Mamy zupełnie nowy gatunek dinozaura. Po ponad wieku znaleźli nieznanego spinozaura o wyjątkowym grzebieniu

Paleontolodzy znaleźli w sercu pustyni nieznany wcześniej gatunek dinozaura – Spinosaurus mirabilis. Wyróżnia się imponującym grzebieniem i wyjątkowymi adaptacjami w środowiskach rzecznych i jest pierwszym od ponad 100 lat niepowtarzalnym dowodem na istnienie nowego spinozaura.

Bezprecedensowe odkrycie na Saharze

Przełom nastąpił już jakiś czas temu, bo w listopadzie 2019 roku. To wtedy paleontolodzy pod kierownictwem dr. Paula Sereno, podczas jednej z ekspedycji w środkowej części Sahary na terenie Nigru, natknęli się na wystające spod piekącego piasku nietypowe kości.

Jednak dopiero kolejne badania terenowe w 2022 roku pozwoliły na zebranie pełniejszych danych oraz identyfikację wyjątkowych cech nowego dinozaura.

Co zwróciło uwagę badaczy?

Pierwszy fragment, który zwrócił ich uwagę i przyspieszył bicie serca, był ogromnym, sierpowatym grzebieniem – strukturą, której do tej pory nie obserwowano u znanych gatunków spinozaurów.

Wśród znalezisk znalazły się również szczęki i zęby, które wykazywały szczególne przystosowania do chwytania ryb. Analiza pozostałości pozwoliła stwierdzić, że mamy do czynienia z zupełnie nowym gatunkiem, który nazwano Spinosaurus mirabilis – od łacińskiego słowa oznaczającego „niezwykły”.

Nie udałoby się bez lokalnych przewodników

Sukces ekspedycji zależał przede wszystkim od współpracy z lokalną społecznością. Dr Sereno relacjonuje, że kluczową rolę odegrał tuaregijski przewodnik, który doprowadził paleontologów na miejsce, gdzie znajdowały się skamieniałości. Odkrycie położone było kilkaset kilometrów od najbliższego wybrzeża ówczesnych mórz, na terenie zalewanym przez prehistoryczne rzeki.

Teren, w którym znaleziono szczątki Spinosaurus mirabilis, jest jednym z najbardziej suchych i nieprzystępnych obszarów Sahary. To właśnie ekstremalne warunki naturalne przyczyniły się do doskonałego zachowania znalezisk, które przez miliony lat pozostały niemal nietknięte.

Charakterystyczne cechy Spinosaurus mirabilis i jego tryb życia

Wielki, sierpowaty grzebień

Najbardziej rozpoznawalną cechą Spinosaurus mirabilis jest jego ogromny, sierpowaty grzebień na głowie, którego powierzchnia sugeruje, że był pokryty keratyną – twardym białkiem występującym m.in. u współczesnych ptaków czy gadów. Naukowcy przypuszczają, że ten grzebień pełnił funkcję wizualnego sygnału, pomagając w komunikacji z innymi osobnikami, zwłaszcza w okresie godowym lub jako element odstraszający konkurentów.

Krokodyle zęby

Charakterystyczną cechą czaszki Spinosaurus mirabilis jest specyficzne ułożenie zębów – dolne zęby wchodzą pomiędzy górne, tworząc swoistą „pułapkę” dla śliskich ryb. Podobną adaptację można zaobserwować u współczesnych krokodyli oraz dawnych gadów wodnych, co potwierdza rybożerny tryb życia tego dinozaura.

Prawdziwa dinozaurza amfibia

Nowy spinozaur wykazywał szereg przystosowań do życia zarówno w środowisku wodnym, jak i na lądzie. Budowa kończyn dolnych, ich solidność i długość sugerują, że dinozaur mógł poruszać się po dnie rzek, polując na ryby, ale także przemierzać suche tereny w poszukiwaniu pożywienia.

Wyjątkowość znaleziska polega również na tym, że szczątki zostały odkryte w środowisku śródlądowym, daleko od prehistorycznych wybrzeży. Wśród innych skamieniałości z tego samego miejsca odkryto także szczątki dinozaurów roślinożernych oraz wielkich ryb, co świadczy o bogactwie ówczesnego ekosystemu, który dzisiaj jest największą pustynią świata. Wszystko przemija.

Teraz wiemy więcej o spinozaurach

Odkrycie Spinosaurus mirabilis znacząco poszerza naszą wiedzę o ewolucji spinozaurów – grupy dinozaurów, która dotychczas znana była głównie z gatunków występujących w środowiskach przybrzeżnych. Analizy morfologiczne wskazują, że nowy gatunek rozwinął wyjątkowe cechy przystosowawcze, które pozwoliły mu opuścić strefę przybrzeżną. To obala poprzednie hipotezy o nierozerwalnym złączeniu spinozaurów z morzem.

Dodatkowo badania prowadzone w laboratoriach Uniwersytetu w Chicago z wykorzystaniem technologii tomografii komputerowej umożliwiły naukowcom cyfrową rekonstrukcję czaszki i grzebienia Spinosaurus mirabilis, co pozwoliło szczegółowo przeanalizować strukturę kości i kanałów naczyniowych. To z kolei dostarczyło dowodów na to, że grzebień był silnie unaczyniony, a jego zabarwienie mogło być bardzo intensywne.

Odkrycie nowego gatunku dinozaura wywołało szerokie zainteresowanie nie tylko wśród paleontologów, ale także wśród miłośników dinozaurów i młodzieży. Już niebawem dotykalna replika czaszki Spinosaurus mirabilis będzie prezentowana w chicagowskim Muzeum Dziecięcym, co pozwoli dzieciom na bezpośredni kontakt z najnowszym osiągnięciem nauki.

Źródło: Science

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.