Jezioro Płaskie: zagrożona ostoja przyrody w Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego

Spis treści:

1. Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego
2. Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą
3. Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny
4. Cisza i spokój Jeziora Płaskiego są zagrożone

Kraina Warmii i Mazur słynie nie tylko z bogatej historii i unikatowej kultury, ale także (a może przede wszystkim) z wyjątkowej przyrody. Najcharakterystyczniejszym elementem tamtejszego krajobrazu są jeziora. Potoczna nazwa tego regionu – Kraina Tysiąca Jezior – wprowadza jednak błędną sugestię. W rzeczywistości dużych zbiorników wodnych jest tam trzykrotnie więcej. O prawdziwych kolosach, jak Śniardwy czy Mamry, słyszał każdy. Jezioro Płaskie znajduje się znacznie niżej w zestawieniu najbardziej rozpoznawalnych akwenów, jednak nie znaczy to, że nie jest warte uwagi. Przeciwnie.

Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego

W ujęciu administracyjnym, Jezioro Płaskie znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, w granicach powiatu iławskiego. Rozpościera się na terenie gminy Zalewo i stanowi północno-zachodnią część jeziora Jeziorak, z którym połączone jest dość szerokim przewężeniem. Nad jego brzegami znajdują się dwie miejscowości – wieś Jerzwałd i osada Likszany.

W kontekście fizycznogeograficznym, Jezioro Płaskie jest zlokalizowane w najcenniejszej pod względem przyrodniczym, południowo-wschodniej części Pojezierza Iławskiego, na obszarze Równiny Iławskiej, w granicach powołanego w 1993 roku Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, który swoimi granicami obejmuje aż 43 zbiorniki wodne o łącznej powierzchni przekraczające 6 tys. ha.

Charakterystyka Jeziora Płaskiego

Charakterystyczną cechą tego zbiornika jest jego nieregularny kształt. Jezioro o powierzchni ponad 620 ha wydłuża się na osi wschód-zachód. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i urozmaicona, z niskimi i podmokłymi brzegami. Od południa i zachodu otaczają je lasy, a od wschodu – pola i łąki.

Mówimy tu o dość płytkim akwenie. Średnia głębokość Jeziora Płaskiego to zaledwie 2,4 m, natomiast maksymalna – 5,7 m. Ponad lustro wody wybija się kilka wysp, z których największymi są:

• Stodółka,
• Leśny Ostrów,
• Wyspa Samotna,
• Dębowo,
• Lipówka,
• Sosnowo.

Wyspy znacząco urozmaicają krajobraz jeziora, ale nie tylko. Są też ważnymi siedliskami tamtejszej fauny.

Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą

Otaczający jezioro kompleks leśny stanowi zbiór wspaniałych okazów flory i fauny. W tamtejszych lasach – sosnowych, bukowych i mieszanych – można natknąć się na wiele rzadkich gatunków roślin, takich jak:

• wawrzynek wilczełyko,
• podkolan zielonawy,
• podkolan biały,
• tysięcznik pospolity,
• orlik pospolity,
• rosiczka okrągłolistna.

Jednym z najciekawszych tamtejszych gatunków jest lilia złotogłów, uznawana za jedną z najpiękniejszych roślin w polskiej florze. W naszym kraju najczęściej można spotkać ją w Sudetach i Karpatach. Na niżu występuje niezmiernie rzadko. Roślinność wodna i torfowiskowa jest reprezentowana przede wszystkim przez rogatka, rdestnicę, wywłócznika, trzcinę pospolitą, pałkę i oczeret.

Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny

Jezioro Płaskie jest wymieniane wśród najczystszych zbiorników wodnych w Polsce. W jego wodach żyje wiele gatunków ryb, co sprawia, że plasuje się wysoko na liście najpopularniejszych łowisk w województwie warmińsko-mazurskim. Można tam złapać na haczyk piękne okazy węgorza, sandacza, liny, płoci, leszcza, karasia, szczupaka, okonia, suma, miętusa i karpia.

W lasach można natknąć się na liczne ssaki. Nie brakuje tam saren, jeleni, łosi, dzików, lisów, wydr, borsuków i bobrów. Zimą na terenie w pobliżu jeziora czasami pojawiają się wilki. Prawdziwym bogactwem tego obszaru są jednak awifauna.

W całym Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego zidentyfikowano ponad 135 gatunków ptaków, z czego aż 116 podlega ochronie gatunkowej. To jednoznacznie dowodzi, jak cennym siedliskiem są okolice jeziora. Wśród występujących tam gatunków warto wymienić choćby kormorana, orlika krzykliwego, bielika, kanię rudą i myszołowa.

Cisza i spokój Jeziora Płaskiego są zagrożone

Te przyrodnicze atuty Jeziora Płaskiego są jednak zagrożone. Mimo, że jezioro nie figuruje w wykazie śródlądowych dróg wodnych, a ruch łodzi motorowych jest zakazany na mocy uchwały Sejmiku Województwa Warmońsko-Mazurskiego z 2022 roku, przepisy te są niestety łamane. Mimo wysiłków okolicznych mieszkańców i lokalnych organizacji by zachować spokój i ciszę na Jeziorze Płaskim, wciąż pojawiają się tam motorówki.

Każdy turysta powinien zatem pamiętać: to obszar chroniony, objęty określonymi przepisami, których trzeba się trzymać.

Nasz autor

Artur Białek

Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.