Adršpach przypomina kamienne miasto. Natura nadała temu miejscu niezwykłe kształty

Spis treści:

1. Gdzie znajduje się skalne miasto Adršpach?
2. Jak powstało skalne miasto?
3. „Ulice” skalnego miasta
4. Osobliwości skalnego miasta

Ogromne formacje skalne o fantazyjnych kształtach, kaniony i wąwozy z wysokimi ścianami, skalne korytarze, zachwycające jezioro i malownicze wodospady – atrakcje, jakie czekają na odwiedzających skalne miasto Adršpach można długo wyliczać. Bez wątpienia to jedno z najbardziej urokliwych miejsc w Europie Środkowej. W dodatku od przejścia granicznego w Golińsku jest oddalone o zaledwie kilka kilometrów.

Gdzie znajduje się skalne miasto Adršpach?

W ujęciu administracyjnym, skalne miasto Adršpach, a dokładnie – masyw Adršpašskoteplické skály, znajduje się w północno-wschodniej części Czech, w kraju hradeckim, w granicach gminy Adršpach. Region ten rozpościera się w bezpośrednim sąsiedztwie Polski. Najbliższe przejścia graniczne to Golińsk-Mieroszów i Okrzeszyn-Petříkovice.

W kontekście geograficznym, Adršpach należy do Sudetów Środkowych, w obrębie Wyżyny Broumovskiej sąsiadującej z Górami Stołowymi. Obszar ten usytuowane jest na wysokości około 500 metrów n.p.m.

Pojęcie skalnego miasta definiuje krajobraz Adršpachu. Trwające miliony lat procesy erozyjne rozczłonkowały niegdyś jednolitą płytę piaskowcową na tysiące izolowanych wież skalnych, głębokich kanionów i wąskich korytarzy, które swoim układem przypominają ulice i place. Istotnym elementem tej niezwykłej panoramy są formy wodne – od krystalicznie czystych jezior w dawnych wyrobiskach, po wodospady i potoki rzeźbiące miękkie podłoże.

Obszar o wyjątkowych walorach

Masyw objęty jest ochroną w ramach rezerwatu przyrody Adršpašsko-teplické skály. Cały kompleks zajmuje obszar o powierzchni około 18 kilometrów kwadratowych. Mówimy tu zatem o jednym z największych zespołów form piaskowcowych w tej części Europy.

Status rezerwatu przyrody nakłada na odwiedzających obowiązek przestrzegania rygorystycznych zasad:

• w skalnym mieście nie można schodzić ze szlaków – piaskowcowe podłoże jest niezwykle podatne na erozję, a unikatowa roślinność szczelinowa ginie pod stopami turystów;
• należy zachować ciszę – rezerwat jest ostoją dla rzadkich gatunków zwierząt, w tym ptaków drapieżnych. Hałasowanie płoszy zwierzęta;
• obowiązuje zakaz używania dronów – drony stanowią istotne zagrożenie dla ptaków drapieżnych i zakłócają spokój miejsca;
• należy dbać o czystość – wszelkie śmieci należy zabrać ze sobą. Wewnątrz rezerwatu nie ustawia się koszy na śmieci, aby nie przyciągać dzikich zwierząt do szlaków.

Jak powstało skalne miasto?

Obecny kształt tego obszaru jest wynikiem splotu unikatowych warunków sedymentacyjnych, tektonicznych i erozyjnych. Dzięki temu skalne miasto pozwala badaczom na prześledzenie historii Ziemi od okresu kredowego, aż po współczesność.

Sedymentacja kredowa

Skalne miasto zaczęło się formować około 89–90 milionów lat temu, w okresie późnej kredy. W tym czasie obszar dzisiejszych północnych Czech i południowo-zachodniej Polski stanowił dno rozległego, ale stosunkowo płytkiego basenu morskiego. Rzeki spływające z okolicznych lądów nanosiły do morza ogromne ilości osadów, głównie piasku kwarcowego, a także niewielkich ilości iłów i związków wapnia. Przez miliony lat warstwy te gromadziły się jedna na drugiej, tworząc potężną płytę osadową o miąższości dochodzącej do kilkuset metrów.

Pod ciężarem nadległych warstw i w wyniku procesów chemicznych nastąpiła diageneza, czyli cementacja luźnych ziaren piasku w litą skałę. Kluczowa dla trwałości dzisiejszych wież była warstwa spajająca. W Adršpach dominuje spoiwo krzemionkowe, które jest niezwykle odporne na działanie czynników atmosferycznych.

Tektonika

Po ustąpieniu morza, w wyniku ruchów górotwórczych związanych z orogenezą alpejską, płyta piaskowcowa została wyniesiona ponad poziom oceanu i poddana ogromnym naprężeniom. Oddziaływania te doprowadziły do powstania regularnej sieci pęknięć – systemu szczelin przecinających się pod zbliżonym kątem prostym, co zdeterminowało późniejszy kształt formacji. Skały pękały wzdłuż linii pionowych i poziomych, tworząc gigantyczną, kamienną „szachownicę”.

Erozja selektywna

Za ostateczny szlif odpowiadały czynniki atmosferyczne – woda, mróz, wiatr i słońce. Woda opadowa wnikała w szczeliny ciosowe, rozpuszczając spoiwo i mechanicznie wypłukując ziarna piasku. W okresach mrozu, zamarzająca w szczelinach ciecz zwiększała swoją objętość, działając jak potężne kliny rozsadzające skałę.

Proces ten miał charakter selektywny – partie skały, które zawierały więcej krzemionki, opierały się niszczeniu, podczas gdy miększe fragmenty były usuwane, tworząc wolne przestrzenie. Wynikiem tej trwającej miliony lat działalności jest obecna rzeźba terenu, gdzie izolowane ostańce osiągają wysokość blisko 100 metrów, stojąc na stosunkowo wąskich podstawach.

„Ulice” skalnego miasta

Skalne miasto oferuje dobrze przygotowany system szlaków, który pozwala na dostosowanie wycieczki do kondycji fizycznej. Każda z tras ma inny charakter krajobrazowy i różny stopień trudności.

Szlak zielony

To najpopularniejsza trasa, prezentująca esencję Adršpachu. Jej długość wynosi około 3,5 km, a jej pokonanie, przy spokojnym tempie marszu, zajmuje od 2,5 do 3 godzin. Szlak ten jest bogaty w formacje skalne o antropomorficznych nazwach i prowadzi przez najbardziej zróżnicowany teren.

Pod względem technicznym, szlak zielony należy podzielić na dwa skrajnie różne odcinki. Od kas biletowych do Małego Wodospadu trasa prowadzi szeroką, płaską drogą szutrową. Ten fragment, mierzący ok. 1,3 km, jest w pełni dostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej i rodzin z wózkami dziecięcymi.

Za Małym Wodospadem, charakter szlaku zmienia się diametralnie. Ścieżka zaczyna gwałtownie piąć się w górę, wprowadzając turystów na system około 850 schodów. Łącznie na całej pętli znajduje się niemal 2000 stopni. Przejścia stają się wąskie, a podejścia – strome.

Szlak niebieski

To krótka trasa o długości 1,5 km, otaczająca zalany kamieniołom. Spacer o minimalnym stopniu trudności zajmuje około 20–30 minut. Mimo swojej prostoty, wariant ten oferuje jedne z najbardziej malowniczych widoków w całym rezerwacie. Turkusowa woda jeziora, biały piasek na brzegach i otaczające je pionowe ściany tworzą niesamowity pejzaż. To idealna opcja dla osób, które chcą nasycić się widokami przy minimalnym wysiłku fizycznym.

Szlak żółty

To trasa łącznikowa o długości 3,5 km, prowadząca z Adršpachu do sąsiednich Skał Teplickich. Przebiega ona przez wąwóz Vlčí – obszar o znacznie mniejszym natężeniu ruchu turystycznego, charakteryzujący się obecnością cennych torfowisk. Szlak wiedzie głównie po drewnianych kładkach, chroniących podmokłe podłoże, jednak na końcowych odcinkach pojawiają się strome drabiny i schody.

Osobliwości skalnego miasta

Większość skał w Adršpachu ma własną nazwę i często związaną z nią anegdotę. Należy jednak podkreślić, że fantazyjne formacje nie są jedyną atrakcją tego niezwykłego miejsca.

Kochankowie (Milenci)

To bezsprzecznie najbardziej majestatyczna formacja w całym kompleksie. Jest to najwyższa izolowana wieża skalna w Adršpachu, sięgająca 81,4 metra wysokości. Z odpowiedniej perspektywy, skała przypomina dwie tulące się do siebie postaci.

Bochenek cukru (Homole cukru)

Ta skała doskonale obrazuje potęgę procesów erozyjnych. Ma ona kształt kręgla o wysokości 13 metrów, który opiera się na bardzo wąskiej podstawie, o szerokości zaledwie 3 metrów. Wrażenie niestabilności formacji jest tak silne, że turyści wtykają u jej podstawy patyczki, co stało się lokalnym rytuałem mającym „zapobiec” jej przewróceniu.

Starosta i Starościna (Starosta a Starostová)

To para potężnych baszt skalnych. Ich sylwetki przypominają dostojne postaci, ubrane w barokowe stroje z kryzami.

Gotycka brama

Gotycka brama, zbudowana w 1839 roku, jest idealnie wkomponowana między dwie pionowe ściany skalne. Przejście przez nią oznacza wkroczenie w najbardziej spektakularną część rezerwatu.

Mysia dziura

Nieco dalej znajduje się wyjątkowo wąska szczelina. Mierzy zaledwie 50 cm, co sprawia, że przejście przez nią, zwłaszcza z dużym plecakiem, wymaga sporej gimnastyki.

Nasz autor

Artur Białek

Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.