Bunkry majaczyły w oddali. Gdzieniegdzie było widać betonowe ścianki, w innych miejscach wieżyczki ze szlachetnej stali i pojedyncze stanowiska dla karabinów maszynowych zwane „tobrukami”. Krajobraz w całej okolicy nosił silne znamię ingerencji człowieka – dolinki ukształtowane jak pod linijkę, precyzyjnie poprowadzone kanały, podsypane sztucznie wzgórza. No i te bunkry wyzierające zza drzew.

– Na długości ok. 100 km Niemcy zbudowali ponad 100 obiektów bojowych: bunkrów, umocnień, gniazd artylerii – opowiada przewodnik. – A to i tak zaledwie jedna trzecia tego, co zamierzali wznieść. Planowano bunkier co 300 m, a budowa miała trwać do 1951 r.

Modelowy pancerwerk

Z grupą pasjonatów podziemi zbliżamy się do „flagowego” obiektu Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego – pancerwerku 717. To gniazdo obronne  własnymi wieżami strzeleckimi, podziemnymi magazynami amunicji i żywności, elektrownią, studnią… i linią kolejową łączącą je z dziesiątkami podobnych budowli wzniesionych między Odrą i Wartą. „Siedemset siedemnastka” jest dla zwiedzających bramą do międzyrzeckich podziemi.

Na przedpolu betonowych ścian spod cienkiej pokrywy śnieżnej wystają regularne „kolce”. – To „zęby smoka” – mówi z uśmiechem przewodnik. Zbrojone betonowe słupki miały przeszkodzić czołgom w zdobywaniu „wschodniej linii Maginota”, natomiast potykacze (wystające pręty zbrojeniowe) – ostudzić zapał piechoty.

U podstaw decyzji o budowie Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego legły postanowienia konferencji wersalskiej kończącej I wojnę światową. Alianci nałożyli wówczas na Niemców zakaz budowania nowoczesnej armii – ograniczyli liczebność wojsk, zakazali tworzenia floty, lotnictwa itp. Niemcy, nim zaczęli jawnie te ustalenia łamać, postawili na budowę fortyfikacji. Odgrodzenie się od Polski miało pierwszorzędne znaczenie, bo po zwycięskiej wojnie z ZSRR zyskaliśmy opinię silnego przeciwnika, który w razie wojny francusko-niemieckiej ruszy na Berlin. Linia fortyfikacji miała zatem być gwarancją bezpieczeństwa dla III Rzeszy. Niemcy nazywali ją Front Ufortyfikowany Łuku Odra-Warta. Nazwa MRU została później nadana przez Rosjan.