Te ptaki śpiewają z matematyczną precyzją. I urządzają skomplikowane konkursy wokalne

Dzięki nowym badaniom z Brandenburgii wiemy, ze słowiki precyzyjnie dostosowują nie tylko tonację, ale także długość dźwięków wyśpiewywanych w nocnych rywalizacjach o terytorium. Ich strategia na zwycięstwo w konkursach wokalnych jest skomplikowana, ale skuteczna.

Dlaczego słowiki są wyjątkowe?

Słowiki (Luscinia megarhynchos) są znane z bardzo rozbudowanego repertuaru, obejmującego setki różnych fraz, które różnią się tempem, długością oraz wysokością dźwięku. Ta różnorodność pozwala na prowadzenie złożonych, śpiewanych „dialogów”. W świecie ptaków niewiele gatunków wykazuje taką elastyczność wokalną jak słowiki, których w Polsce możemy słuchać wiosną i latem, gdy tylko wrócą z Afryki.

Niezwykłe badania nad słowiczym śpiewem

Zespół naukowców z Max Planck Institute for Biological Intelligence oraz Institute of Science and Technology Austria udowodnił, że samce słowików nie tylko pięknie śpiewają i budują złożone melodie, ale przede wszystkim dostosowują swoje pieśni w czasie rzeczywistym do tego, co śpiewa ich konkurent. To pomaga rywalizować o samice.

W celu zanurzenia się w świat śpiewu słowików udali się oni do niemieckiej Brandenburgii, w której w trakcie dwóch sezonów lęgowych obserwowali, jak ptaki reagowały na odtwarzane im nagrania zawierające sztucznie zmodyfikowane gwizdy – zarówno pod względem wysokości tonu, jak i długości dźwięku. Nagrania te prezentowały nietypowe kombinacje.

Jak śpiewa słowik?

Słowiki rozróżniają trzy długości gwizdów: krótkie (poniżej 140 ms), średnie (140–310 ms) i długie (powyżej 310 ms). Na tej podstawie badacze mogli zidentyfikować zasady, według których ptaki dopasowują się do rywala. Gdy słowiki słyszą nietypowe, eksperymentalne kombinacje długości i wysokości nut, potrafią się do nich dostosować, nawet jeśli rzadko używają takich sekwencji w naturalnym śpiewie.

„Ty nazywasz to śpiewem?”

Śpiewne pojedynki słowików przypominają muzyczne dialogi, w których każdy uczestnik stara się wykazać maksymalną sprawnością wokalną. Co ciekawe, słowiki stosują różnorodne strategie – czasem dokładniej naśladują wysokość, a innym razem długość nuty, zależnie od tego, z jakimi dźwiękami mierzą się w danym momencie.

– Ty nazywasz to śpiewem? Umiem dokładnie tak samo – tak mógłby powiedzieć jeden słowik do drugiego. Dokładne naśladowanie śpiewu rywala pokazuje, że są oni na tym samym poziomie, a coś, co dla jednego jest wielkim wysiłkiem i popisem, drugiemu przychodzi od niechcenia.

Oznacza to, że kluczowym elementem skuteczności komunikacyjnej słowika jest nie tylko bogactwo repertuaru, ale też błyskawiczna umiejętność analizy i odwzorowywania dowolnej kombinacji dźwięków. To wręcz… matematyczne.

Czemu tak właściwie słowiki śpiewają?

Dla ptaków śpiewających trele pełnią najważniejszą funkcję w wyznaczaniu i obronie terytorium. Słowiki prowadzą intensywne nocne pojedynki, podczas których wyraźnie zaznaczają swoje granice dźwiękowe. Złożoność oraz siła głosu są wyznacznikami statusu i skuteczności obrony terytorium.

Badania terenowe wykazały, że samce, które potrafią lepiej synchronizować swoje frazy oraz elastycznie dopasowywać długość i wysokość dźwięków, odnoszą większe sukcesy w odpieraniu intruzów i przyciąganiu samic.

Umiejętność rozdzielnego oraz niezależnego sterowania różnymi cechami sygnału akustycznego – długością i wysokością dźwięku – jest przykładem wyrafinowanych adaptacji ewolucyjnych. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala wyciągać wnioski nie tylko o komunikacji ptaków, ale również o podstawach neurobiologicznych języka i komunikacji u innych zwierząt, w tym człowieka.

Źródło: Current Biology

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.