Nauka mówi, że ludzie, którzy zachowują się w konkretny sposób, są mniej inteligentni i mniej kompetentni. Chodzi o efekt Dunning-Krugera – rodzaj uprzedzeń poznawczych.

Efekt Dunning-Krugera to rodzaj uprzedzeń poznawczych opisanych przez psychologów społecznych Davida Dunninga i Justina Krugera. Polega on na tym, że niektórzy ludzie wierzą, że są mądrzejsi i bardziej wykwalifikowani niż są w rzeczywistości. Według psychologów brak samoświadomości i niskie zdolności poznawcze to najlepszy przepis, by przeceniać własny intelekt i kompetencje. Efekt Dunning-Krugera w praktyce przejawia się tak, że rozmówca próbuje za wszelką cenę przekonać kogoś do swoich racji, nie przyjmując do wiadomości żadnych, nawet najbardziej rozsądnych kontrargumentów. Jest tak pewny swojej wiedzy i nieomylności, że na wszelkie próby wpłynięcia na zmianę jego stanowiska może reagować nawet złością, nie wspominając już o umniejszaniu swoim partnerom w rozmowie.

Jak mówi Dunning, profesor psychologii na Uniwersytecie Michigan: "Jeśli jesteś niekompetentny, nie możesz wiedzieć, że jesteś niekompetentny. Umiejętności, których potrzebujesz, by wyprodukować dobrą odpowiedź, są tymi samymi umiejętnościami, których potrzebujesz, by rozpoznać, czy rzeczywiście jest dobra".

Jak powiedział brytyjski filozof, Bertrand Russell  – "Jedną z bolesnych rzeczy w naszych czasach jest to, że ci, którzy czują się pewnie, są głupi, a ci, którzy mają jakąkolwiek wyobraźnię i zrozumienie, są przepełnieni wątpliwościami i niezdecydowaniem". 

Coś w tym jest – ludzie z wysoko rozwiniętymi umiejętnościami mają tendencję do lekceważenia tego, jak są dobrzy i do niedoceniania swoich kompetencji, jednocześnie zakładając, że zadania, które są dla nich łatwe, są równie łatwe dla innych.

Dzieje się tak dlatego, że intelekt nie równa się pewności siebie, lecz świadomości, że choć możemy wiedzieć wiele, jest też wiele rzeczy, o których nie mamy pojęcia. Bycie inteligentnym polega raczej na próbie ustalenia, co jest słuszne niż na próbie bycia słusznym za wszelką cenę, a także na zdolności uświadamiania sobie, kiedy się mylimy i przyznania się do błędu.

Jak powiedział Jeff Bezos:  "Najmądrzejsi ludzie stale zmieniają swoje rozumienie, rozważając ponownie problem, który, jak sądzili, już rozwiązali. Są otwarci na nowe punkty widzenia, nowe informacje, nowe pomysły, ale i sprzeczności oraz wyzwania dla własnego sposobu myślenia". 


Tekst: Katarzyna Mazur