Ochrona bioróżnorodności i znaczenie zoo w Pradze

Spis treści:

1. Krótka historia Zoo w Pradze
2. Położenie i charakterystyka ogrodu zoologicznego
3. Jakie zwierzęta można zobaczyć w praskim zoo?
4. Ochrona ex situ oraz in situ
5. Kolej linowa w praskim zoo – nietypowy sposób zwiedzania terenu

Ogród zoologiczny w Pradze to instytucja o wyjątkowym znaczeniu – łączy funkcję edukacyjną i naukową z ochroną przyrody. Dzięki wieloletniej działalności i międzynarodowym projektom praskie zoo stało się jednym z najważniejszych punktów na mapie europejskich ogrodów zoologicznych.

Krótka historia Zoo w Pradze

Historia Zoo w Pradze sięga 1881 roku, kiedy hrabia Sweerts-Spork zaproponował utworzenie ogrodu zoologicznego. Przez kolejne dekady inicjatywa pozostawała jednak niezrealizowana, mimo powoływania komitetów i wskazywania potencjalnych lokalizacji.

Przełom nastąpił po I wojnie światowej. W 1919 roku rozpoczęto realne przygotowania, a dzięki wsparciu władz oraz zaangażowaniu zoologa Jiříego Jandy projekt nabrał tempa. Ostatecznie zoo w Pradze otwarto 28 września 1931 roku na terenie dzielnicy Troja.

Już w pierwszych latach działalności ogród dynamicznie się rozwijał i stopniowo powiększał kolekcję zwierząt. Wkrótce zdobył międzynarodowe uznanie dzięki sukcesom hodowlanym, w tym m.in. wychowaniu kondora andyjskiego (1937) oraz pierwszemu na świecie sztucznemu odchowowi niedźwiedzia polarnego (1942).

Po II wojnie światowej ogród zoologiczny w Pradze umocnił swoją pozycję jako ośrodek naukowy i hodowlany. Szczególne znaczenie miało objęcie w 1960 roku prowadzenia międzynarodowej księgi stadnej koni Przewalskiego.

Współczesną historię ogrodu wyznaczają zarówno intensywna rozbudowa, jak i trudne doświadczenia – zwłaszcza powódź z 2002 roku, która objęła niemal połowę jego terytorium. Mimo tego zoo konsekwentnie rozwija działalność i pozostaje jednym z ważniejszych ośrodków ochrony gatunków w Europie.

Położenie i charakterystyka ogrodu zoologicznego

Ogród zoologiczny w Pradze zajmuje około 58 hektarów w północnej części miasta. Teren jest zróżnicowany, co pozwala na tworzenie ekspozycji zbliżonych do naturalnych środowisk zwierząt.

Zwiedzanie praskiego zoo może być całodzienną wyprawą. Obecnie ogród obejmuje ponad 150 ekspozycji i kilkanaście pawilonów tematycznych. Znajdują się tu zarówno duże kompleksy dla ssaków afrykańskich, jak i nowoczesne przestrzenie dla gadów, ptaków czy zwierząt wodnych.

Warto podkreślić, że zwierzęta w zoo w Pradze pokazywane są w warunkach możliwie najbardziej zbliżonych do naturalnych, przy jednoczesnej próbie ułatwienia zwiedzającym obserwacji. Takie rozwiązania zwiększają komfort zwierząt, a jednocześnie pozwalają odwiedzającym lepiej zrozumieć ich zachowania i środowisko życia.

Jakie zwierzęta można zobaczyć w praskim zoo?

Oferta fauny w praskim zoo należy do najbardziej zróżnicowanych w Europie. W grudniu 2025 roku żyło tu ponad 6,5 tys. zwierząt reprezentujących 692 gatunki z całego świata.

Wśród najbardziej charakterystycznych mieszkańców znajdują się:

• słonie indyjskie,
• goryle nizinne,
• orangutany sumatrzańskie,
• warany z Komodo,
• hipopotamy nilowe,
• pingwiny peruwiańskie,
• liczne gatunki ptaków tropikalnych i drapieżnych.

Szczególne miejsce zajmują gatunki rzadkie i zagrożone, które w wielu przypadkach są hodowane w ramach międzynarodowych programów ochronnych. Zoo w Pradze jest również znane z hodowli koni Przewalskiego oraz z osiągnięć w rozmnażaniu gatunków trudnych, takich jak łuskowce czy wybrane gatunki płazów i gadów.

Ochrona ex situ oraz in situ

Jednym z fundamentów działalności praskiego ogrodu zoologicznego jest połączenie dwóch uzupełniających się strategii ochrony przyrody: ex situ i in situ.

Ochrona ex situ polega na utrzymywaniu i rozmnażaniu gatunków w warunkach kontrolowanych. Dzięki temu możliwe jest zabezpieczenie populacji zagrożonych zwierząt oraz prowadzenie badań nad ich biologią i zachowaniem. W historii placówki odnotowano wiele światowych „pierwszych razów”, które miały znaczenie dla nauki i ochrony gatunków. Do najważniejszych należą:

• pierwsze sztuczne wychowanie niedźwiedzia polarnego,
• pierwsza udana hodowla kondora andyjskiego,
• kluczowa rola w odbudowie populacji konia Przewalskiego,
• pierwsze w Europie rozmnożenie wybranych gatunków gadów i ptaków egzotycznych,
• sukcesy w hodowli waranów z Komodo.

Z kolei działania in situ koncentrują się na ochronie gatunków w ich naturalnym środowisku. Zoo w Pradze angażuje się w liczne projekty realizowane w Afryce, Azji i Europie, wspierając m.in.:

• ochronę goryli w Afryce Środkowej,
• ratowanie gawiala indyjskiego,
• programy ochrony sępów w Europie Południowej,
• reintrodukcję koni Przewalskiego do stepów Azji.

Osiągnięcia te potwierdzają, że ogród pełni funkcję nie tylko ekspozycyjną, lecz także naukową i hodowlaną, mając realny wpływ na ochronę bioróżnorodności.

Edukacja i znaczenie społeczne

Praskie zoo odgrywa również istotną rolę edukacyjną. Organizuje programy dla dzieci i dorosłych, warsztaty ekologiczne oraz działania informacyjne dotyczące ochrony środowiska.

Szczególnym przykładem jest projekt „Wędrujący Autobus”, który edukuje dzieci w Afryce Środkowej w zakresie ochrony lasów tropikalnych i goryli. Dzięki takim inicjatywom ogród zoologiczny w Pradze wpływa nie tylko na lokalną, ale również globalną świadomość ekologiczną.

W międzynarodowych rankingach zoo w Pradze regularnie zajmuje wysokie pozycje i bywa zaliczane do najlepszych ogrodów zoologicznych na świecie. Na tę ocenę składają się zarówno jakość ekspozycji, jak i osiągnięcia hodowlane oraz aktywne zaangażowanie w projekty ochrony przyrody. Dzięki temu praski ogród zoologiczny jest często wskazywany jako przykład nowoczesnego, odpowiedzialnego podejścia do zarządzania tego typu instytucją.

Kolej linowa w praskim zoo – nietypowy sposób zwiedzania terenu

Jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji ogrodu jest kolej linowa. Łączy ona dwie części terenu o zróżnicowanej wysokości (50,1 m przewyższenia), ułatwiając zwiedzanie rozległego obszaru. Trasa liczy niespełna 106 metrów i jest pokonywana w 136 sekund, lecz oferuje szeroką panoramę na dolinę Wełtawy i porządkuje układ przestrzenny całego ogrodu.

Dla zwiedzających istotna jest również zmiana punktu widzenia – przejazd pozwala dostrzec schemat wybiegów i ścieżek w szerszej perspektywie, niedostępnej podczas tradycyjnego, pieszego zwiedzania.

Nasza autorka

Marzena Wardyn-Kobus

Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.