Ptaki w Europie uciekają przed kobietami szybciej niż przed mężczyznami. Dlaczego bardziej się ich boją?

Ptaki w europejskich miastach zaczynają uciekać przed kobietami średnio 1 metr wcześniej, niż przed mężczyznami. Potwierdził to międzynarodowy zespół naukowców, w skład którego weszli badacze z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Uniwersytetu w Turynie oraz czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego w Pradze.

Naukowcy zbadali reakcje ptaków na kobiety i mężczyzn

Zespół – do którego należał m.in. polski ornitolog, prof. Piotr Trojanowski – odkrył, że miejskie ptaki w Europie wykazują większy dystans inicjacji ucieczki (FID – z ang. Flight Initation Discance) wobec kobiet niż mężczyzn.

FID to odległość, z której ptak podejmuje decyzję o ucieczce przed zbliżającym się człowiekiem. Różnica pomiędzy płciami okazała się istotna statycznie i była spójna niezależnie od lokalizacji. Czemu miejskie ptaki boją się kobiet?

Gdzie prowadzono obserwacje? M.in. w polskim mieście

Dane zebrano wiosną 2023 roku w siedmiu europejskich miastach: Pradze, Fréjus, Saint-Raphaël, Draguignan, Freising, Poznaniu i Madrycie. Obserwacje prowadzono w miejskich parkach i terenach zielonych. W każdym miejscu pracowała para obserwatorów – kobieta i mężczyzna – dobrani pod względem wzrostu (różnica w nim wynosiła średnio 5,5 cm i jest nieistotna statystycznie) i ubioru.

Obserwatorzy podchodzili do ptaków w linii prostej, z zachowaniem stałej prędkości. Mierzono FID, odległość początkową, wielkość stada, płeć ptaka oraz otoczenie (udział trawy, wody, zabudowań, drzew i krzewów).

Zastosowano rygorystyczne środki, aby wyeliminować możliwość błędów: rotację obserwatorów, kalibrację pomiarów odległości i unikanie powtarzających się obserwacji tego samego osobnika, który mógłby przyzwyczaić się do ludzkiej obecności.

Ptaki naprawdę uciekają szybciej przed kobietami

Wyniki potwierdziły istnienie stałej różnicy w zachowaniu ptaków wobec płci ludzkiego obserwatora. We wszystkich lokalizacjach i niezależnie od analizowanych zmiennych ptaki reagowały większym FID wobec kobiet. Badanie objęło ponad 2700 obserwacji i 77 gatunków ptaków, z czego 37 poddano szczegółowej analizie.

Zarówno gatunki znane z długiego dystansu inicjacji ucieczki, takie jak dzięcioł zielony czy sroka, jak i te z krótszym FID, jak gołąb miejski, wykazywały tę samą tendencję. Wyniki są tym bardziej zaskakujące, że zachowanie ptaków było takie samo w całej Europie: od Poznania po Madryt. To sugeruje uniwersalny mechanizm.

Dlaczego ptaki boją się kobiet?

Autorzy badania wskazują na kilka potencjalnych przyczyn takiego zachowania. Jedną z nich są subtelne sygnały, takie jak różnice w chodzie, zapachu czy postawie między kobietami a mężczyznami. Ptaki mogły odbierać sygnały feromonowe lub inne niewidoczne dla ludzkiego oka różnice.

Nie można też wykluczyć hipotez kulturowych, choć naukowcy podkreślają, że ze względu na spójność wyników w pięciu krajach, bardziej prawdopodobne są biologiczne i ewolucyjne adaptacje ptaków. Według prof. Tryjanowskiego, konsekwentność tego zjawiska we wszystkich lokalizacjach podkreśla, że ptaki miejskie mogą mieć wrodzone lub wyuczone mechanizmy rozpoznawania ryzyka związanego z płcią człowieka.

– Jako kobieta w terenie byłam zaskoczona, że ptaki reagują na nas inaczej, mimo kontroli wyglądu i ruchu. System działa tak, że ptaki szybko oceniają zagrożenie – zauważa dr Benedetti. – [...] kobiety mogą być postrzegane jako mniej przewidywalne, ale to tylko ciekawa hipoteza; na razie ważniejsze jest to, że wyniki są stałe dla wielu gatunków – dodaje.

Źródło: PLOS ONE, naukawpolsce.pl, People and Nature

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.