i status ochronny

W ujęciu administracyjnym, Budelli należy do gminy La Maddalena, wchodzącej w skład prowincji Sassari w autonomicznym regionie Sardynii. Od 1994 roku, cała wyspa (wraz z otaczającymi ją wodami), jest integralną częścią Parku Narodowego Archipelagu La Maddalena. Spiaggia Rosa została sklasyfikowana jako strefa A – obszar ochrony ścisłej, co oznacza całkowity zakaz wstępu, kąpieli i kotwiczenia jednostek pływających w jej bezpośrednim sąsiedztwie.

Dziedzictwo Mauro Morandiego

Mówiąc o wyspie i różowej plaży, nie sposób nie wspomnieć o Mauro Morandim. Ten współczesny Robinson Crusoe spędził na wyspie 32 lata, stając się najważniejszym głosem w obronie Spiaggia Rosa.

W 1989 roku Morandi, nauczyciel wychowania fizycznego z Modeny, wyruszył w rejs katamaranem w stronę Polinezji, chcąc uciec przed nowoczesnym społeczeństwem, które uważał za skorumpowane i konsumpcyjne. Awaria silnika zmusiła go do zatrzymania się przy archipelagu La Maddalena. Kiedy dowiedział się, że ówczesny strażnik Budelli odchodzi na emeryturę, postanowił sprzedać swoją łódź i przejąć jego obowiązki.

Życie w izolacji

Morandi zamieszkał w dawnym budynku radiostacji z czasów II wojny światowej. Przez dekady żył w harmonii z naturą – zbierał wodę deszczową do picia, zasilał swój dom energią słoneczną i ogrzewał go drewnem wyrzuconym przez morze. Jego głównym zadaniem, które sam sobie narzucił, była ochrona Spiaggia Rosa przed turystami, którzy mimo zakazów próbowali wejść na różowy piasek. Morandi przyjął rolę edukatora. Każdemu, kto zbliżył się do brzegu, opowiadał o ekosystemie wyspy i o tym, jak ważne jest, by nie zabierać z niej ani jednego ziarnka piasku.

W późniejszych latach, dzięki dostępowi do internetu i mediów społecznościowych, stał się globalnym ambasadorem Budelli, dzieląc się zdjęciami wyspy z dziesiątkami tysięcy obserwujących. Jego walka z władzami parku o prawo do pozostania na wyspie po jej upaństwowieniu trwała kilka lat i zakończyła się jego eksmisją w 2021 roku.

Skąd wziął się różowy piasek?

Piasek na Spiaggia Rosa niemal w całości powstał z fragmentów organizmów żywych. W przeciwieństwie do większości plaż świata, gdzie dominują ziarna kwarcu, skaleni czy okruchy skał wulkanicznych, różowa plaża jest efektem tysiącletniego procesu akumulacji wapiennych szczątków. Można powiedzieć, że jest efektem złożonych procesów biologicznych i sedymentacyjnych między morską fauną a florą, których fundamentem są rozległe łąki trawy morskiej i mikroskopijne organizmy.

Miniacina miniacea i Posidonia oceanica

Głównym „architektem” różowego koloru jest Miniacina miniacea, jednokomórkowy pierwotniak z grupy otwornic. Organizmy te budują krzaczaste, rozgałęzione skorupki o barwie od jasnoróżowej do ciemnoczerwonej. Miniacina miniacea zamieszkuje przede wszystkim łąki trawy Neptuna (Posidonia oceanica), które porastają dno morskie wokół wyspy Budelli. Roślina ta pełni funkcję stabilizatora podłoża i środowiska otwornic – jej kłącza i liście stanowią idealne miejsce do przytwierdzania się tych organizmów.

Po ich śmierci wapienne szkielety są uwalniane do toni wodnej. Prądy morskie o niskiej energii, charakterystyczne dla osłoniętej zatoki Cala di Roto, transportują lekkie fragmenty w stronę brzegu. W tym procesie szkielety ulegają mechanicznej abrazji, krusząc się na drobinki, które mieszając się z białym piaskiem kwarcowym i okruchami granitu, nadają plaży jej słynny odcień. Intensywność barwy jest zmienna i zależy od pH wody, aktywności prądów i stopnia wilgotności piasku – mokre ziarna silniej odbijają światło, przez co róż wydaje się bardziej nasycony. Warto wspomnieć, że analiza struktury piasku na Spiaggia Rosa wykazuje wysoką zawartość węglanu wapnia, pochodzącego nie tylko od otwornic, ale także od mszywiołów i mięczaków.

Ochrona środowiska i ewolucja przepisów prawnych

Spiaggia Rosa nie zawsze znajdowała się pod ścisłą ochroną. W latach 70. i 80. XX wieku słynna różowa plaża padła ofiarą własnej popularności. Setki turystów dziennie deptały delikatne osady, a wiele osób zabierało piasek w butelkach jako pamiątkę. Szacuje się, że w tym okresie plaża straciła tony swojego charakterystycznego różowego piasku, co doprowadziło do drastycznego zblednięcia jej koloru.

W obliczu niemal całkowitej degradacji cennego ekosystemu, władze włoskie podjęły stanowcze kroki prawne:

• 1994 rok – władze włoskie wprowadziły całkowity zakaz lądowania na plaży, kąpieli w jej wodach i kotwiczenia łodzi w zatoce Cala di Roto;
• 1998 rok – zaostrzono przepisy i włączono plażę do strefy ochrony integralnej parku narodowego;
• 2016 rok – po długich bataliach prawnych, Budelli stała się własnością publiczną zarządzaną przez Park Narodowy Archipelagu La Maddalena;
• 2024–2025 rok – w ostatnich latach wprowadzono nowoczesny system monitoringu wizyjnego, który pozwala na całodobową kontrolę plaży i natychmiastowe wykrywanie naruszeń.

Czy te działania przyniosły oczekiwany rezultat? Naukowcy z Neapolu i lokalni ekolodzy potwierdzają, że po trzech dekadach izolacji Spiaggia Rosa zaczęła odzyskiwać swój pierwotny kolor.

Jak podziwiać różową plażę?

Mimo że Spiaggia Rosa jest niedostępna dla ruchu pieszego, pozostaje jedną z największych atrakcji turystycznych w regionie Sardynii. Strategia parku narodowego opiera się na koncepcji „podziwiania z dystansu”, co pozwala zachować naturę nienaruszoną.

Rejsy wycieczkowe i łodzie prywatne

Najpopularniejszym sposobem zobaczenia plaży jest udział w zorganizowanym rejsie statkiem wycieczkowym. Większość jednostek wypływa z portów w Palau lub La Maddalena. Istnieje też możliwość wynajęcia mniejszej łodzi, o ile jej kapitan dysponuje specjalnym pozwoleniem i przestrzega stref kotwiczenia.

Drewniane kładki i ścieżki edukacyjne

Park przygotował system drewnianych pomostów. Ścieżka biegnie wzdłuż obrzeża Spiaggia Rosa, pozwalając na jej obserwację z lądu bez dotykania piasku. Wstęp na ścieżki jest możliwy wyłącznie w towarzystwie licencjonowanego przewodnika.

Nasz autor

Artur Białek

Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.