Krowa Veronika z Austrii używa narzędzi jak mistrzyni. Zaskoczyła naukowców – czy bydło jest bardziej inteligentne, niż myśleliśmy?

Pierwszy udokumentowany przypadek krowy, która używa narzędzi, wprawił w osłupienie naukowców. Zmienia ona nasze dotychczasowe spojrzenie na zdolności poznawcze tych dużych ssaków. Czy do tej pory ich nie docenialiśmy?

To nie jest zwykła krowa – to przyjaciółka

Veronika to austriacka krowa rasy Swiss Brown, której życie znacząco odbiega od typowego losu bydła hodowlanego. Nie jest bowiem trzymana dla mleka ani mięsa – to wierna towarzyszka swojego opiekuna, Witgara Wiegele, rolnika i piekarza. Jest zwierzęciem domowym i przyjacielem rodziny i żyje w otoczeniu, które sprzyja jej naturalnej ciekawości i potrzebie eksploracji świata. Nietypowe wykorzystywanie przez nią narzędzi zostało nagrane i wysłane do lekarzy weterynarii jako ciekawostka. Ta okazała się rewolucyjnym odkryciem.

Pierwszy przypadek użycia narzędzi przez krowę

Naukowcy z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu – Alice Auersperg i Antonio Osuna-Mascaró – potwierdzili zachowanie Veroniki, które łamie powszechne przekonanie o ograniczonej inteligencji bydła. Krowa używa kijów i szczotek do drapania różnych partii ciała: wygląda niemal jak szympansica. To pierwszy przypadek użycia narzędzi u tych zwierząt.

Zjawisko to zostało opisane w czasopiśmie „Current Biology”. Przełomowe odkrycie wskazuje, że poznawcze możliwości krów mogły być dotychczas poważnie niedoszacowane.

Jak sprawdzić, czy Veronika używa narzędzi świadomie?

Naukowcy przeprowadzili serię kontrolowanych testów. Na ziemi losowo umieszczano szczotkę tarasową, a Veronika wybierała jeden z jej końców i drapała wybraną część ciała. Obserwacje wykazały, że krowa wybierała końcówkę z włosiem do drapania dużych, twardych partii ciała (np. grzbietu), a gładki koniec – do delikatniejszych rejonów, takich jak dolne partie brzucha. Wykorzystywała narzędzie w zależności od potrzeb i wykazywała umiejętność manipulowania nim przy użyciu pyska i języka.

To zachowanie wyklucza przypadkowość. Veronika nie tylko korzystała z narzędzi, ale robiła to elastycznie, dopasowując technikę do potrzeb. To dowód inteligencji. Kolejny, bo kilka lat temu ustalono, że krowy rozmawiają ze sobą.

Odpowiednie środowisko pozwala inteligencji krów „rozkwitnąć”

Do niedawna uważano, że kreatywne używanie narzędzi jest domeną wyłącznie człowieka oraz niektórych ssaków naczelnych i ptaków. Odkrycie dotyczące Veroniki wyraźnie pokazuje, że taka zdolność może pojawić się także u zwierząt hodowlanych – jeśli tylko zapewni się im odpowiednie warunki do rozwoju. Oznacza to, że nasze wcześniejsze przekonania o krowach mogły wynikać bardziej z niedostatecznej obserwacji (po prostu byliśmy zbyt krótkowzroczni) niż z faktycznych ograniczeń genetycznych.

Środowisko, w jakim żyła Veronika, odgrywało kluczową rolę w rozwoju jej zdolności. W odróżnieniu od większości krów, które żyją w zamkniętych warunkach hodowli, Veronika miała dostęp do zróżnicowanego otoczenia, codziennego kontaktu z człowiekiem oraz rozmaitych, różnorodnych bodźców. Długi czas życia „na wolności” oraz możliwość eksplorowania przestrzeni i przedmiotów umożliwiły jej rozwój innowacyjnych zachowań.

Co dalej?

Niezwykłe zachowanie Veroniki może być początkiem nowej epoki badań nad inteligencją krów i inspiracją do wprowadzenia zmian w sposobie ich hodowli. Naukowcy zamierzają kontynuować eksperymenty i sprawdzić, jakie warunki sprzyjają pojawianiu się podobnych zachowań u innych reprezentantów gatunku. Zachęcają również osoby, które zauważyły podobne przypadki u bydła, do kontaktu.

Źródło: Current Biology

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.