Tykające serce Krosna: powstaje Muzeum Zegarów Wieżowych

Zegary wieżowe to monumentalne mechanizmy przeznaczone do montażu na wieżach kościołów, ratuszy, dworców czy zamków. Ich zadaniem było – i w wielu miejscach nadal jest – podawanie czasu wszystkim osobom znajdującym się w ich zasięgu. Najsłynniejszym zegarem wieżowym na świecie jest bez wątpienia londyński Big Ben, jednak Polska również może pochwalić się licznymi imponującymi obiektami tego typu. Co istotne – wiele z nich powstało właśnie w krośnieńskiej fabryce!

Pod patronatem najsłynniejszego krośnieńskiego zegarmistrza

Muzeum Rzemiosła w Krośnie mieści się w budynku dawnej Fabryki Zegarów Wieżowych, w samym sercu miasta. Charakterystyczny „Dom z zegarem” to miejsce niezwykle ważne dla dziejów Krosna – to tu powstawały jedne z najlepszych zegarów wieżowych w tej części Europy, które przyniosły fabryce sławę w całej Galicji, a później w niepodległej Polsce. Historia tego miejsca nierozerwalnie łączy się z postacią Michała Mięsowicza – człowieka, który zegarmistrzowskiego fachu uczył się m.in. w Pradze i Wiedniu, a następnie założył w Krośnie własną fabrykę, gdzie wykorzystał gromadzoną przez lata wiedzę. Tym samym kontynuował rodowe tradycje – wywodził się bowiem z rodziny mieszczańskiej, która od pokoleń była związana z rzemiosłem.

Michał Mięsowicz był jednak nie tylko wybitnym rzemieślnikiem i przedsiębiorcą. Przez lata silnie angażował się w życie miasta – to właśnie on wysunął koncepcję zelektryfikowania Krosna! Był ponadto nauczycielem młodzieży rzemieślniczej i zasiadał w komisjach egzaminów czeladniczych. Przez wiele lat pełnił nawet funkcję wiceburmistrza.

Talent i techniczna perfekcja

Fabryka Zegarów Wieżowych funkcjonowała w kamienicy, w której mieszkał Mięsowicz z rodziną. Na najniższej kondygnacji znajdowała się kuźnia, natomiast na parterze montowano mechanizmy zegarowe oraz wykonywano prace wykończeniowe. Zakład był bardzo nowoczesny, a produkowane w nim mechanizmy trafiały na wieże kościołów, ratuszy i dworców w całej Europie Środkowej. Każdy zegar był wykonywany zgodnie z życzeniami klienta i ze szczególnym uwzględnieniem miejsca, w którym miał zostać zamontowany. Produkcja i montaż jednego egzemplarza zajmowały zazwyczaj około miesiąca – a trzeba pamiętać, że waga kompletnego zegara wraz z tarczami i innymi częściami wahała się od 200 do nawet 800 kg!

O wysokiej klasie krośnieńskich mechanizmów zegarowych świadczą liczne nagrody otrzymywane podczas wystaw krajowych i zagranicznych. Jednym z największych osiągnięć był złoty medal na Międzynarodowej Wystawie Przemysłowej w Paryżu w 1908 roku, który stał się niepodważalnym dowodem technicznej perfekcji.

W ciągu 37 lat działalności fabryki w Krośnie powstały setki mechanizmów, z których wiele działa do dziś. Jeden z nich znajduje się na budynku obecnego Muzeum Rzemiosła w Krośnie, inne podziwiać można m.in. na krakowskim „Domu pod Globusem”, na Klasztorze ojców Bernardynów w Leżajsku czy Kościele farnym pw. Przemienienia Pańskiego w Sanoku. Na szczególną uwagę zasługuje też wykonany w 1927 roku dla Kościoła Kolegiackiego w Szamotułach zegar z mechanizmem wygrywającym na dzwonach pieśń maryjną "Witaj Święta".

Fabryka Zegarów Wieżowych zakończyła swoją działalność wraz ze śmiercią Michała Mięsowicza w 1938 roku.

Zegarowe dziedzictwo: nowy rozdział

Fabryka Zegarów Wieżowych, będąca częścią Muzeum Rzemiosła w Krośnie, ma na celu nie tylko upamiętnienie postaci Michała Mięsowicza, lecz także promocję dziejów krośnieńskiego zegarmistrzostwa. Zapowiada się naprawdę interesująco i to od samego wejścia: zwiedzających powita interaktywna ekspozycja poświęcona historii pojęcia czasu i jego mierzenia, od starożytności do współczesności. W muzeum znajdzie się również miejsce na bogaty zbiór archiwaliów, w tym rodzinne fotografie, oryginalne meble i inne przedmioty z domu Michała Mięsowicza. Goście obejrzą ponadto unikatową kolekcję mechanizmów zegarowych, w tym oryginalne egzemplarze zaprojektowane przez krośnieńskiego Mistrza. Ekspozycja pozwoli też zrozumieć, jak skomplikowanym i wymagającym kunsztu był proces tworzenia zegara wieżowego – od projektu, przez odlewy i obróbkę metalu, aż po montaż na wieży. W podziemnej części muzeum odtworzone zostanie bowiem wnętrze dawnej fabryki zegarów – wraz z maszynami sprzed 100 lat.

Wizyta w Fabryce Zegarów Wieżowych stanie się więc fascynującą lekcją historii techniki, a zarazem okazją do poznania opowieści o pasji, talencie, przedsiębiorczości i niezwykłej precyzji, która jest w stanie przetrwać dekady.

Materiał promocyjny Muzeum Rzemiosła w Krośnie