Laodycea, założona ponad 2300 lat temu, w okresie rzymskim była jednym z najważniejszych ośrodków kultury i handlu w Azji Mniejszej. Obecnie na terenie tego starożytnego miasta odbywają się szeroko zakrojone prace renowacyjne. W ich trakcie odbywają się też badania archeologiczne, które koncentrują się na Teatrze Zachodnim, monumentalnej budowli z II wieku p.n.e. W czasach świetności mogła pomieścić tysiące widzów i pełniła funkcję nie tylko rozrywkową, ale i edukacyjną.
WIDEO…
Teatr jako galeria bóstw
Budynek sceniczny Teatru Zachodniego był w starożytności imponującą, trójkondygnacyjną konstrukcją, w której na każdym poziomie znajdowało się 16 kolumn. Przestrzenie między nimi służyły jako galeria dla rzeźb przedstawiających bóstwa greckie, władców oraz sceny z eposów Homera, takich jak powrót Odyseusza do Itaki.
Wcześniejsze prace badawcze z lat 2024–2025 ujawniły w tym miejscu figury potwora morskiego Skylli czy cyklopa Polifema. To potwierdza, że scena była miejscem prezentacji bogatych cykli mitologicznych.
Odkrycie bogini
Pod koniec marca 2026 roku, podczas prac renowacyjnych prowadzonych przy zewnętrznej ścianie budynku scenicznego, zespół archeologów natrafił na wyjątkowy artefakt. – Dokonaliśmy kolejnego ważnego odkrycia w Laodycei! Ta budowla [teatralna – przyp. red.], która stanowiła tło dla eposów Homera, ujawnia swoją centralną rolę w przekazie kulturowym starożytności – przekazał Minister Kultury i Turystyki Turcji, Mehmet Nuri Ersoy.
Posąg Ateny spoczywał twarzą do ziemi, całkowicie pogrzebany w gruzach. Posąg zachował się całkiem nieźle, mierzy 2 m wysokości. Jest tylko jedno „ale”. Brakuje mu głowy. Statuę wykonano z lśniącego, białego marmuru. Fakt, że rzeźba ma surowy, niedokończony tył, potwierdza, że zaprojektowano ją do stania w niszy teatralnej, gdzie widzowie mogli podziwiać jedynie jej dopracowany front.
Kunszt mistrza z czasów Augusta
Szczegółowa analiza stylistyczna pozwala datować rzeźbę na okres panowania cesarza Augusta (27 p.n.e. – 14 n.e.). Reprezentuje ona tzw. pierwszy styl klasyczny, charakteryzujący się naturalnym oddaniem fałd materiału oraz precyzyjną obróbką kamienia.
Bogini stoi na okrągłej bazie, ubrana w delikatnie tkany peplos oraz płaszcz. Na piersi widnieje egida z głową Meduzy i wężami, co stanowiło znak rozpoznawczy bogini.
Atena jako patronka tkactwa
W Laodycei Atena nie była czczona wyłącznie jako bogini wojny, co czyni to znalezisko jeszcze bardziej znaczącym z punktu widzenia historii kultury. Lokalne inskrypcje dowodzą, że była ona przede wszystkim patronką tkactwa, które stanowiło fundament gospodarki miasta. Mieszkańcy organizowali regularne święta na jej cześć.
Źródło: Ministerstwo Kultury i Turystyki Turcji
Nasz autor
Szymon Zdziebłowski
Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
