7 rzeczy, których nie wiesz o rekinach. Mają pępki, potrafią liczyć i uwielbiają jazz

Oto 7 zaskakujących ciekawostek o rekinach, które udowadniają, jak bardzo myliliśmy się w ich ocenie.

1. Są starsze niż Saturn i przetrwały apokalipsę

Ziemia przeżyła pięć masowych wymierań, w tym to najbardziej niszczycielskie – permskie (tzw. wielkie wymieranie), które wymazało z planety nawet 95% życia morskiego i 70% gatunków kręgowców lądowych. Rekiny przetrwały je wszystkie. Ich ewolucyjne korzenie sięgają niewyobrażalnych 450 milionów lat wstecz. Oznacza to, że te niezwykłe ryby pojawiły się na Ziemi przed pierwszymi drzewami, a nawet przed dinozaurami. Co więcej, historia ich gatunku jest starsza niż słynne pierścienie Saturna czy ukształtowanie się Gwiazdy Polarnej!

2. Posiadają pępki, zupełnie jak ludzie

Większość z nas uważa rekiny za organizmy wykluwające się z jaj – jak inne ryby –ale to nie do końca prawda. Wiele gatunków (m.in. żarłacze tępogłowe czy rekiny młoty) to zwierzęta żyworodne, które noszą swoje młode w macicy i odżywiają je przez pępowinę. Po narodzinach, przez pierwsze tygodnie lub miesiące życia, na brzuchach młodych rekinów widnieje wyraźna blizna – pełnoprawny pępek, który z czasem całkowicie się goi.

3. Radzą sobie z matematyką, ale tą najprostszą

Daleko im do bezmyślnych myśliwych. Badania dowodzą, że rekiny potrafią odróżniać od siebie abstrakcyjne kształty i zapamiętywać iluzje optyczne przez blisko rok. Posiadają również zdolność do rozwiązywania podstawowych zadań matematycznych. Potrafią sprawnie odróżnić zbiory składające się z trzech i pięciu elementów (choć miewają problemy, gdy liczby są do siebie zbyt zbliżone, jak cztery i pięć).

4. W muzyce zdecydowanie preferują dobry jazz

Naukowcy z Uniwersytetu Macquarie w Sydney przeprowadzili nietypowy eksperyment na rogatkach australijskich (tzw. rekinach z Port Jackson). Badacze uczyli je dopływania do strefy karmienia po usłyszeniu konkretnego gatunku muzyki. Okazało się, że rekiny błyskawicznie kojarzyły z posiłkiem muzykę jazzową, podczas gdy muzyka klasyczna wprawiała je w zakłopotanie – wiedziały, że muszą zareagować, ale nie potrafiły zlokalizować celu. Mnie też bardziej przyciąga dobry Coltrane.

5. Zawierają wieloletnie przyjaźnie

Rekiny to nie samotne wilki. Żarłacze rafowe szare potrafią spędzać czas w tych samych paczkach znajomych nawet przez cztery lata, regularnie się rozdzielając i spotykając ponownie. Z kolei żarłacze białe, uchodzące za skrajnych samotników, również potrafią podróżować w parach. Naukowcy udokumentowali przypadek dwóch samców (nazwanych Simon i Jekyll), które przepłynęły wspólnie ponad 6000 kilometrów, nie odstępując się na krok.

6. Ich skóra to pancerz z mikroskopijnych zębów

Jeśli pogłaszczesz rekina „z włosem”, jego skóra będzie pozornie gładka. Pod włos – przypomina najgrubszy papier ścierny. Dzieje się tak, ponieważ rekiny nie mają zwykłych łusek. Ich ciało pokryte jest tzw. łuskami plakoidalnymi, które z biologicznego punktu widzenia są po prostu mikroskopijnymi zębami.

To ewolucyjne arcydzieło drastycznie zmniejsza opór wody i pozwala im pływać z ogromną prędkością. W XVIII wieku ta niezwykła i szorstka skóra (nazywana „szagrynem”) służyła włoskim rzemieślnikom m.in. do polerowania słynnych skrzypiec Stradivariusa czy Japończykom do tworzenia mieczy samurajskich.

7. Mają osiem zmysłów i słyszą bicie twojego serca

Zmysły wzroku, słuchu, węchu, smaku i dotyku to dla rekinów za mało. Posiadają one dodatkowo tzw. linię boczną (rejestrującą najdrobniejsze wibracje wody) oraz ampułki Lorenziniego. Te niewielkie pory na pysku drapieżnika to niezwykle precyzyjne, biologiczne detektory pola elektromagnetycznego. Dzięki nim rekin potrafi wyczuć impulsy elektryczne generowane przez skurcze mięśni ofiary, a nawet zlokalizować bicie serca ryby ukrytej głęboko pod piaskiem. Narząd ten wspomaga je także w nawigowaniu po bezkresnych oceanach, wykorzystując pole magnetyczne Ziemi.

Źródła: Proceedings of The Royal Society B, EBSCO, BBC, Animal Cognition

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.