Te odkrycia archeologiczne z 2025 roku zmieniły naszą wiedzę o Biblii

Spis treści:

1. W 2025 roku sporo odkryć związanych z Biblią
2. Starożytny ogród odkryty pod Grobem Pańskim
3. Wczesne chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się z Abu Zabi na przedmieścia Rzymu
4. Ślady chrześcijan w różnych lokalizacjach
5. Nowe spojrzenie na powstanie zwojów znad Morza Martwego
6. Starożytne sieci handlu kością słoniową
7. Nowe odkrycia w starożytnej twierdzy Megiddo
8. Datowanie miejsca jednego z cudów Jezusa
9. Posąg hybrydy ze starożytnego pałacu

Znaleziska archeologiczne z 2025 roku dotyczące Biblii malują żywy obraz bogatego, wzajemnie powiązanego świata, którego echa tysiącleci odbijają się w kamieniach i tekstach.

W 2025 roku sporo odkryć związanych z Biblią

Trwające wykopaliska w Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie, która prawdopodobnie powstała w miejscu ukrzyżowania i pochówku Jezusa, nadal dają wgląd w najwcześniejsze fazy istnienia tego miejsca. Dowiadujemy się, jak mogła wyglądać lokalna topografia przed wzniesieniem kościoła w IV wieku.

Wykopaliska archeologiczne w innych lokalizacjach ukazują wczesną ekspansję chrześcijaństwa na świecie, w tym ślady życia monastycznego z VII wieku w Zatoce Perskiej. Nowe badania ujawniają również drogi, którymi mógł poruszać się podczas swojej misji św. Paweł, apostoł, który szerzył wiarę chrześcijańską w Cesarstwie Rzymskim.

Tymczasem zaawansowane nowe technologie wzbogacają naszą wiedzę o zwojach znad Morza Martwego, a nawet rzucają światło na rozległe szlaki handlowe, które mogłyby wyjaśnić sporą obecność kości słoniowej w Starym Testamencie. Te nowe odkrycia i badania oferują fascynujący wgląd w materialne realia opowieści biblijnych, zmieniając nasze rozumienie Pisma Świętego, zarówno jako księgi wiary, jak i podstawowego tekstu starożytnego świata.

Starożytny ogród odkryty pod Grobem Pańskim

Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie była miejscem chrześcijańskich pielgrzymek i nabożeństw od czasu jej wybudowania przez rzymskiego cesarza Konstantyna Wielkiego w IV wieku. Jednak wieki odcisnęły swoje piętno. Znaczna część obecnej konstrukcji została wykonana przez krzyżowców w XII wieku. A miejsce to przechodzi obecnie gruntowną renowację. Wszystko po to, aby wzmocnić jego chwiejne, niszczejące fundamenty dla przyszłych pokoleń.

To rzadka i cenna okazja dla archeologów, którzy obecnie pracują nad odkryciem starożytnych tajemnic tego miejsca. Zespół pod kierownictwem profesor Franceski Romany Stasolli z Uniwersytetu La Sapienza w Rzymie prowadzi wykopaliska archeologiczne pod posadzką budowli. Odsłania kolejne warstwy historii i bada, jak miejsce to było użytkowane przez tysiąclecia.

Zespół odkrył na przykład ślady kamieniołomu z epoki żelaza, który z czasem przekształcił się w miejsce uprawy. Dokładniej rzecz ujmując, analiza archeobotaniczna, czyli badanie starożytnych roślin, ujawniła dowody na obecność zbóż, winogron i fig. Jest to zgodne ze szczegółami podanymi w Ewangelii Jana, która mówi, że Jezus został ukrzyżowany obok, a następnie pochowany w ogrodzie. – Ewangelia wspomina o zielonym terenie między Kalwarią a grobem, a my zidentyfikowaliśmy te pola uprawne – powiedziała Stasolla w wywiadzie dla „Times of Israel”.

Wczesne chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się z Abu Zabi na przedmieścia Rzymu

Dalekosiężne znaleziska z wielu regionów dały wgląd w świat wczesnego chrześcijaństwa. Razem tworzą obraz witalności i dynamiki idei, a także różnorodności ludów, które przyjęły rodzącą się religię.

Archeolodzy z okolic Abu Zabi odkryli 1400-letni gipsowy krzyż w pobliżu kompleksu klasztornego z VII i VIII wieku na wyspie Sir Bani Yas. To potwierdza, że ​​domy były częścią klasztoru i świadczy o rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa w regionie przed nadejściem islamu.

Ślady chrześcijan w różnych lokalizacjach

Inne znaczące odkrycia tego roku rzucają dodatkowe światło na rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa.

Chrześcijanie w Olimpie

Na przykład w Turcji archeolodzy pracujący w starożytnym mieście Olimp odkryli oszałamiającą mozaikową posadzkę przy wejściu do kościoła chrześcijańskiego z V wieku. Napisano na niej: „Tylko ci, którzy podążają właściwą drogą, mogą tu wejść”.

Afrykańscy chrześcijanie w Izraelu

Archeolodzy pracujący na pustyni Negew w Izraelu odkryli również hebanowe figurki w stylu afrykańskim w grobach chrześcijańskich z okresu między IV a VII wiekiem n.e., czyli z okresu bizantyjskiego. Ich właściciele mogli pierwotnie pochodzić z Etiopii.

Jak badacze wytropili trasę św. Pawła?

Naukowcy przedstawili również nowy sposób analizy powiązań między wczesnymi wspólnotami chrześcijańskimi. A to dzięki zaktualizowanemu i ogólnodostępnemu zbiorowi danych o drogach rzymskich. Itiner-e to poręczne narzędzie do wizualizacji dróg, którymi apostoł Paweł podróżował podczas swojej misji w rozległym Imperium Rzymskim.

Nowe spojrzenie na powstanie zwojów znad Morza Martwego

Zwoje znad Morza Martwego są przedmiotem wielkiej fascynacji od czasu ich ponownego odkrycia w 1947 roku. Spędziły setki lat w suchych, pustynnych jaskiniach.

Naukowcy zazwyczaj datują powstanie tych starożytnych tekstów religijnych na okres między III wiekiem p.n.e. a II wiekiem n.e. Datowanie poszczególnych rękopisów jest trudne – w samych tekstach znajduje się niewiele wskazówek, a datowanie radiowęglowe wszystkich z nich jest niepraktyczne.

W tym roku zespół naukowców ogłosił powstanie przełomowego narzędzia. Nosi nazwę Enoch. Nazwę narzędzia zaczerpnięto od imienia proroka Starego Testamentu i ojca Matuzalema. Ten oparty na sztucznej inteligencji model bierze pod uwagę zarówno daty radiowęglowe, jak i paleografię, czyli styl pisma. Z modelu wynika, że wiele zwojów jest starszych, niż wcześniej sądzono.

Starożytne sieci handlu kością słoniową

Kość słoniowa pojawia się w Biblii wielokrotnie jako symbol wielkiego bogactwa i luksusu. Tron ​​króla Salomona miał być wykonany z tego materiału, a w „Pieśni nad pieśniami” nabiera on nawet erotycznego wydźwięku: „Ręce jego jak walce ze złota, wysadzane drogimi kamieniami. Tors jego – rzeźba z kości słoniowej, pokryta szafirami”.

Ale skąd kość słoniowa się wzięła? W 2025 roku interdyscyplinarny zespół badaczy opublikował obszerne badanie, w którym przeanalizowano setki przedmiotów z kości słoniowej z południowego Lewantu. Naukowy doszli do wniosku, że przez tysiąc lat, między 1600 a 600 r. p.n.e., odpowiedzią była Afryka Subsaharyjska. A konkretnie kupcy z Nubii, znanej w Starym Testamencie jako Kusz.

Nowe odkrycia w starożytnej twierdzy Megiddo

Starożytne miasto Megiddo może być najlepiej znane w świecie anglojęzycznym pod grecką nazwą, pod którą pojawia się w Księdze Objawienia: Armagedon.

Jednak Megiddo, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, ma bogatą historię sięgającą III tysiąclecia p.n.e. i wczesnej epoki brązu. Wówczas było potężną twierdzą Kananejczyków, często pojawiających się w Starym Testamencie jako antagoniści Izraelitów.

W 2025 roku archeolodzy pracujący na tym stanowisku odkryli ogromną warstwę ceramiki egipskiej z VII wieku p.n.e. To intrygujące, ponieważ w Biblii Megiddo jest miejscem krwawej bitwy między królem Jozjaszem a faraonem Necho, która zakończyła się śmiercią Jozjasza. Ale nie ma żadnych dowodów archeologicznych potwierdzających to wydarzenie. Odkryta ceramika sugeruje, że armia egipska mogła stacjonować we właściwym miejscu i czasie.

Datowanie miejsca jednego z cudów Jezusa

Sadzawka Siloam w Mieście Dawida, na południe od murów Jerozolimy, pojawia się w Biblii w nowotestamentowej Ewangelii Jana. Według tego fragmentu jest to miejsce jednego z cudów Jezusa. W dziewiątym rozdziale Ewangelii Jana Jezus mówi człowiekowi niewidomemu od urodzenia, aby „obmył się w sadzawce Siloam”. Fragment kontynuuje: „On więc odszedł, obmył się i wrócił widząc”.

W tym roku naukowcy ogłosili, że metodą radiowęglową ustalili wiek kamiennej zapory basenu na 800 r. p.n.e. To sugeruje, że została ona wybudowana w ramach dobrze zorganizowanej reakcji na ówczesne wstrząsy klimatyczne.

Posąg hybrydy ze starożytnego pałacu

Archeolodzy pracujący we współczesnym Mosulu w Iraku ogłosili odkrycie prawdopodobnie największego znanego nowoasyryjskiego lamassu – ogromnego kamiennego posągu o wysokości 6 metrów. Przedstawia hybrydę z ciałem uskrzydlonego byka i ludzką głową.

Naukowcy znaleźli tę masywną rzeźbę w miejscu, które prawdopodobnie należało do pałacu Asarhaddona, asyryjskiego króla z VII wieku p.n.e., który pojawia się kilkakrotnie w Starym Testamencie. Jak zauważyli bibliści, historia Asarhaddona naśladuje dzieje Józefa ze Starego Testamentu. Podobnie jak Józef, asyryjski król był młodszym synem, faworyzowanym przez ojca, wypędzonym z domu i zubożałym, zanim został nieoczekiwanym królem.

Odkrycie ogromnego lamassu świadczy o niewiarygodnym bogactwie i potędze, jakimi dysponował Asarhaddon, co stanowiło ważny element jego biblijnej biografii.

W tym tekście wykorzystano tłumaczenie na język polski z Biblii Tysiąclecia Online (Poznań 2003).

Źródło: National Geographic