Przełomowe badania nad inteligencją ryb. Wargatek przeszedł „test lustra”

Zadomowione w rafach koralowych wargatki sanitarniki od lat znajdują się w centrum zainteresowania japońskich naukowców z Osaki. Zespół kierowany przez Shumpeia Sogawę i Masanoriego Kohdę prowadził już na tych rybach, znanych ze swojej roli rafowych czyścicieli usuwających pasożyty z ciał innych gatunków, eksperymenty, które wykazały ich zdolność do rozpoznawania siebie na fotografiach. Wyniki pokazały, że wargatki potrafią identyfikować swoje odbicie w lustrze, co otworzyło drogę do kolejnych badań nad ich zdolnościami poznawczymi.

Najnowsze rezultaty wskazują na jeszcze bardziej rozwinięte kompetencje, zbliżające te niewielkie ryby do poziomu inteligencji obserwowanego u ssaków morskich, takich jak delfiny.

Czy wargatki przeglądają się w lustrze?

Ludziom lustra służą przede wszystkim do przeglądania się w nich. Swoje odbicie można dostrzec m.in. w łazience, sklepach odzieżowych czy u fryzjera. W ten sposób człowiek zauważa elementy własnego wyglądu, których bez powierzchni odbijającej obraz nie byłby w stanie zobaczyć. Wargatkom – w trakcie eksperymentu – lustra posłużyły dokładnie w ten sam sposób.

Naukowcy nanieśli na niektóre ryby specjalne oznakowania przypominające szkodliwego pasożyta. Zabieg ten miał sprawdzić, czy wargatki sanitarniki dostrzegą na swoim ciele obecność obcego elementu oraz czy będą próbowały w jakiś sposób usunąć szkodliwą narośl. Wyniki okazały się zaskakująco dobre.

Niektóre ryby już w ciągu pierwszej godziny po zobaczeniu lustra zaczęły próbować pozbyć się pozostawionego znaku. Zachowania polegające na próbach usunięcia naniesionego znacznika pojawiały się przeciętnie już po około 82 minutach. To wyraźnie szybciej niż we wcześniejszych badaniach, w których podobna reakcja następowała dopiero po 4–6 dniach.

Wyjątkowe zachowania przed lustrem

Jeszcze bardziej wyjątkowe zachowania wśród ryb dostrzeżono po kilku dniach obecności lustra. Oswojone z własnym odbiciem wargatki zaczęły samodzielnie eksperymentować z odbitym obrazem. Badane okazy przenosiły przed lustro niewielkie przedmioty, takie jak kawałki krewetek, i celowo upuszczały je przy samej tafli zwierciadła. Ryby uważnie śledziły tor opadania obiektów w lustrzanym odbiciu, wielokrotnie dotykając szkła pyskiem.

Takie zachowanie zostało przez naukowców sklasyfikowane jako „testowanie zależności”, polegające na sprawdzaniu, jak zewnętrzne obiekty zachowują się w przestrzeni odbicia. Tak zaawansowane zdolności analityczne były już wcześniej obserwowane u inteligentnych zwierząt morskich, takich jak manty czy delfiny, które w lustrze śledziły tor poruszania się wypuszczanych bąbelków powietrza.

Przełomowe wyniki badań nad rybią inteligencją

Autorzy badań twierdzą, że zaobserwowane u wargatków zdolności samoświadomości mogą występować również u innych ryb. Doktor Sogawa w następujący sposób opisał przełomowość własnych prac: „Te odkrycia dotyczące wargatków sanitarników sugerują, że samoświadomość mogła nie wyewoluować wyłącznie u nielicznych gatunków, które przeszły test lustra, lecz może być znacznie bardziej rozpowszechniona w szerszym zakresie grup taksonomicznych, w tym u ryb”.

Badacze podkreślają również, że przedstawione wyniki nie stanowią jedynie akademickiej „ciekawostki”, która w żaden sposób nie przysłuży się nowym technologiom. W przyszłości badania nad samoświadomością zwierząt będą nabierać popularności i znaczenia, nadając nowy wymiar teorii ewolucji oraz podejściu behawioralnemu do tej grupy mieszkańców naszej planety.

Źródło: Scientific Reports

Nasz autor

Olaf Kardaszewski

Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.